Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 109
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 109–110
⚠️ Lưu ý: Hai trang sách được cung cấp là trang 108 và 109, thuộc Bài 24: Thực hành – Chứng minh quang hợp ở cây xanh. Đây là bài thực hành nên nội dung chủ yếu là hướng dẫn các bước tiến hành thí nghiệm, chưa có câu hỏi bài tập. Phần báo cáo kết quả và câu hỏi sẽ nằm ở trang 110 (không có trong ảnh). Dưới đây là tóm tắt nội dung và giải thích kết quả mong đợi để các em hiểu rõ thí nghiệm.
I – Chuẩn bị
1. Dụng cụ
- Giá thí nghiệm
- Băng giấy đen
- Bóng đèn 500W có kết nối nguồn điện
- Nước ấm (khoảng 40 °C)
- Cốc thuỷ tinh, nhiệt kế, panh
- Đĩa Petri, đèn cồn, ống nghiệm
2. Mẫu vật, hoá chất
- Mẫu vật: Chậu cây khoai lang (hoặc cây khác tuỳ vùng), rong đuôi chó
- Hoá chất: Cồn 90°, dung dịch iodine
💡 Mẹo nhớ: Iodine + tinh bột → màu xanh tím (đây là cách nhận biết tinh bột nhanh nhất trong phòng thí nghiệm).
⚠️ An toàn: Cẩn thận khi làm việc với dụng cụ thuỷ tinh và lửa.
II – Cách tiến hành
Thí nghiệm 1: Chứng minh tinh bột được tạo thành trong quang hợp
6 bước tiến hành:
| Bước | Thao tác | Mục đích |
|---|---|---|
| 1 | Đặt chậu cây khoai lang trong bóng tối 2 ngày | Để cây dùng hết tinh bột dự trữ trong lá |
| 2 | Dùng băng giấy đen bịt kín một phần lá ở cả 2 mặt, đem ra nắng (hoặc dưới đèn 500W) 4–6 giờ | Tạo phần lá có nhận ánh sáng và phần không nhận ánh sáng |
| 3 | Ngắt chiếc lá, bỏ băng giấy đen | Lấy mẫu để thử |
| 4 | Đun lá trong cồn 90° đến khi sôi | Làm tan diệp lục, lá chuyển sang màu trắng để dễ quan sát |
| 5 | Rửa sạch lá trong cốc nước ấm | Loại bỏ cồn, làm mềm lá |
| 6 | Nhúng lá vào dung dịch iodine trong đĩa Petri | Quan sát sự đổi màu để phát hiện tinh bột |
Kết quả mong đợi và giải thích
Kết quả: - Phần lá được chiếu sáng (không bị bịt) → chuyển màu xanh tím khi nhỏ iodine. - Phần lá bị bịt băng giấy đen (không nhận ánh sáng) → không đổi màu (vẫn vàng nhạt).
Giải thích:
- Phần lá có ánh sáng đã thực hiện quang hợp, tạo ra tinh bột nên iodine làm nó hoá xanh tím.
- Phần lá bị che tối không quang hợp được nên không có tinh bột, iodine không đổi màu.
🎯 Kết luận thí nghiệm 1: Lá cây tạo ra tinh bột trong quá trình quang hợp khi có ánh sáng.
Thí nghiệm 2: Chứng minh quang hợp giải phóng khí oxygen
Các bước tiến hành (theo trang 109):
- Bước 1: Lấy 2 cành rong đuôi chó cho vào 2 ống nghiệm, phần ngọn rong ở phía dưới đáy ống nghiệm.
- Bước 2: Đổ đầy nước vào 2 ống nghiệm, dùng ngón tay bịt miệng ống rồi úp ngược vào 2 cốc nước (cốc A và cốc B) sao cho bọt khí không lọt vào.
📌 Phần tiếp theo (Bước 3, 4 và câu hỏi báo cáo) nằm ở trang 110 – không có trong ảnh được cung cấp. Theo sách giáo khoa, các bước tiếp theo là: - Bước 3: Để cốc A vào chỗ tối (hoặc bọc giấy đen), cốc B để ra chỗ có ánh sáng (hoặc dưới đèn 500W) khoảng 6 giờ. - Bước 4: Quan sát hiện tượng và đưa que đóm còn tàn đỏ vào miệng ống nghiệm để kiểm tra khí.
Kết quả mong đợi và giải thích
Kết quả: - Cốc A (trong tối): Không có (hoặc rất ít) bọt khí xuất hiện trong ống nghiệm. - Cốc B (ngoài sáng): Có nhiều bọt khí nổi lên, đẩy nước trong ống nghiệm xuống. Khi đưa que đóm còn tàn đỏ vào miệng ống → que đóm bùng cháy.
Giải thích:
- Khí làm que đóm bùng cháy chính là khí oxygen (O₂).
- Cây rong ở cốc B có ánh sáng nên thực hiện được quang hợp, tạo ra khí oxygen.
- Cây rong ở cốc A không có ánh sáng nên không quang hợp, không tạo ra oxygen.
🎯 Kết luận thí nghiệm 2: Trong quá trình quang hợp, cây xanh giải phóng khí oxygen.
💡 Mẹo nhớ tổng hợp về quang hợp
💡 Phương trình quang hợp: Nước + Khí carbon dioxide → (ánh sáng, diệp lục) → Tinh bột + Khí oxygen
💡 Câu vần dễ nhớ: "Lá xanh đón nắng ban ngày Hút khí carbonic, nhả ngay oxy Tinh bột tạo trong lá li ti Iodine nhỏ xuống, xanh thì tinh ra."
🎯 Ghi nhớ chung
Bài thực hành 24 giúp các em chứng minh 2 sản phẩm chính của quang hợp: 1. Tinh bột – nhận biết bằng dung dịch iodine (đổi màu xanh tím). 2. Khí oxygen – nhận biết bằng que đóm còn tàn đỏ (que đóm bùng cháy). Cả hai thí nghiệm đều cần có đối chứng (phần che tối / cốc trong tối) để so sánh, đây là nguyên tắc cơ bản của thí nghiệm sinh học.
Nếu em có ảnh trang 110 (phần báo cáo thực hành và câu hỏi), gửi thêm để cô giải đầy đủ phần đó nhé.