Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 15

Hai trang này thuộc Bài 2 – Nguyên tử (Chương I). Nội dung gồm phần lý thuyết và một số câu hỏi xen kẽ. Mình sẽ giải tất cả các câu hỏi xuất hiện, đồng thời tóm tắt phần lý thuyết để các em dễ nắm bài.

---

Câu mở đầu

Đề bài: Mọi vật thể tự nhiên hay nhân tạo đều được tạo thành từ một số loại hạt vô cùng nhỏ bé gọi là nguyên tử. Vậy nguyên tử có cấu tạo như thế nào?

Cách giải

Đây là câu hỏi dẫn dắt vào bài, câu trả lời sẽ được làm rõ dần qua nội dung bài học.

Tóm tắt cấu tạo của nguyên tử:

• Nguyên tử có cấu tạo rỗng.
• Ở tâm nguyên tử là hạt nhân mang điện tích dương.
• Xung quanh hạt nhân là các electron mang điện tích âm, chuyển động và sắp xếp thành từng lớp.

Nguyên tử gồm hạt nhân mang điện dương nằm ở tâm và các electron mang điện âm chuyển động xung quanh theo từng lớp. Toàn bộ nguyên tử trung hòa về điện.

💡 Mẹo nhớ: "Nhân dương ở giữa, electron âm bay quanh" — giống hệt Mặt Trời (hạt nhân) và các hành tinh (electron).

---

Câu hỏi (mục I)

Đề bài: Theo Đê-mô-crit và Đan-tơn, nguyên tử được quan niệm như thế nào?

Cách giải

Ta đọc kỹ phần I – Quan niệm ban đầu về nguyên tử để rút ra ý của từng nhà khoa học.

Quan niệm của Đê-mô-crit (Democritus):

• Ông cho rằng vạn vật được tạo nên từ một loại hạt vô cùng nhỏ, gọi là nguyên tử.
• Khi chia nhỏ một vật, ta sẽ đến một giới hạn "không thể phân chia được nữa". Hạt nhỏ nhất đó chính là nguyên tử.

Quan niệm của Đan-tơn (J. Dalton):

• Qua các thí nghiệm hóa học, ông nhận thấy các chất tác dụng vừa đủ với nhau theo những lượng xác định.
• Điều đó chứng tỏ tồn tại các đơn vị chất tối thiểu (gọi là nguyên tử) để chúng kết hợp vừa đủ với nhau.

Trả lời: Cả Đê-mô-crit và Đan-tơn đều quan niệm nguyên tử là loại hạt vô cùng nhỏ, không thể phân chia được, là đơn vị nhỏ nhất tạo nên mọi chất. Đê-mô-crit đưa ra ý tưởng này từ việc chia nhỏ vật chất, còn Đan-tơn khẳng định lại qua thí nghiệm hóa học về sự kết hợp vừa đủ giữa các chất.

💡 Mẹo nhớ: "Chia mãi không chia thêm được" — đó chính là nguyên tử theo cách hiểu ban đầu.

---

Phần II – Lý thuyết (trang 15)

Trang 15 chủ yếu là phần lý thuyết, không có câu hỏi bài tập. Mình tóm tắt lại để các em ghi nhớ:

Mô hình nguyên tử của Rơ-dơ-pho (Rutherford):

• Nguyên tử có cấu tạo rỗng.
• Hạt nhân nằm ở tâm, mang điện tích dương.
• Các electron mang điện tích âm chuyển động xung quanh hạt nhân, giống như các hành tinh quay quanh Mặt Trời (gọi là mẫu hành tinh nguyên tử, xem Hình 2.1).

Mô hình nguyên tử của Bo (Bohr) – hoàn thiện thêm:

• Các electron chuyển động xung quanh hạt nhân theo từng lớp khác nhau.
• Lớp trong cùng: chứa tối đa 2 electron và bị hạt nhân hút mạnh nhất.
• Các lớp ngoài: chứa tối đa 8 electron hoặc nhiều hơn và bị hạt nhân hút yếu hơn.

(Hình 2.2 minh họa: nguyên tử hydrogen có 1 lớp với 1 electron; nguyên tử carbon có 2 lớp electron.)

💡 Mẹo nhớ: Lớp trong "chật" chỉ chứa được 2, lớp ngoài "rộng" chứa được 8. Càng gần hạt nhân, electron càng bị hút chặt.

---

🎯 Ghi nhớ: - Nguyên tử là hạt vô cùng nhỏ, theo quan niệm ban đầu thì không thể phân chia. - Nguyên tử gồm hạt nhân mang điện dương ở tâm và các electron mang điện âm chuyển động xung quanh. - Electron sắp xếp thành từng lớp: lớp trong cùng tối đa 2 electron, các lớp khác tối đa 8 electron hoặc hơn.