Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 118
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 118–119
Hai trang này gồm phần cuối của Bài 27 (thực hành về sự nảy mầm và hô hấp ở hạt) và mở đầu Bài 28 (Trao đổi khí ở sinh vật). Mình sẽ tóm tắt lý thuyết rồi giải chi tiết từng câu hỏi nhé.
Trang 117 – Bài 27: Kết quả thí nghiệm chứng minh hô hấp ở hạt
Tóm tắt thí nghiệm:
- Chuông A: có đĩa hạt nảy mầm + cốc nước vôi trong (cốc A).
- Chuông B: chỉ có cốc nước vôi trong (cốc B), không có hạt.
- Để 1 giờ trong điều kiện ánh sáng phòng, sau đó quan sát bề mặt nước vôi.
Nước vôi trong khi gặp khí CO₂ sẽ bị vẩn đục (tạo váng canxi cacbonat).
1. Hoàn thành Bảng 27.1
| Thí nghiệm | Hiện tượng / Kết quả |
|---|---|
| Chuông A | Bề mặt cốc nước vôi trong xuất hiện lớp váng (vẩn đục) |
| Chuông B | Bề mặt cốc nước vôi trong vẫn trong, không có váng |
2. Giải thích và kết luận
- Ở chuông A có hạt đang nảy mầm. Hạt nảy mầm hô hấp mạnh, thải ra khí CO₂. Khí CO₂ tác dụng với nước vôi trong làm xuất hiện lớp váng.
- Ở chuông B không có hạt nên không có khí CO₂ thải ra, nước vôi vẫn trong.
Kết luận: Hạt nảy mầm có quá trình hô hấp, lấy O₂ và thải ra khí CO₂.
Trả lời các câu hỏi
Câu 1: Trong bước chuẩn bị hạt nảy mầm
a) Mục đích của việc ngâm hạt trong nước là gì?
→ Cung cấp đủ nước cho hạt, làm hạt hút nước trương lên, mềm vỏ, kích hoạt các hoạt động sống bên trong (hoạt động của enzyme) giúp hạt nhanh nảy mầm.
b) Lót bông hoặc giấy đã thấm nước rồi đặt trong đĩa Petri có tác dụng gì?
→ Giữ độ ẩm thường xuyên cho hạt, đảm bảo hạt luôn đủ nước để duy trì quá trình nảy mầm, đồng thời tạo chỗ tựa giúp hạt cố định.
c) Tại sao sau khi ngâm nước lại để hạt trong tủ ấm 30–35 °C hoặc nhiệt độ phòng?
→ Vì đây là khoảng nhiệt độ thích hợp cho hạt nảy mầm. Ở nhiệt độ này, các enzyme trong hạt hoạt động mạnh nhất, thúc đẩy hô hấp và quá trình nảy mầm diễn ra nhanh. Nhiệt độ quá thấp hoặc quá cao đều làm hạt khó nảy mầm.
Câu 2: Tại sao hạt giống để lâu sau khi thu hoạch thì sức nảy mầm giảm?
→ Hạt là cơ thể sống, vẫn hô hấp trong thời gian bảo quản. Để càng lâu, hạt càng tiêu hao nhiều chất dinh dưỡng dự trữ, phôi yếu dần. Ngoài ra hạt dễ bị nấm mốc, sâu mọt, mất sức sống. Vì vậy sức nảy mầm giảm.
Câu 3: Giải thích ý nghĩa các bước làm giá đỗ
| Bước | Việc làm | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| 1 | Lọc bỏ hạt lép, mọt, vỡ | Chọn hạt chắc, khỏe, còn sức sống để hạt nảy mầm tốt và đều |
| 2 | Để hạt trong rổ và chà xát | Làm sạch và làm sây sát nhẹ vỏ hạt, giúp nước thấm vào dễ hơn, hạt nhanh hút nước |
| 3 | Ngâm nước ấm 40–45 °C khoảng 2–3 giờ | Cung cấp nước, kích thích hạt trương lên và bắt đầu hoạt động sống; nước ấm giúp đánh thức hạt nhanh hơn |
| 4 | Để chỗ tối, tưới nước 2 lần/ngày | Giữ ẩm cho hạt; để trong tối giúp giá mọc mập, trắng, không bị xanh và đắng (ánh sáng làm giá ra lá, sinh chất diệp lục) |
Trang 118 – Bài 28: TRAO ĐỔI KHÍ Ở SINH VẬT
Tóm tắt lý thuyết:
- Trao đổi khí là quá trình sinh vật lấy O₂ hoặc CO₂ từ môi trường vào cơ thể, đồng thời thải ra môi trường khí CO₂ hoặc O₂.
- Trao đổi khí diễn ra theo cơ chế khuếch tán (khí đi từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp).
- Ở động vật: trao đổi khí thực hiện qua hô hấp.
- Ở thực vật: trao đổi khí thực hiện qua cả quang hợp và hô hấp.
1. Hoàn thành Bảng 28.1
| Trao đổi khí | Quá trình | Khí lấy vào | Khí thải ra |
|---|---|---|---|
| Ở thực vật | Quang hợp | CO₂ | O₂ |
| Ở thực vật | Hô hấp | O₂ | CO₂ |
| Ở động vật | Hô hấp | O₂ | CO₂ |
Giải thích:
- Quang hợp: cây lấy CO₂ và nước, dùng năng lượng ánh sáng tạo chất hữu cơ và thải ra O₂.
- Hô hấp (cả ở thực vật và động vật): phân giải chất hữu cơ, lấy O₂ và thải CO₂.
2. Trao đổi khí có liên quan gì với hô hấp tế bào?
→ Hô hấp tế bào là quá trình phân giải chất hữu cơ với sự tham gia của khí O₂ để tạo ra năng lượng, đồng thời sinh ra khí CO₂.
Mối liên quan:
- Trao đổi khí cung cấp O₂ cho tế bào để thực hiện hô hấp tế bào.
- Trao đổi khí thải CO₂ sinh ra từ hô hấp tế bào ra môi trường.
Nói cách khác, trao đổi khí ở cơ thể và hô hấp tế bào gắn bó chặt chẽ: trao đổi khí phục vụ cho hô hấp tế bào, còn hô hấp tế bào tạo ra khí cần được trao đổi.