Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 116
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 116–117
Tóm tắt lý thuyết
Các biện pháp bảo quản nông sản dựa trên việc làm giảm cường độ hô hấp tế bào:
- Bảo quản lạnh: giữ nông sản ở nhiệt độ thấp trong tủ lạnh/kho lạnh. Mỗi loại có nhiệt độ thích hợp riêng (khoai tây 4°C, cải bắp 1°C, cam 6°C).
- Bảo quản trong điều kiện nồng độ khí CO₂ cao: biện pháp hiện đại, hiệu quả cao, dùng cho kho kín quy mô lớn. CO₂ cao làm ức chế hô hấp, giữ chất lượng tốt hơn (ví dụ gạo bảo quản 18 tháng vẫn ít mất dinh dưỡng hơn gạo phơi khô 3 tháng).
Các yếu tố chính ảnh hưởng tới hô hấp tế bào: nước, nồng độ khí O₂, nồng độ khí CO₂ và nhiệt độ.
Bài tập: Thảo luận nhóm (Trang 115)
Câu 1
Đề: Khi vào phòng kín có nồng độ carbon dioxide cao, em cần lưu ý điều gì?
Trả lời:
- Tuyệt đối không tự ý vào ngay. Phòng kín có nồng độ CO₂ cao đồng nghĩa nồng độ O₂ rất thấp, dễ gây ngạt, choáng, ngất, thậm chí tử vong.
- Trước khi vào cần mở cửa thông khí, dùng quạt thổi để CO₂ thoát ra và O₂ tràn vào.
- Nên đeo thiết bị bảo hộ, mang theo bình dưỡng khí nếu cần, và phải có người đi cùng để hỗ trợ.
Giải thích: CO₂ nặng hơn không khí và không duy trì sự hô hấp. Khi nồng độ CO₂ cao thì O₂ không đủ cho hô hấp tế bào của cơ thể, nên rất nguy hiểm.
Câu 2
Đề: Theo em, có nên bảo quản rau, quả tươi ở nhiệt độ bằng hoặc thấp hơn 0°C để kéo dài thời gian bảo quản hay không? Giải thích.
Trả lời: Không nên.
Giải thích:
- Rau, quả tươi chứa rất nhiều nước trong tế bào. Ở nhiệt độ 0°C hoặc thấp hơn, nước trong tế bào sẽ đóng băng.
- Tinh thể nước đá làm vỡ màng và thành tế bào, phá hủy cấu trúc tế bào. Khi rã đông, rau quả bị nhũn, mất nước, hư hỏng nhanh và giảm chất lượng.
- Vì vậy mỗi loại rau, quả chỉ nên bảo quản ở nhiệt độ thấp thích hợp trên 0°C (ví dụ cải bắp 1°C, cam 6°C).
Câu 3
Đề: Cho một số loại nông sản: hạt lúa, quả cà chua, rau muống, củ hành tây, hạt đỗ, bắp ngô tươi, hạt lạc, quả dưa chuột, rau cải bắp, củ khoai tây, quả cam. Hãy lựa chọn biện pháp bảo quản phù hợp cho từng loại và giải thích.
Trả lời (chia theo nhóm):
| Nông sản | Biện pháp bảo quản | Giải thích |
|---|---|---|
| Hạt lúa, hạt đỗ, hạt lạc | Phơi/sấy khô (hoặc kho CO₂ cao quy mô lớn) | Là loại hạt, cần làm giảm lượng nước để hạ cường độ hô hấp, tránh nảy mầm và mốc |
| Bắp ngô tươi | Bảo quản lạnh | Còn tươi, nhiều nước, để lạnh giữ được độ tươi và chậm hô hấp |
| Quả cà chua, quả dưa chuột, quả cam | Bảo quản lạnh | Quả mọng nước, nhiệt độ thấp làm chậm hô hấp, giữ tươi lâu |
| Rau muống, rau cải bắp | Bảo quản lạnh | Rau xanh nhiều nước, cần nhiệt độ thấp thích hợp để tươi lâu |
| Củ hành tây, củ khoai tây | Bảo quản lạnh (hoặc nơi khô thoáng, tối) | Để nhiệt độ thấp thích hợp giúp chậm hô hấp, hạn chế mọc mầm |
Nguyên tắc chung: các loại hạt khô thì dùng phơi/sấy khô; các loại rau, củ, quả tươi nhiều nước thì dùng bảo quản lạnh ở nhiệt độ thích hợp. Với quy mô lớn, có thể dùng bảo quản trong điều kiện CO₂ cao.
Bài 27: Thực hành – Hô hấp ở thực vật (Trang 116)
Trang này giới thiệu phần chuẩn bị cho bài thực hành, chưa có câu hỏi cần giải. Cô tóm tắt để em nắm:
Mục tiêu: Tiến hành thí nghiệm về hô hấp tế bào ở thực vật thông qua sự nảy mầm của hạt.
I – Chuẩn bị
- Thiết bị, dụng cụ: tủ ấm (nếu có), đĩa Petri, cốc thủy tinh, nhiệt kế, nhãn dán, nước ấm (~40°C), bông y tế, chuông thủy tinh, giấy thấm.
- Mẫu vật, hóa chất: hạt vỏ mềm (đậu xanh, đậu đỏ, đậu đen, hạt lạc, hạt cải, hạt vừng…) và nước vôi trong (nước vôi trong tác dụng với CO₂ tạo kết tủa, dùng để nhận biết khí CO₂ do hạt thải ra).
II – Cách tiến hành (Bước 1: Chuẩn bị hạt nảy mầm)
- Chọn hạt chắc, không vỡ, không mọt.
- Ngâm hạt ngập trong nước ấm ~40°C khoảng 2 giờ.
- Cho hạt vào đĩa Petri lót bông/giấy thấm đã thấm nước, đậy thêm lớp giấy thấm/bông ướt lên trên.
- Để đĩa hạt ở nhiệt độ phòng hoặc tủ ấm 30–35°C cho hạt nảy mầm.
Em chuẩn bị đầy đủ phần này để các trang sau làm thí nghiệm nhận biết CO₂ và O₂ trong hô hấp nhé. Nếu cần cô giải tiếp phần kết quả thí nghiệm, gửi cô trang tiếp theo.