Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 107
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 107–108
Tóm tắt lý thuyết
Bốn yếu tố chính ảnh hưởng đến quang hợp ở thực vật:
| Yếu tố | Vai trò |
|---|---|
| Ánh sáng | Cung cấp năng lượng cho quá trình quang hợp |
| Nước | Nguyên liệu của quang hợp, đồng thời điều hoà nhiệt độ lá |
| Khí carbon dioxide (CO₂) | Nguyên liệu để tổng hợp chất hữu cơ |
| Nhiệt độ | Ảnh hưởng tới hoạt động của các enzyme trong quang hợp |
Con người có thể vận dụng hiểu biết về quang hợp để trồng, chăm sóc và bảo vệ cây xanh, giúp cây sinh trưởng nhanh, cho năng suất cao và bảo vệ môi trường.
Bài 1: Hoàn thành Bảng 23.1
Đề: Đọc thông tin trong mục I, thảo luận nhóm và hoàn thành theo mẫu Bảng 23.1.
Bảng 23.1 hoàn chỉnh:
| Yếu tố | Ảnh hưởng đến quang hợp |
|---|---|
| Ánh sáng | Cây quang hợp tốt khi có cường độ ánh sáng thích hợp. Mỗi loài cây cần cường độ ánh sáng khác nhau: cây ưa sáng cần nhiều ánh sáng, cây ưa bóng cần ít ánh sáng hơn. Ánh sáng quá mạnh hoặc quá yếu đều làm giảm quang hợp. |
| Nước | Nước vừa là nguyên liệu, vừa giúp vận chuyển chất và điều hoà nhiệt độ. Thiếu nước, quang hợp giảm hoặc ngừng (cây héo, khí khổng đóng). Đủ nước, quang hợp diễn ra bình thường. |
| Khí carbon dioxide | Là nguyên liệu của quang hợp. Khi nồng độ CO₂ tăng (trong giới hạn nhất định) thì quang hợp tăng; nếu CO₂ quá cao sẽ làm cây bị ức chế, quang hợp giảm. CO₂ quá thấp thì cây không quang hợp được. |
| Nhiệt độ | Quang hợp diễn ra mạnh nhất ở nhiệt độ thích hợp (khoảng 25–35 °C ở đa số cây). Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp đều làm enzyme hoạt động kém, quang hợp giảm hoặc ngừng. |
Bài 2: Vì sao nên trồng cây đúng thời vụ và đảm bảo mật độ phù hợp?
Đề: Giải thích vì sao nên trồng cây đúng thời vụ và đảm bảo mật độ phù hợp.
Lời giải:
Trồng đúng thời vụ giúp cây gặp được điều kiện ánh sáng, nhiệt độ, lượng mưa (nước) thuận lợi nhất cho quang hợp. Nhờ đó cây sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh và cho năng suất cao. Nếu trồng sai thời vụ, cây gặp thời tiết bất lợi (quá nóng, quá lạnh, thiếu nước) khiến quang hợp kém, cây còi cọc.
Đảm bảo mật độ phù hợp giúp mỗi cây đều nhận đủ ánh sáng, nước, chất dinh dưỡng và khí CO₂. Nếu trồng quá dày, cây che lấp ánh sáng của nhau, cạnh tranh nước và dinh dưỡng, làm quang hợp giảm. Nếu trồng quá thưa lại lãng phí đất và ánh sáng.
Bài 3: Quang hợp của cây ở khu công nghiệp bị ảnh hưởng thế nào?
Đề: Ở những khu công nghiệp hay nơi có nhiều nhà máy, nồng độ khí carbon dioxide thường tăng cao. Quang hợp của cây trồng tại đó bị ảnh hưởng như thế nào?
Lời giải:
Khi nồng độ CO₂ tăng cao trong giới hạn nhất định, lúc đầu quang hợp có thể tăng vì CO₂ là nguyên liệu. Tuy nhiên ở các khu công nghiệp, CO₂ thường tăng quá cao, vượt giới hạn cây chịu được, sẽ làm cây bị ức chế và quang hợp giảm.
Ngoài ra, không khí ở đó còn nhiều khói bụi, khí độc bám lên lá, làm bít khí khổng và cản ánh sáng chiếu tới lá, khiến quá trình quang hợp diễn ra kém hơn. Vì vậy cây trồng ở khu công nghiệp thường quang hợp yếu, sinh trưởng chậm.
Bài 4: Ý nghĩa của việc che nắng, chống rét cho cây
Đề: Vào những ngày nắng nóng hoặc trời rét đậm, người làm vườn thường che nắng hoặc chống rét (ủ ấm gốc) cho cây. Em hãy giải thích ý nghĩa của việc làm đó.
Lời giải:
Quang hợp chỉ diễn ra tốt ở nhiệt độ thích hợp. Khi nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp, enzyme tham gia quang hợp hoạt động kém, làm quang hợp giảm, thậm chí ngừng.
- Che nắng vào ngày nắng nóng: giúp giảm nhiệt độ và hạn chế cây mất nước do bốc hơi quá mạnh, tránh cây bị héo, giữ cho quang hợp diễn ra bình thường.
- Chống rét, ủ ấm gốc vào ngày rét đậm: giúp giữ ấm cho cây, tránh nhiệt độ xuống quá thấp làm rễ và lá tổn thương, bảo vệ quang hợp và sự sống của cây.
Như vậy, việc làm này nhằm duy trì nhiệt độ thích hợp để cây quang hợp và sinh trưởng bình thường.
Phần II – Câu hỏi vận dụng
Bài 1: Biện pháp bảo vệ cây xanh trong trường học
Đề: Trình bày biện pháp bảo vệ cây xanh trong trường học của em.
Gợi ý trả lời:
- Tưới nước, bón phân và chăm sóc cây thường xuyên.
- Không bẻ cành, hái lá, khắc tên hay leo trèo lên cây.
- Bắt sâu, nhổ cỏ dại, vun gốc cho cây.
- Trồng thêm cây xanh, cây hoa ở sân trường, bồn cây.
- Tuyên truyền, nhắc nhở bạn bè cùng giữ gìn và bảo vệ cây xanh.
- Làm rào chắn, biển nhắc nhở để bảo vệ cây non.
Bài 2: Vì sao thành phố, nơi đông dân cần trồng nhiều cây xanh?
Đề: Tại sao ở các thành phố hoặc nơi đông dân cư sinh sống lại cần trồng nhiều cây xanh?
Lời giải:
Ở thành phố và nơi đông dân cư có nhiều nhà máy, phương tiện giao thông nên thải ra nhiều khí CO₂, khói bụi và khí độc. Trồng nhiều cây xanh mang lại các lợi ích:
- Cây quang hợp hấp thụ khí CO₂ và thải ra khí O₂, giúp cân bằng và làm trong lành không khí.
- Lá cây cản và hấp thụ bụi, khói, các khí độc, lọc bớt ô nhiễm (như "khu rừng thẳng đứng" Bosco Verticale lọc bụi mịn PM2.5).
- Cây tạo bóng mát, giảm nhiệt độ, làm môi trường mát mẻ dễ chịu hơn.
- Cây xanh còn giảm tiếng ồn, tạo cảnh quan đẹp và là nơi cư trú cho chim, côn trùng.
Vì những lợi ích đó, nơi đông dân càng cần trồng nhiều cây xanh để bảo vệ sức khoẻ con người và môi trường.
Em nắm vững mấy ý chính nhé: bốn yếu tố ảnh hưởng quang hợp là ánh sáng, nước, CO₂, nhiệt độ, và biết vận dụng để trồng, chăm sóc, bảo vệ cây xanh. Có chỗ nào chưa rõ cứ hỏi cô nha!