Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 110

Đây là phần thực hành của Bài 24: "Thực hành chứng minh quang hợp ở cây xanh" trong sách Khoa học tự nhiên 7 (Kết nối tri thức). Mình sẽ tóm tắt các bước thí nghiệm rồi giải chi tiết phần câu hỏi nhé.

Tóm tắt lý thuyết và các bước thí nghiệm

Bài thực hành gồm 2 thí nghiệm chính:

Thí nghiệm 1 – Chứng minh tinh bột được tạo thành trong quang hợp (Hình 24.2):

• Bước 3: Ngắt chiếc lá, bỏ băng giấy đen.
• Bước 4: Đun lá trong cồn 90° đến khi sôi (để tẩy hết chất diệp lục).
• Bước 5: Rửa sạch lá trong cốc nước ấm.
• Bước 6: Nhúng lá vào dung dịch iodine và quan sát sự thay đổi màu sắc. (Tinh bột gặp iodine sẽ chuyển màu xanh tím.)

Thí nghiệm 2 – Chứng minh quang hợp giải phóng khí oxygen (Hình 24.3):

• Bước 1: Cho 2 cành rong đuôi chó vào 2 ống nghiệm, ngọn rong quay xuống đáy.
• Bước 2: Đổ đầy nước, bịt miệng ống và úp ngược vào 2 cốc (A và B).
• Bước 3: Để cốc A trong tối (hoặc bọc giấy đen), cốc B ra chỗ nắng.
• Bước 4: Sau 6 giờ, đưa que đóm còn tàn đỏ vào miệng ống nghiệm, quan sát hiện tượng.

---

Phần III – Kết quả

Bảng 24.1 – Bảng ghi kết quả thí nghiệm

---

Phần trả lời câu hỏi

Câu 1: Thí nghiệm chứng minh tinh bột được tạo thành trong quang hợp

a) Mục đích của việc sử dụng băng giấy đen bịt kín một phần lá ở cả 2 mặt là gì?

→ Để phần lá bị bịt không nhận được ánh sáng, không thể quang hợp. Nhờ đó tạo ra sự khác biệt giữa phần lá được chiếu sáng và phần không được chiếu sáng, làm cơ sở để so sánh và chứng minh quang hợp cần ánh sáng và tạo ra tinh bột.

b) Cho chiếc lá đã bỏ băng giấy đen vào cốc có cồn 90°, đun sôi cách thủy có tác dụng gì?

→ Cồn nóng sẽ hòa tan và tẩy hết chất diệp lục (màu xanh) ra khỏi lá, làm lá mất màu (trở nên trắng nhạt). Khi đó nhỏ iodine vào sẽ dễ dàng quan sát được sự đổi màu, vì màu xanh của diệp lục không còn che lấp kết quả nữa.

c) Tinh bột được tạo thành ở phần nào của lá trong thí nghiệm trên? Vì sao em biết?

→ Tinh bột được tạo thành ở phần lá KHÔNG bị bịt băng giấy đen (phần được chiếu sáng).
Vì khi nhỏ dung dịch iodine, phần lá này chuyển sang màu xanh tím, đó là phản ứng đặc trưng của tinh bột với iodine. Phần lá bị bịt giấy đen (không nhận ánh sáng) không đổi màu, chứng tỏ không có tinh bột. Điều này khẳng định lá chỉ tạo tinh bột khi có ánh sáng để quang hợp.

Câu 2: Thí nghiệm chứng minh quang hợp giải phóng khí oxygen

a) Điều kiện tiến hành thí nghiệm ở 2 cốc khác nhau như thế nào?

→ Hai cốc chỉ khác nhau về điều kiện ánh sáng:

• Cốc A: để trong tối (hoặc bọc giấy đen) → không có ánh sáng.
• Cốc B: để ngoài chỗ nắng → có ánh sáng.

Các điều kiện khác (loại rong, lượng nước, nhiệt độ...) đều giống nhau. Đây chính là thí nghiệm đối chứng để kiểm tra vai trò của ánh sáng.

b) Hiện tượng nào chứng tỏ cành rong đuôi chó thải chất khí? Chất khí đó là gì? Hiện tượng gì xảy ra khi đưa que đóm (còn tàn đỏ) vào miệng ống nghiệm?

→

• Hiện tượng chứng tỏ có thải khí: ở cốc B (chỗ sáng) có các bọt khí nổi lên từ cành rong và tích tụ lại ở đáy ống nghiệm (phần trên cùng do ống úp ngược), đẩy nước trong ống xuống.
• Chất khí đó là khí oxygen (O₂).
• Khi đưa que đóm còn tàn đỏ vào miệng ống nghiệm của cốc B: que đóm bùng cháy trở lại. Điều này chứng tỏ chất khí thoát ra là oxygen, vì oxygen là khí duy trì sự cháy.

Câu 3: Khi nuôi cá cảnh trong bể kính, người ta thường thả vào bể một số cành rong và cây thủy sinh. Em hãy giải thích ý nghĩa của việc làm đó.

→ Các cành rong và cây thủy sinh khi có ánh sáng sẽ quang hợp và giải phóng khí oxygen hòa tan vào nước. Nhờ vậy:

• Cung cấp thêm oxygen cho cá và các sinh vật trong bể hô hấp, giúp cá khỏe mạnh.
• Đồng thời cây hấp thụ bớt khí carbon dioxide (CO₂) do cá thải ra, giúp cân bằng môi trường nước trong bể.

Ngoài ra cây thủy sinh còn làm đẹp bể, tạo nơi trú ẩn cho cá. Đây là một ví dụ về mối quan hệ có lợi giữa thực vật và động vật trong cùng môi trường sống.

---

Kết luận chung của bài thực hành: Quang hợp ở cây xanh cần ánh sáng, tạo ra tinh bột và giải phóng khí oxygen. Đây là hai bằng chứng quan trọng về vai trò của quang hợp đối với sự sống trên Trái Đất.