Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 115
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 115–116
Hai trang này thuộc Bài 26 - "Một số yếu tố ảnh hưởng đến hô hấp tế bào", phần cuối bài lý thuyết và phần vận dụng vào bảo quản nông sản. Mình sẽ tóm tắt lý thuyết rồi giải lần lượt từng câu hỏi nhé.
Tóm tắt lý thuyết
Các yếu tố ảnh hưởng đến hô hấp tế bào (phần cuối):
- Nồng độ khí CO₂: khi đạt 3-5% sẽ ức chế hô hấp. Ở người/động vật, CO₂ trong máu cao sẽ cạnh tranh với O₂ để liên kết hồng cầu, gây thiếu O₂, nguy hiểm tính mạng.
- Nhiệt độ: quá cao hoặc quá thấp đều ảnh hưởng đến hô hấp tế bào (ví dụ người sốt trên 40°C).
Vận dụng vào bảo quản nông sản:
- Hô hấp càng mạnh thì chất hữu cơ trong nông sản hao hụt càng nhiều, giảm khối lượng và chất lượng. Nhưng ngừng hô hấp thì tế bào chết, nông sản hỏng. Vì vậy cần đưa cường độ hô hấp về mức tối thiểu.
- Ba biện pháp chính: bảo quản khô (hạt, độ ẩm 13-16%), bảo quản lạnh (rau quả), bảo quản trong nồng độ CO₂ cao (hiện đại, hiệu quả cao).
Câu hỏi 1: Hoa, cây xanh trong phòng ngủ kín
Đề: Vì sao không nên để nhiều hoa hoặc cây xanh trong phòng ngủ kín?
Trả lời: Vào ban đêm, cây xanh không quang hợp mà chỉ hô hấp. Quá trình hô hấp của cây hút khí O₂ và thải ra khí CO₂. Trong phòng ngủ kín, không khí không lưu thông nên nồng độ O₂ giảm dần, còn nồng độ CO₂ tăng lên. Điều này khiến người trong phòng bị thiếu O₂, có thể gây khó thở, mệt mỏi, đau đầu, ảnh hưởng sức khỏe. Vì vậy không nên để nhiều hoa, cây xanh trong phòng ngủ kín.
Câu hỏi 2: Điều chỉnh yếu tố môi trường để bảo quản nông sản
Đề: Theo em, cần điều chỉnh các yếu tố môi trường như nước, nhiệt độ, nồng độ khí carbon dioxide như thế nào để có thể bảo quản được nông sản? Giải thích.
Trả lời: Cần điều chỉnh sao cho cường độ hô hấp của nông sản giảm về mức tối thiểu:
| Yếu tố | Cách điều chỉnh | Giải thích |
|---|---|---|
| Nước (độ ẩm) | Giảm độ ẩm (phơi, sấy khô) | Nước ít làm hô hấp diễn ra chậm, hạn chế hao hụt chất hữu cơ |
| Nhiệt độ | Hạ thấp nhiệt độ (bảo quản lạnh) | Nhiệt độ thấp làm chậm hô hấp, kéo dài thời gian bảo quản |
| Nồng độ CO₂ | Tăng nồng độ CO₂ | CO₂ cao ức chế hô hấp, giảm tiêu hao chất dinh dưỡng |
Lưu ý không được làm hô hấp ngừng hẳn vì tế bào sẽ chết, nông sản bị hỏng.
Câu hỏi 3: Kể tên một số biện pháp bảo quản nông sản
Đề: Kể tên một số biện pháp bảo quản nông sản mà em biết.
Trả lời: Một số biện pháp phổ biến:
- Bảo quản khô (phơi nắng, sấy khô) - dùng cho lúa, ngô, lạc, đỗ.
- Bảo quản lạnh (tủ lạnh, kho lạnh) - dùng cho rau, củ, quả tươi.
- Bảo quản trong điều kiện nồng độ khí CO₂ cao - kho kín quy mô lớn.
- Ngoài ra còn có: muối chua, ngâm đường, hút chân không, đóng hộp...
Thảo luận nhóm
Câu 1: Lưu ý khi vào phòng kín có nồng độ CO₂ cao
Đề: Khi vào phòng kín có nồng độ carbon dioxide cao, em cần lưu ý điều gì?
Trả lời:
- Trước khi vào cần mở cửa cho thông thoáng để không khí lưu thông, giảm bớt CO₂ và bổ sung O₂.
- Không nên vào ngay hoặc ở lâu trong phòng vì nồng độ CO₂ cao sẽ cạnh tranh với O₂ liên kết hồng cầu, gây thiếu O₂, dẫn đến ngạt thở, choáng váng, thậm chí nguy hiểm tính mạng.
- Nên có biện pháp bảo hộ (đeo mặt nạ dưỡng khí) nếu phải vào kho bảo quản nồng độ CO₂ cao.
Câu 2: Có nên bảo quản rau quả ở nhiệt độ bằng hoặc thấp hơn 0°C?
Đề: Theo em, có nên bảo quản rau, quả tươi ở nhiệt độ bằng hoặc thấp hơn 0°C để kéo dài thời gian bảo quản hay không? Giải thích.
Trả lời: Không nên. Vì:
- Rau, quả tươi chứa nhiều nước. Ở nhiệt độ 0°C hoặc thấp hơn, nước trong tế bào sẽ đóng băng, các tinh thể đá làm vỡ tế bào, phá hủy cấu trúc tế bào.
- Khi rã đông, rau quả bị nát, hư hỏng, mất nước, giảm chất lượng và không còn tươi ngon.
- Mỗi loại rau quả có nhiệt độ bảo quản thích hợp riêng (thường trên 0°C), ví dụ khoai tây 4°C, cải bắp 1°C, cam 6°C.
Câu 3: Lựa chọn biện pháp bảo quản cho từng loại nông sản
Đề: Cho một số loại nông sản sau: hạt lúa, quả cà chua, rau muống, củ hành tây, hạt đỗ, bắp ngô tươi, hạt lạc, quả dưa chuột, rau cải bắp, củ khoai tây, quả cam. Hãy lựa chọn biện pháp bảo quản phù hợp và giải thích.
Trả lời:
| Nông sản | Biện pháp | Giải thích |
|---|---|---|
| Hạt lúa | Bảo quản khô | Là loại hạt, phơi/sấy khô giảm hô hấp, để được lâu |
| Hạt đỗ | Bảo quản khô | Loại hạt, độ ẩm thấp giúp bảo quản lâu |
| Hạt lạc | Bảo quản khô | Loại hạt, sấy khô tránh ẩm mốc |
| Quả cà chua | Bảo quản lạnh | Quả tươi nhiều nước, để lạnh giữ tươi |
| Rau muống | Bảo quản lạnh | Rau tươi, dễ héo, cần nhiệt độ thấp |
| Rau cải bắp | Bảo quản lạnh | Rau tươi, bảo quản ở nhiệt độ thấp (khoảng 1°C) |
| Củ hành tây | Bảo quản lạnh (hoặc nơi khô thoáng) | Củ tươi, giữ lạnh kéo dài thời gian |
| Bắp ngô tươi | Bảo quản lạnh | Ngô tươi nhiều nước, để lạnh giữ độ ngọt, tươi |
| Quả dưa chuột | Bảo quản lạnh | Quả tươi nhiều nước, dễ héo |
| Củ khoai tây | Bảo quản lạnh (khoảng 4°C) | Củ tươi, giữ lạnh tránh mọc mầm, hư hỏng |
| Quả cam | Bảo quản lạnh (khoảng 6°C) | Quả tươi, để lạnh kéo dài thời gian |
Nguyên tắc chung: các loại hạt (lúa, đỗ, lạc) phù hợp bảo quản khô; các loại rau, củ, quả tươi nhiều nước phù hợp bảo quản lạnh. Với quy mô lớn có thể dùng bảo quản trong nồng độ CO₂ cao.
Phần "Em đã học" (ghi nhớ)
- Nước, nồng độ khí O₂, khí CO₂ và nhiệt độ là một số yếu tố chủ yếu ảnh hưởng tới hô hấp tế bào.
- Vận dụng hiểu biết về hô hấp tế bào vào sản xuất (cày, bừa, xới xáo làm tăng O₂ trong đất cho rễ hô hấp) và bảo quản nông sản sau thu hoạch bằng phơi/sấy khô, giữ lạnh, hoặc bảo quản trong nồng độ CO₂ cao.
Phần thông tin mở rộng đáng chú ý: gạo bảo quản trong điều kiện CO₂ cao sau 18 tháng vẫn giữ chất lượng tốt hơn so với gạo bảo quản khô trong 3 tháng (protein chỉ giảm một nửa, các chất dinh dưỡng khác mất ít hơn). Điều này cho thấy bảo quản bằng CO₂ cao là biện pháp hiện đại, hiệu quả cao.
Bạn cần mình giải thích sâu hơn câu nào không?