Giải Giáo Dục Công Dân 7 trang 39
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn GiĂ¡o Dục CĂ´ng DĂ¢n · Trang 39–40
(Lưu ý nhỏ: hai trang trong ảnh đánh số 38 và 39 nhé, mình bám theo số trang in trên sách.)
Tóm tắt lý thuyết
Bài 7 nói về Phòng, chống bạo lực học đường. Phần Mở đầu và Khám phá cung cấp các ý chính sau:
- Bạo lực học đường là vấn đề nan giải, gây tác hại nghiêm trọng về nhiều mặt. Phòng, chống cần sự chung tay của toàn xã hội, trong đó học sinh giữ vai trò chủ yếu.
- Định nghĩa (khoản 5, Điều 2, Nghị định số 80/2017/NĐ-CP): Bạo lực học đường là hành vi hành hạ, ngược đãi, đánh đập; xâm hại thân thể, sức khỏe; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi và các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần của người học xảy ra trong cơ sở giáo dục hoặc lớp độc lập.
Trang còn đưa ra các trường hợp tình huống (C, H, Q–N, V, Th) để học sinh phân tích.
Phần Mở đầu
Đề bài: Hãy kể lại một hành vi bạo lực học đường mà em đã gặp phải hoặc chứng kiến. Em có suy nghĩ và cảm nhận gì về hành vi đó?
Gợi ý trả lời:
Em từng chứng kiến một bạn trong lớp bị một nhóm bạn khác trêu chọc, đặt biệt danh xấu và cố tình không cho ngồi cùng, không cho tham gia hoạt động nhóm. Bạn ấy ngày càng ít nói, hay ngồi một mình và sợ đến lớp.
Suy nghĩ và cảm nhận: Đây là hành vi cô lập, một dạng bạo lực học đường về tinh thần. Hành vi này tuy không để lại vết thương trên cơ thể nhưng gây tổn thương tâm lý rất nặng nề, khiến bạn tự ti, buồn bã. Em thấy cần lên tiếng bảo vệ bạn, báo với thầy cô và rủ bạn cùng tham gia các hoạt động chung.
Phần Khám phá – Mục 1: Biểu hiện, nguyên nhân và tác hại
Các trường hợp được nêu trong sách:
- Trường hợp 1 (bạn C): C thiếu sự quan tâm của gia đình, kết bạn xấu, nhiều lần tụ tập đánh nhau, dẫn người chặn đường đánh bạn cùng lớp bị thương, sau đó bị nhà trường kỉ luật.
- Trường hợp 2 (bạn H): Do mâu thuẫn trên mạng xã hội, H bị bạn cùng lớp cô lập, nói xấu, ghép ảnh chế giễu, dẫn đến tự ti, trầm cảm, khủng hoảng tâm lí.
- Trường hợp 3 (bạn Q và N): N trêu chọc khi Q nói chuyện, Q đánh N để "lấy lại thể diện", cả hai bị nhà trường kỉ luật.
Câu a
Đề: Bạo lực học đường là gì? Hãy nêu các biểu hiện của bạo lực học đường trong các trường hợp trên. Theo em, còn có những biểu hiện nào khác?
Trả lời:
Bạo lực học đường là hành vi hành hạ, ngược đãi, đánh đập; xâm hại thân thể, sức khỏe; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi và các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần của người học, xảy ra trong cơ sở giáo dục.
Biểu hiện trong các trường hợp trên:
| Trường hợp | Biểu hiện bạo lực học đường |
|---|---|
| C | Tụ tập đánh nhau; dẫn người chặn đường đánh bạn gây thương tích (bạo lực thể chất) |
| H | Bị cô lập, nói xấu, ghép ảnh chế giễu (bạo lực tinh thần) |
| Q và N | N trêu chọc, xúc phạm; Q đánh N (bạo lực cả tinh thần lẫn thể chất) |
Một số biểu hiện khác: đe dọa, tống tiền bạn bè; chửi bới, lăng mạ qua tin nhắn, mạng xã hội (bắt nạt trực tuyến); lấy đồ, phá hoại tài sản của bạn; ép buộc bạn làm việc mình không muốn.
Câu b
Đề: Hãy nêu những nguyên nhân của bạo lực học đường trong các trường hợp trên. Theo em, bạo lực học đường còn do những nguyên nhân nào khác?
Trả lời:
Nguyên nhân trong các trường hợp:
- Bạn C: Thiếu sự quan tâm, dạy dỗ của gia đình; kết bạn với đối tượng xấu; thiếu kĩ năng kiểm soát hành vi.
- Bạn H: Mâu thuẫn trên mạng xã hội; một số bạn thiếu sự đồng cảm, thích a dua, cô lập người khác.
- Q và N: N thiếu tôn trọng người khác, hay trêu chọc; Q nóng nảy, thiếu kĩ năng kiềm chế cảm xúc, coi trọng "thể diện".
Những nguyên nhân khác: bản thân thiếu kĩ năng sống, dễ nóng giận; ảnh hưởng từ phim ảnh, trò chơi bạo lực; muốn thể hiện bản thân, gây sự chú ý; nhà trường, xã hội chưa quan tâm, giáo dục đầy đủ.
Câu c
Đề: Trong các trường hợp trên, các bạn C, H, Q, N đã phải chịu những hậu quả gì? Em hãy liệt kê những tác hại của bạo lực học đường theo gợi ý.
Trả lời:
Hậu quả các bạn phải chịu:
- C: Bị nhà trường kỉ luật, có thể bị xử lý do gây thương tích cho bạn.
- H: Tự ti, trầm cảm, khủng hoảng tâm lí, ngại tiếp xúc với mọi người.
- Q và N: Cả hai bị nhà trường kỉ luật.
Bảng tác hại của bạo lực học đường:
| Tác hại của bạo lực học đường | Nội dung |
|---|---|
| Đối với học sinh | Tổn thương thể chất (thương tích, ảnh hưởng sức khỏe); tổn thương tinh thần (sợ hãi, tự ti, trầm cảm); sa sút học tập; bị kỉ luật, ảnh hưởng tương lai |
| Đối với gia đình | Lo lắng, tổn thương về tinh thần; tốn kém chi phí chữa trị, bồi thường; ảnh hưởng hạnh phúc và uy tín gia đình |
| Đối với nhà trường và xã hội | Mất an ninh, an toàn trường học; ảnh hưởng môi trường giáo dục lành mạnh; gây bất ổn, mất trật tự xã hội |
Phần Khám phá – Mục 2: Cách ứng phó với bạo lực học đường (Trước khi xảy ra)
Các trường hợp:
- Trường hợp 1 (bạn V): Bị các chị khóa trên nhìn ngó, thì thầm, lườm nguýt, tỏ thái độ khó chịu. V lo lắng, đã chia sẻ với mẹ và được mẹ đưa đến gặp cô giáo chủ nhiệm nhờ giúp đỡ.
- Trường hợp 2 (bạn Th): Khi đá cầu vô tình đá trúng một bạn cùng trường và bị bạn này mắng, dọa đánh. Thấy bạn hung hăng, Th nhẹ nhàng nhận sai và xin lỗi, nhờ đó bạn kia bỏ đi.
Hai trường hợp này dùng để trả lời cho phần câu hỏi ở trang sau (chưa có trong ảnh). Tuy nhiên, em có thể rút ra bài học ứng phó trước khi xảy ra bạo lực:
- Như bạn V: Khi cảm thấy bị đe dọa, hãy chủ động chia sẻ với người lớn đáng tin cậy (cha mẹ, thầy cô) để được giúp đỡ kịp thời, không che giấu, không đi một mình ở nơi vắng.
- Như bạn Th: Khi gặp tình huống căng thẳng, hãy bình tĩnh, nhận lỗi và xin lỗi đúng lúc, tránh hơn thua để không làm mâu thuẫn leo thang thành bạo lực.
Nếu em muốn, mình có thể giải tiếp phần câu hỏi của mục 2 và các trường hợp "trong khi" và "sau khi" xảy ra bạo lực ở những trang tiếp theo nhé.