Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 127

Trang 126 – Kết thúc Bài 29

Phần "Em đã học" (tóm tắt lý thuyết)

Trang này không có bài tập, chủ yếu là phần củng cố kiến thức. Cô tóm tắt lại những ý chính:

• Nước được cấu tạo từ hai nguyên tố là oxygen và hydrogen. Nước có tính phân cực nên là dung môi hoà tan nhiều chất cho cơ thể.
• Nước là thành phần cấu tạo chủ yếu của tế bào và cơ thể, là nguyên liệu để tổng hợp chất hữu cơ trong quang hợp, là dung môi hoà tan nhiều chất, góp phần vận chuyển các chất và điều hoà thân nhiệt.
• Chất dinh dưỡng cung cấp nguyên liệu và năng lượng để sinh vật thực hiện các quá trình sống. Ở thực vật, chất dinh dưỡng là các chất khoáng. Ở động vật, chất dinh dưỡng gồm protein, carbohydrate, lipid, vitamin và chất khoáng.

Thông tin thú vị về Nitrogen (Hình 29.7)

• Nitrogen là nguyên tố cần thiết cho sinh trưởng và phát triển của thực vật.
• Không khí chứa rất nhiều nitrogen nhưng thực vật không hấp thụ được ở dạng khí này.
• Vi khuẩn thuộc chi Rhizobium sống trong nốt sần ở rễ cây họ Đậu có khả năng biến đổi khí nitrogen thành dạng dễ hấp thụ, vừa bổ sung cho cây vừa làm giàu chất dinh dưỡng cho đất.

Mẹo nhỏ: Đây chính là lý do nhà nông hay trồng cây họ Đậu (đậu tương, lạc) để cải tạo đất.

Trang 127 – Mở đầu Bài 30: Trao đổi nước và chất dinh dưỡng ở thực vật

Mục tiêu bài học

• Mô tả con đường hấp thụ, vận chuyển nước và chất khoáng từ môi trường ngoài vào miền lông hút, vào rễ, lên thân và lá cây.
• Phân biệt sự vận chuyển các chất trong mạch gỗ (rễ lên lá) và trong mạch rây (lá xuống các cơ quan).
• Nêu vai trò của thoát hơi nước ở lá và hoạt động đóng, mở khí khổng.
• Nêu một số yếu tố ảnh hưởng đến trao đổi nước và chất dinh dưỡng.
• Vận dụng kiến thức vào thực tiễn (giải thích việc tưới nước, bón phân hợp lí cho cây).

Câu hỏi mở đầu

Đề bài: "Cây xanh không có một 'trái tim' để bơm máu đi nuôi cơ thể như ở hầu hết động vật, vậy các chất cần thiết cho cơ thể (nước, chất khoáng và chất hữu cơ) được vận chuyển như thế nào trong cây?"

Gợi ý trả lời:
Cây xanh vận chuyển các chất nhờ hai loại mạch dẫn trong thân:

• Mạch gỗ vận chuyển nước và chất khoáng từ rễ lên thân, lá (dòng đi lên). Động lực là lực hút do thoát hơi nước ở lá, lực đẩy của rễ và lực liên kết giữa các phân tử nước.
• Mạch rây vận chuyển chất hữu cơ (do lá quang hợp tạo ra) đi đến các cơ quan khác (dòng đi xuống).

Như vậy, cây không cần "trái tim" mà dùng hệ mạch dẫn cùng các động lực vật lí để vận chuyển chất.

Lý thuyết phần I – Sự hấp thụ nước và chất khoáng từ môi trường ngoài vào rễ

• Ở đa số thực vật, sự hấp thụ nước và chất khoáng diễn ra ở các tế bào lông hút (là tế bào biểu bì rễ biến dạng).
• Nước và chất khoáng hoà tan trong đất được hấp thụ vào rễ, rồi vận chuyển theo mạch gỗ lên các bộ phận khác (dòng đi lên).
• Sự phát triển của bộ rễ ảnh hưởng lớn tới quá trình hấp thụ: rễ càng phát triển, càng nhiều lông hút thì hấp thụ càng hiệu quả.

Câu hỏi (mục ?)

Đề bài: "Quan sát Hình 30.1, mô tả con đường nước và chất khoáng từ đất đi vào mạch gỗ của cây."

Lời giải:
Dựa vào Hình 30.1, con đường của nước và chất khoáng diễn ra theo các bước:

1. Nước và chất khoáng hoà tan trong đất được lông hút hấp thụ vào tế bào lông hút.
2. Từ lông hút, nước và chất khoáng di chuyển qua các tế bào vỏ rễ.
3. Tiếp tục đi vào trong, đến mạch gỗ của rễ.
4. Từ mạch gỗ của rễ, nước và chất khoáng được vận chuyển lên thân, lên lá và các bộ phận khác của cây.

Tóm gọn con đường:

Giải thích: Lông hút là nơi tiếp xúc trực tiếp với đất, có thành mỏng nên dễ hút nước và chất khoáng. Nước đi từ đất (nồng độ chất tan thấp) vào tế bào lông hút (nồng độ chất tan cao hơn) theo cơ chế thẩm thấu, sau đó tiếp tục chuyển qua các lớp tế bào để vào mạch gỗ rồi được đẩy lên trên.

Nếu em có ảnh trang 128 (phần tiếp theo của Bài 30), gửi cho cô để cô giải tiếp các phần về vận chuyển trong mạch gỗ, mạch rây và thoát hơi nước nhé.