Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 105
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 105–106
⚠️ Lưu ý: Hình ảnh được cung cấp là trang 104 và 105. Mình sẽ giải toàn bộ các câu hỏi xuất hiện trong hai trang này (Bài 23: Một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp).
Bài 23: Một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp
Câu hỏi mở đầu
Đề bài: Cây xanh có ý nghĩa rất lớn đối với sự sống trên Trái Đất. Vậy chúng ta cần trồng và bảo vệ cây xanh như thế nào? Những yếu tố nào ảnh hưởng đến quá trình quang hợp ở cây xanh?
Cách giải
Bước 1: Vì sao phải trồng và bảo vệ cây xanh?
Cây xanh giúp:
- Cung cấp khí oxygen (O₂) cho con người và động vật hô hấp.
- Hấp thụ khí carbon dioxide (CO₂), giúp giảm hiệu ứng nhà kính.
- Là nguồn thức ăn, gỗ, thuốc, nguyên liệu cho đời sống.
- Giữ đất, chống xói mòn, điều hòa khí hậu, giữ nguồn nước.
Bước 2: Cách trồng và bảo vệ cây xanh:
- Trồng cây ở trường học, công viên, đường phố, đồi trọc.
- Chăm sóc cây: tưới nước, bón phân, bắt sâu, tỉa cành.
- Không chặt phá rừng bừa bãi, không bẻ cành, ngắt lá.
- Tuyên truyền cho mọi người cùng bảo vệ rừng và cây xanh.
Bước 3: Những yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp:
Có 4 yếu tố chính: ánh sáng, nước, khí carbon dioxide (CO₂) và nhiệt độ.
Đáp án: Cây xanh rất quan trọng nên cần được trồng nhiều và bảo vệ bằng cách chăm sóc, không phá rừng. Bốn yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp là: ánh sáng, nước, khí CO₂ và nhiệt độ.
💡 Mẹo nhớ: "Ánh – Nước – Khí – Nhiệt" là 4 người bạn của quang hợp. Thiếu một bạn, lá cây sẽ buồn.
Câu hỏi 1 (mục 1. Ánh sáng – trang 104)
Đề bài: Hãy kể tên những loài cây ưa bóng và ưa sáng khác mà em biết.
Cách giải
Bước 1: Hiểu thuật ngữ
- Cây ưa sáng: là cây cần nhiều ánh sáng, sống tốt ở nơi quang đãng, nắng nhiều.
- Cây ưa bóng: là cây cần ít ánh sáng hơn, sống tốt ở nơi râm mát, bóng cây lớn.
Bước 2: Liệt kê các loài cây
Cây ưa sáng (sống nơi nắng mạnh):
- Cây lúa, cây ngô, cây mía
- Cây bạch đàn, cây phi lao, cây thông
- Cây xoài, cây nhãn, cây vải, cây bưởi
- Cây hoa hướng dương, cây hoa giấy, cây dừa
- Cây cao su, cây keo
Cây ưa bóng (sống nơi râm mát):
- Cây lá lốt, cây trầu không, cây trầu bà
- Cây gừng, cây nghệ, cây riềng
- Cây vạn niên thanh, cây lưỡi hổ, cây dương xỉ
- Cây phong lan, cây trà, cây cà phê (cây non)
- Cây rêu, cây ráy
Đáp án: - Cây ưa sáng: lúa, ngô, mía, xoài, nhãn, hoa hướng dương, bạch đàn, phi lao, dừa… - Cây ưa bóng: lá lốt, trầu không, gừng, nghệ, vạn niên thanh, dương xỉ, phong lan…
💡 Mẹo nhớ: Cây ưa sáng thường cao, lá dày, mọc thưa ngoài trời. Cây ưa bóng thường thấp, lá mỏng, mọc dưới tán cây khác.
Câu hỏi 2 (mục 3. Khí carbon dioxide – trang 105)
Đề bài: Quan sát Hình 23.2 và cho biết ảnh hưởng của nồng độ khí CO₂ đến quang hợp có giống nhau ở các loài cây không. Giải thích.
Cách 1 — Đọc và so sánh đồ thị
Bước 1: Quan sát Hình 23.2
Đồ thị cho thấy hai đường:
- Đường (1): cây bí đỏ
- Đường (2): cây đậu
Cả hai đường đều đi lên khi nồng độ CO₂ tăng, rồi dần chững lại ở mức cao.
Bước 2: So sánh độ tăng của hai đường
Cùng một nồng độ CO₂, ví dụ ở mức 0,15%:
- Cây bí đỏ (1): cường độ quang hợp khoảng 80 mgCO₂/dm²/giờ.
- Cây đậu (2): cường độ quang hợp chỉ khoảng 50 mgCO₂/dm²/giờ.
→ Cây bí đỏ quang hợp mạnh hơn cây đậu ở cùng một nồng độ CO₂.
Bước 3: Rút ra kết luận
Ảnh hưởng của nồng độ CO₂ đến quang hợp không giống nhau ở các loài cây.
Bước 4: Giải thích
- Mỗi loài cây có đặc điểm sinh lí khác nhau: cấu tạo lá, số lượng khí khổng, lượng diệp lục…
- Nhu cầu CO₂ của mỗi loài cũng khác nhau, nên hiệu quả sử dụng CO₂ khác nhau.
- Vì vậy, cùng một nồng độ CO₂ nhưng cường độ quang hợp ở mỗi loài lại khác nhau.
Cách 2 — Trình bày ngắn gọn
- Giống nhau: Cả hai loài đều có cường độ quang hợp tăng khi nồng độ CO₂ tăng.
- Khác nhau: Ở cùng nồng độ CO₂, cây bí đỏ quang hợp mạnh hơn cây đậu.
- Nguyên nhân: Mỗi loài có nhu cầu và khả năng hấp thụ CO₂ riêng do đặc điểm sinh lí khác nhau.
Đáp án: Ảnh hưởng của nồng độ CO₂ đến quang hợp không giống nhau ở các loài cây. Tuy đều tăng khi CO₂ tăng, nhưng mức tăng ở cây bí đỏ mạnh hơn cây đậu, vì mỗi loài có nhu cầu CO₂ và đặc điểm sinh lí riêng.
💡 Mẹo nhớ: "Mỗi cây mỗi nết" – mỗi loài có nhu cầu CO₂ khác nhau, nên đường đồ thị quang hợp cũng khác nhau.
Tóm tắt kiến thức trọng tâm
Bốn yếu tố chính ảnh hưởng đến quang hợp:
| Yếu tố | Ảnh hưởng |
|---|---|
| Ánh sáng | Cường độ tăng → quang hợp tăng. Quá mạnh sẽ làm hại lá. |
| Nước | Là nguyên liệu, đồng thời điều khiển đóng – mở khí khổng. |
| CO₂ | Tăng → quang hợp tăng. Quá cao (>0,2%) gây ngộ độc. Quá thấp (<0,008%) thì ngừng quang hợp. |
| Nhiệt độ | Thuận lợi: 25 °C – 35 °C. Trên 40 °C hoặc dưới 10 °C → giảm hoặc ngừng. |
🎯 Ghi nhớ: - Quang hợp chịu ảnh hưởng của 4 yếu tố: ánh sáng, nước, CO₂, nhiệt độ. - Mỗi loài cây có nhu cầu khác nhau về các yếu tố này. - Trồng cây phải đúng nơi, đúng cách mới đạt năng suất cao. - Câu thần chú: "Ánh – Nước – Khí – Nhiệt, đủ cả thì cây tốt tươi."