Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 92

Bài 19: Từ trường (tiếp theo)

---

Câu 1

Đề bài: Xác định chiều đường sức từ của một nam châm thẳng trong Hình 19.5.

Cách giải

Bước 1: Nhớ lại quy tắc về chiều đường sức từ

Theo kết luận đã học: Ở bên ngoài thanh nam châm, đường sức từ có chiều đi ra từ cực Bắc (N), đi vào cực Nam (S).

Bước 2: Áp dụng vào Hình 19.5

Quan sát Hình 19.5:

• Cực Bắc (N) màu cam nằm bên trái
• Cực Nam (S) màu xanh nằm bên phải

Bước 3: Xác định chiều đường sức từ

Các đường sức từ bên ngoài nam châm sẽ có chiều:

• Đi ra từ cực Bắc (N) - phía bên trái
• Đi vào cực Nam (S) - phía bên phải

Đáp án: Chiều đường sức từ của nam châm thẳng trong Hình 19.5 là đi từ cực Bắc (N) sang cực Nam (S) ở bên ngoài nam châm. Cụ thể: các đường sức từ đi ra từ đầu N (bên trái), vòng qua không gian bên ngoài, rồi đi vào đầu S (bên phải).

💡 Mẹo nhớ: "Bắc ra - Nam vào" (Đường sức từ đi RA từ cực Bắc, đi VÀO cực Nam)

---

Câu 2

Đề bài: Hình 19.6 cho biết từ phổ của nam châm hình chữ U. Dựa vào đó hãy vẽ đường sức từ của nó. Có nhận xét gì về các đường sức từ của nam châm này?

Cách giải

Bước 1: Quan sát Hình 19.6

Hình 19.6 cho thấy từ phổ (hình ảnh các mạt sắt sắp xếp) của nam châm hình chữ U:

• Cực Nam (S) màu xanh ở bên trái
• Cực Bắc (N) màu đỏ ở bên phải
• Các mạt sắt sắp xếp thành các đường cong nối hai cực

Bước 2: Vẽ đường sức từ

Cách vẽ:

• Vẽ các đường cong nối từ cực N sang cực S
• Chiều đường sức từ: đi ra từ cực Bắc (N), đi vào cực Nam (S)
• Ở khoảng giữa hai cực (bên trong chữ U), các đường sức từ gần như song song với nhau

Bước 3: Nhận xét

Đáp án: Cách vẽ: Các đường sức từ là những đường cong khép kín, đi ra từ cực Bắc (N), vòng qua không gian và đi vào cực Nam (S). Nhận xét về đường sức từ của nam châm hình chữ U: - Ở khoảng không gian giữa hai cực của nam châm chữ U, các đường sức từ gần như song song với nhau - Từ trường ở vùng giữa hai cực là từ trường đều (các đường sức từ song song và cách đều nhau) - Đây là đặc điểm khác biệt so với nam châm thẳng

💡 Mẹo nhớ: Nam châm chữ U tạo ra từ trường đều ở giữa hai cực - giống như "cầu nối" thẳng giữa cực N và cực S.

---

Câu hỏi (trang 93)

Đề bài: Bằng cách nào chứng tỏ xung quanh Trái Đất có từ trường?

Cách 1 — Dùng kim nam châm (la bàn)

Bước 1: Chuẩn bị

Lấy một kim nam châm (hoặc la bàn) để tự do trên một trục quay.

Bước 2: Quan sát hiện tượng

Khi kim nam châm đứng yên, nó luôn định hướng theo một phương xác định:

• Một đầu chỉ về hướng Bắc địa lí
• Đầu còn lại chỉ về hướng Nam địa lí

Bước 3: Giải thích và kết luận

Kim nam châm chỉ định hướng như vậy khi nằm trong từ trường. Điều này chứng tỏ xung quanh Trái Đất tồn tại từ trường.

Đáp án: Để chứng tỏ xung quanh Trái Đất có từ trường, ta dùng kim nam châm (la bàn). Khi để kim nam châm tự do, nó luôn định hướng theo phương Bắc - Nam địa lí. Điều này chứng tỏ Trái Đất có từ trường tác dụng lực lên kim nam châm, làm kim định hướng theo đường sức từ của Trái Đất.

Cách 2 — Giải thích dựa trên lý thuyết

Trái Đất là một nam châm khổng lồ. Ở bên ngoài Trái Đất, đường sức từ trường có chiều đi từ Nam bán cầu đến Bắc bán cầu. Vì vậy:

• Từ cực ở Nam bán cầu là cực Bắc địa từ
• Từ cực ở Bắc bán cầu là cực Nam địa từ

Kim la bàn luôn chỉ hướng Bắc - Nam vì nó nằm trong từ trường Trái Đất và định hướng theo đường sức từ.

💡 Mẹo nhớ: "La bàn chỉ Bắc - Trái Đất có từ trường" - Đây là bằng chứng đơn giản nhất!

---

🎯 Ghi nhớ: - Đường sức từ có chiều đi ra từ cực Bắc (N), đi vào cực Nam (S) ở bên ngoài nam châm - Nam châm hình chữ U tạo ra từ trường đều ở khoảng giữa hai cực - Trái Đất là một nam châm khổng lồ, có từ trường bao quanh - La bàn hoạt động được nhờ từ trường Trái Đất