Giải Hoạt động Trải nghiệm, Hướng Nghiệp 7 trang 42

HOẠT ĐỘNG 3: Sắm vai thể hiện cách ứng xử có văn hoá và tôn trọng sự khác biệt

Đề bài chung: Thảo luận với bạn để đưa ra cách ứng xử có văn hoá và tôn trọng sự khác biệt trong những tình huống dưới đây.

---

Tình huống 1

Đề bài: Ngày mùng 3 Tết, Hưng cùng bố mẹ và anh trai sang nhà bác Thuý chúc Tết. Ngày Tết mà nhà bác Thuý cũng không khác gì ngày thường vì không có hoa và đồ trang trí. Bác Thuý mời cả nhà ăn món chè lam nhưng Hưng nhất quyết từ chối rồi quay sang nói với anh trai: "Sao đồ ăn như thế này mà bác ấy cũng mời khách trong ngày Tết nhỉ!". Em sẽ ứng xử thế nào nếu là Hưng?

Cách 1 — Phân tích hành vi và đưa ra cách ứng xử đúng

Bước 1: Nhận xét hành vi của Hưng

• Hưng đã có thái độ chưa đúng: chê đồ ăn nhà bác, nói xấu sau lưng chủ nhà.
• Hưng chưa biết tôn trọng sự khác biệt về hoàn cảnh, điều kiện sống của mỗi gia đình.
• Có thể nhà bác Thuý không có điều kiện trang trí Tết hoặc bác có cách đón Tết riêng, giản dị.

Bước 2: Cách ứng xử đúng nếu là Hưng

• Vui vẻ nhận món chè lam bác Thuý mời, cảm ơn bác lịch sự.
• Khen món chè lam ngon, hỏi bác cách làm để thể hiện sự quan tâm.
• Chúc Tết bác bằng lời chúc tốt đẹp, vui vẻ trò chuyện cùng bác.
• Không bình phẩm, chê bai về cách trang trí hay đồ ăn của nhà bác.

Cách ứng xử có văn hoá: Lễ phép cảm ơn, vui vẻ thưởng thức món bác mời, chúc Tết bác chân thành. Mỗi nhà có một cách đón Tết riêng, cần tôn trọng điều đó.

Cách 2 — Đặt mình vào vị trí của bác Thuý

• Nếu em là bác Thuý, nghe được câu nói đó, em sẽ rất buồn và tổn thương.
• Bác đã thật lòng mời khách bằng món bác có, thay vì được cảm ơn lại bị chê bai.
• Vì vậy, Hưng cần:
• Xin lỗi anh trai vì lời nói thiếu suy nghĩ.
• Quay lại bàn, lễ phép xin bác một miếng chè lam và nói: "Cháu cảm ơn bác, chè lam thơm quá ạ!".
• Rút kinh nghiệm: trước khi nói điều gì, hãy nghĩ xem lời nói đó có làm người khác buồn không.

💡 Mẹo nhớ: "Lời chào cao hơn mâm cỗ" — Tấm lòng người mời quý hơn giá trị món ăn.

---

Tình huống 2

Đề bài: Nhà trường tổ chức cho học sinh tham quan một tỉnh miền núi. Lớp của bạn Long được giao nhiệm vụ chuẩn bị phương tiện, trang phục và các tiết mục văn nghệ để giao lưu buổi tối với người dân địa phương. Bạn Huy nói: "Vùng trên này chắc người dân thích nhảy sạp, đốt lửa trại. Họ có thể không biết nhảy hip hop hay nhảy hiện đại nên chúng ta không cần chuẩn bị kĩ lưỡng đâu nhỉ?". Em sẽ ứng xử thế nào?

Cách 1 — Góp ý nhẹ nhàng và thuyết phục bạn

Bước 1: Nhận xét lời nói của Huy

• Huy đã có suy nghĩ coi thường người dân miền núi, cho rằng họ không hiểu biết về nhạc hiện đại.
• Đây là biểu hiện của sự kì thị, thiếu tôn trọng sự khác biệt vùng miền.
• Suy nghĩ "không cần chuẩn bị kĩ" là thiếu trách nhiệm với nhiệm vụ được giao.

Bước 2: Cách ứng xử của em

• Em sẽ nhẹ nhàng nói với Huy: "Bạn ơi, mình nghĩ khác. Người dân ở đâu cũng yêu cái đẹp và biết cảm thụ nghệ thuật. Hơn nữa, đây là buổi giao lưu, càng phải chuẩn bị chu đáo để thể hiện sự tôn trọng với chủ nhà."
• Đề xuất chuẩn bị nhiều thể loại văn nghệ: vừa có tiết mục hiện đại, vừa có tiết mục mang đậm văn hoá vùng miền (hát dân ca, nhảy sạp).
• Tìm hiểu trước về phong tục, văn hoá của người dân địa phương để giao lưu phù hợp.

Cách ứng xử có văn hoá: Chuẩn bị thật chu đáo, không phân biệt vùng miền. Tôn trọng văn hoá địa phương đồng thời giới thiệu nét đẹp của mình.

Cách 2 — Phân tích bằng câu hỏi ngược

Em có thể hỏi lại Huy:

• "Nếu các bạn miền núi xuống thành phố giao lưu, họ chuẩn bị qua loa thì cậu có vui không?"
• "Người dân vùng cao có ti vi, điện thoại, cũng nghe nhạc trẻ như chúng ta đấy. Sao lại nghĩ họ không biết?"
• "Mỗi nơi có một nét văn hoá riêng. Mình đến giao lưu là để học hỏi, đâu phải để dạy họ?"

Sau đó, cả nhóm cùng:

• Lập danh sách tiết mục đa dạng: hát, múa, nhảy hiện đại, kịch ngắn.
• Tập luyện kĩ lưỡng, chuẩn bị trang phục đẹp.
• Học một bài hát hoặc điệu múa của địa phương để bất ngờ tặng người dân.

💡 Mẹo nhớ: "Đi một ngày đàng, học một sàng khôn" — Mỗi vùng miền đều có giá trị riêng đáng trân trọng và học hỏi.

---

HOẠT ĐỘNG 4: Thực hiện hành vi giao tiếp, ứng xử có văn hoá và tôn trọng sự khác biệt của người khác

Câu 1

Đề bài: Xây dựng một thông điệp ngắn kêu gọi bạn bè và mọi người xung quanh giao tiếp, ứng xử có văn hoá và tôn trọng sự khác biệt của người khác.

Cách giải

Bước 1: Xác định nội dung cốt lõi

• Thông điệp cần ngắn gọn, dễ nhớ, dễ lan toả.
• Nhấn mạnh: tôn trọng – yêu thương – không kì thị.

Bước 2: Một số thông điệp gợi ý

📢 Thông điệp 1: "Khác biệt làm nên sắc màu cuộc sống – Hãy tôn trọng để cùng toả sáng!"

📢 Thông điệp 2: "Lời nói đẹp – Tâm hồn đẹp – Cuộc sống đẹp."

📢 Thông điệp 3: "Mỗi người là một bông hoa. Đừng so sánh, hãy ngắm nhìn vẻ đẹp riêng của nhau."

📢 Thông điệp 4: "Nói lời hay – Làm việc tốt – Ứng xử đẹp – Tôn trọng mọi sự khác biệt."

📢 Thông điệp 5: "Không kì thị – Không phán xét – Hãy lắng nghe và thấu hiểu."

Bước 3: Cách lan toả thông điệp

• Viết thông điệp lên giấy màu, dán ở góc học tập của lớp.
• Thiết kế poster, đăng lên trang lớp hoặc nhóm Zalo của lớp.
• Nói với bạn bè, người thân trong các buổi sinh hoạt.

---

Câu 2

Đề bài: Thực hiện giao tiếp, ứng xử có văn hoá và tôn trọng sự khác biệt của người khác trong các tình huống giao tiếp hằng ngày.

Cách giải

Bước 1: Những việc nên làm hằng ngày

Bước 2: Tự theo dõi và rút kinh nghiệm

• Mỗi tối tự hỏi: Hôm nay mình đã nói lời hay chưa? Có làm ai buồn không?
• Ghi vào sổ tay những lần ứng xử tốt và những lần cần rút kinh nghiệm.
• Học hỏi cách ứng xử đẹp từ thầy cô, người thân, bạn bè.

💡 Mẹo nhớ: "Uốn lưỡi bảy lần trước khi nói" — Suy nghĩ kĩ trước khi nói để không làm tổn thương người khác.

---

Phần 2: THAM GIA HOẠT ĐỘNG THIỆN NGUYỆN

HOẠT ĐỘNG 1: Chia sẻ về hoạt động thiện nguyện, nhân đạo

Câu 1

Đề bài: Chia sẻ về những hoạt động thiện nguyện mà em đã tham gia:

• Kể tên những hoạt động mà em đã tham gia để hưởng ứng phong trào "Thiện nguyện, nhân đạo – một hành động văn hoá, nghĩa tình" do nhà trường phát động.
• Cảm xúc của em khi tham gia các hoạt động thiện nguyện.
• Em có vận động người thân, bạn bè tham gia hoạt động thiện nguyện, nhân đạo không? Nếu có, em đã vận động họ như thế nào? Kết quả ra sao?

Cách giải — Bài chia sẻ tham khảo

Bước 1: Kể tên các hoạt động em đã tham gia

Em xin chia sẻ những hoạt động thiện nguyện em đã tham gia trong năm học vừa qua:

• Quyên góp sách vở, quần áo cũ cho học sinh vùng cao do Đội phát động.
• Ủng hộ tiền tiết kiệm giúp đỡ đồng bào miền Trung bị lũ lụt.
• Mua tăm ủng hộ người mù do Hội Người mù tổ chức.
• Tham gia chương trình "Áo ấm cho em" gửi tặng trẻ em vùng cao.
• Cùng các bạn trong lớp đến thăm và tặng quà cho cụ già neo đơn ở thôn.
• Tham gia "Nuôi heo đất" gây quỹ giúp bạn nghèo trong lớp.

Bước 2: Cảm xúc của em

• Em cảm thấy rất vui và hạnh phúc vì đã làm được việc có ích.
• Em xúc động khi thấy nụ cười của các em nhỏ vùng cao khi nhận quà.
• Em tự hào vì mình tuy nhỏ nhưng đã biết sẻ chia.
• Em biết ơn cuộc sống hiện tại và muốn cố gắng hơn để giúp được nhiều người.
• Em hiểu rằng cho đi là còn mãi, nhận lại tình cảm và bài học quý giá.

Bước 3: Vận động người thân, bạn bè

Có ạ, em đã vận động:

• Với bố mẹ: Em xin phép bố mẹ ủng hộ thêm quần áo, sách vở cũ. Em kể cho bố mẹ nghe về hoàn cảnh các bạn vùng cao. Bố mẹ rất ủng hộ, còn cho thêm tiền để em đóng góp.
• Với em trai/em gái: Em rủ em cùng phân loại đồ cũ, viết lời chúc gửi kèm món quà. Em nhỏ rất hào hứng tham gia.
• Với bạn bè trong lớp: Em chia sẻ thông tin trong nhóm Zalo lớp, kể về phong trào và mời các bạn cùng tham gia.

Kết quả: Cả gia đình em quyên góp được 2 thùng đồ; nhóm bạn em góp được hơn 500.000 đồng và 30 cuốn sách. Mọi người đều vui vì đã làm việc tốt.

---

Câu 2

Đề bài: Thảo luận:

• Những hoạt động thiện nguyện phù hợp mà em và các bạn có thể tham gia.
• Những yêu cầu khi tham gia hoạt động thiện nguyện.

Cách giải

Bước 1: Những hoạt động thiện nguyện phù hợp với học sinh lớp 7

Là học sinh lớp 7, sức còn nhỏ, em và các bạn có thể tham gia:

🔹 Tại trường:

• Nuôi heo đất giúp bạn nghèo, bạn ốm đau.
• Quyên góp sách vở, đồ dùng học tập cũ.
• Quyên góp quần áo, đồ chơi không dùng đến.
• Tham gia "Kế hoạch nhỏ" thu gom giấy vụn gây quỹ.

🔹 Tại địa phương:

• Thăm và tặng quà các cụ già neo đơn, gia đình thương binh liệt sĩ.
• Giúp đỡ trẻ em mồ côi, khuyết tật trong xóm.
• Dọn vệ sinh đường làng, nghĩa trang liệt sĩ.
• Mua tăm ủng hộ người mù, người khuyết tật.

🔹 Khi có thiên tai, dịch bệnh:

• Ủng hộ tiền tiết kiệm cho đồng bào vùng lũ.
• Quyên góp lương thực, thuốc men, khẩu trang.
• Viết thư động viên các bạn vùng khó khăn.

Bước 2: Những yêu cầu khi tham gia hoạt động thiện nguyện

✅ Về tinh thần:

• Tự nguyện, xuất phát từ tấm lòng, không vụ lợi.
• Chân thành, không khoe khoang, không phô trương.
• Tôn trọng người được giúp đỡ, không thương hại.

✅ Về cách thức:

• Có sự cho phép của bố mẹ, thầy cô.
• Tham gia có tổ chức, dưới sự hướng dẫn của người lớn.
• Đảm bảo an toàn cho bản thân.

✅ Về chất lượng đóng góp:

• Đồ dùng quyên góp phải sạch sẽ, còn dùng được.
• Không quyên góp đồ rách, hỏng, không sử dụng được.
• Đóng góp trong khả năng, không gây áp lực cho gia đình.

✅ Về thái độ:

• Lễ phép, vui vẻ, ân cần khi trao quà.
• Lắng nghe, chia sẻ, đồng cảm với hoàn cảnh người khác.
• Giữ bí mật riêng tư cho người được giúp đỡ.

💡 Mẹo nhớ: Thiện nguyện cần đủ 3 chữ T: Tự nguyện – Tấm lòng – Tôn trọng.

---

HOẠT ĐỘNG 2: Tham gia hoạt động thiện nguyện, nhân đạo

Câu hỏi

Đề bài: Thực hiện một hoạt động thiện nguyện, nhân đạo do nhà trường tổ chức.

Gợi ý:

• Quyên góp đồ dùng, sách vở, tiền ủng hộ nhân dân vùng bị thiên tai.
• Đi thăm và tặng quà cho người già không nơi nương tựa ở địa phương.

Cách giải — Kế hoạch tham gia

Bước 1: Lựa chọn hoạt động

Em chọn tham gia hoạt động "Quyên góp ủng hộ học sinh vùng lũ miền Trung" do nhà trường phát động.

Bước 2: Chuẩn bị

Bước 3: Thực hiện

• Mang đồ đến trường đúng ngày nhà trường thu gom.
• Nộp cho thầy cô phụ trách kèm danh sách chi tiết.
• Tham gia khâu đóng gói, bốc xếp lên xe (nếu được phân công).

Bước 4: Sau hoạt động

• Theo dõi thông tin nhà trường gửi quà đến vùng lũ.
• Chia sẻ cảm xúc, kết quả với bạn bè, gia đình.
• Tiếp tục tham gia các phong trào khác.

Kết quả mong đợi: Đóng góp được 1 thùng quần áo, 20 cuốn vở, 50.000 đồng tiền tiết kiệm cùng những lời chúc chân thành gửi đến các bạn vùng lũ.

---

HOẠT ĐỘNG 3: Vận động người thân, bạn bè tham gia hoạt động thiện nguyện, nhân đạo

Câu hỏi

Đề bài: Vận động người thân, bạn bè tham gia hoạt động thiện nguyện, nhân đạo do nhà trường, địa phương tổ chức.

Cách giải — Cách vận động hiệu quả

Bước 1: Chuẩn bị thông tin

Trước khi vận động, em cần nắm rõ:

• Tên hoạt động, đơn vị tổ chức.
• Mục đích, đối tượng được giúp đỡ.
• Thời gian, địa điểm, hình thức đóng góp.
• Cách thức quyên góp (đồ vật, tiền, công sức...).

Bước 2: Vận động người thân trong gia đình

🏠 Với bố mẹ:

• Trình bày rõ ràng về phong trào và ý nghĩa của nó.
• Kể về hoàn cảnh khó khăn của những người được giúp đỡ.
• Xin phép đóng góp một phần đồ dùng, tiền tiết kiệm.

🏠 Với anh, chị, em trong nhà:

• Cùng nhau xem tin tức về vùng khó khăn.
• Rủ cùng phân loại đồ cũ để quyên góp.
• Thi đua xem ai tiết kiệm được nhiều hơn để ủng hộ.

🏠 Với ông bà, họ hàng:

• Lễ phép trình bày, mời ông bà cùng tham gia.
• Nhờ ông bà kể chuyện ngày xưa giúp đỡ nhau để cả nhà thêm cảm hứng.

Bước 3: Vận động bạn bè

👥 Cách 1: Trực tiếp

• Trong giờ ra chơi, kể cho các bạn nghe về phong trào.
• Mời các bạn cùng tham gia, nhắc nhở thời hạn nộp.
• Cùng nhau chuẩn bị, đóng gói đồ quyên góp.

👥 Cách 2: Qua mạng xã hội (nhóm Zalo, Facebook lớp)

• Đăng thông tin về phong trào kèm hình ảnh minh hoạ.
• Chia sẻ những câu chuyện cảm động về người được giúp đỡ.
• Cập nhật kết quả của lớp để khích lệ tinh thần.

👥 Cách 3: Làm gương

• Tự mình tham gia tích cực trước.
• Để các bạn thấy việc làm ý nghĩa và tự nguyện làm theo.

Bước 4: Lưu ý khi vận động

⚠️ Những điều NÊN làm:

• Nói chuyện chân thành, nhẹ nhàng, lễ phép.
• Tôn trọng quyết định của mọi người.
• Cảm ơn dù họ đóng góp ít hay nhiều.

⚠️ Những điều KHÔNG NÊN làm:

• Ép buộc, năn nỉ quá mức.
• Chê bai khi ai đó không tham gia.
• So sánh mức đóng góp giữa mọi người.

💡 Mẹo nhớ: Vận động bằng 3 không: Không ép buộc – Không phán xét – Không khoe khoang. Và 3 có: Có chân thành – Có thông tin rõ ràng – Có gương sáng làm trước.

---

🎯 Ghi nhớ: 1. Về giao tiếp, ứng xử có văn hoá: - Mọi người đều bình đẳng, ai cũng có giá trị riêng. - Tôn trọng sự khác biệt về vùng miền, hoàn cảnh, sở thích, ngoại hình. - Nói lời hay, làm việc tốt, ứng xử đẹp ở mọi nơi, mọi lúc. - "Lời nói chẳng mất tiền mua – Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau". 2. Về hoạt động thiện nguyện, nhân đạo: - "Lá lành đùm lá rách" – Truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. - Thiện nguyện xuất phát từ tấm lòng, không phải để khoe khoang. - Cho đi là còn mãi – Niềm vui khi giúp đỡ người khác là vô giá. - Tham gia trong khả năng, có sự đồng ý của bố mẹ, thầy cô.