Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 129
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 129–130
Tóm tắt lý thuyết
II – Sự vận chuyển các chất trong cây
- Mạch gỗ: vận chuyển nước và chất khoáng hòa tan, đi từ rễ lên thân, lá (hướng lên trên).
- Mạch rây: vận chuyển chất hữu cơ tổng hợp ở lá đến nơi cần dùng hoặc bộ phận dự trữ (hạt, củ, quả).
III – Quá trình thoát hơi nước ở lá
- Thoát hơi nước diễn ra chủ yếu qua khí khổng ở lá.
- Cây đủ nước → tế bào khí khổng trương nước, căng ra → khí khổng mở rộng → thoát nhiều hơi nước.
- Cây thiếu nước → tế bào khí khổng xẹp xuống → khí khổng khép bớt → thoát ít hơi nước.
- Ý nghĩa: tạo lực kéo (động lực đầu trên) giúp hút và vận chuyển nước, khoáng từ rễ lên lá; hạ nhiệt độ lá; mở khí khổng để CO₂ vào, O₂ ra phục vụ quang hợp.
IV – Yếu tố ảnh hưởng đến trao đổi nước và dinh dưỡng
- Đất: độ ẩm, độ tơi xốp, hàm lượng O₂ trong đất.
- Yếu tố khác: ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm không khí.
Bài tập trang 128 (Mục II & III)
Câu hỏi mục II – Hoàn thành Bảng 30.1
Đề: Đọc thông tin mục II kết hợp quan sát Hình 30.2, hoàn thành Bảng 30.1.
| Loại mạch | Hướng vận chuyển chủ yếu | Chất được vận chuyển | Nguồn gốc của chất được vận chuyển |
|---|---|---|---|
| Mạch gỗ | Từ rễ lên thân, lá (đi lên) | Nước và chất khoáng hòa tan | Hấp thụ từ môi trường đất qua rễ |
| Mạch rây | Từ lá xuống thân, cành, rễ (đi xuống) và đến các bộ phận dự trữ | Chất hữu cơ | Tổng hợp ở lá nhờ quang hợp |
Lý do: Hình 30.2 thể hiện rõ dòng nước (mũi tên đỏ) đi lên theo mạch gỗ, còn dòng chất hữu cơ (mũi tên xanh) đi xuống theo mạch rây.
Câu hỏi mục III – Mô tả thoát hơi nước qua khí khổng
Đề: Quan sát Hình 30.3, mô tả quá trình thoát hơi nước qua khí khổng và cho biết độ mở của khí khổng phụ thuộc chủ yếu vào yếu tố nào.
Trả lời:
- Mô tả: Nước trong tế bào lá chuyển thành hơi và thoát ra ngoài qua khe hở giữa hai tế bào khí khổng. Khi tế bào khí khổng trương nước (Hình a), khe khí khổng mở rộng, hơi nước (H₂O) thoát ra nhiều. Khi tế bào khí khổng mất nước, xẹp xuống (Hình b), khe khí khổng khép lại, hơi nước thoát ra ít.
- Độ mở của khí khổng phụ thuộc chủ yếu vào lượng nước trong tế bào khí khổng (tình trạng đủ nước hay thiếu nước của cây).
Bài tập trang 129 (Mục III & IV)
Câu 1 (mục III): Vai trò của thoát hơi nước
Đề: Thoát hơi nước có vai trò gì đối với thực vật và đối với môi trường?
Trả lời:
- Đối với thực vật:
- Tạo lực kéo (động lực đầu trên) giúp hút và vận chuyển nước, chất khoáng từ rễ lên lá và các bộ phận khác.
- Giúp hạ nhiệt độ lá, bảo vệ lá khỏi bị đốt nóng vào ngày nắng, đảm bảo các quá trình sinh lí diễn ra bình thường.
- Khí khổng mở khi thoát hơi nước tạo điều kiện cho CO₂ đi vào lá (nguyên liệu quang hợp) và O₂ thoát ra.
- Đối với môi trường: làm tăng độ ẩm và điều hòa nhiệt độ không khí xung quanh, giúp không khí mát mẻ, trong lành hơn.
Câu 2 (mục III): Vì sao đứng dưới bóng cây thấy mát?
Đề: Tại sao vào những ngày hè nắng nóng, khi đứng dưới bóng cây, chúng ta có cảm giác mát mẻ, dễ chịu?
Trả lời: Vì hai lý do:
- Tán lá che bớt ánh nắng trực tiếp.
- Quan trọng hơn, lá cây thoát hơi nước mạnh. Khi hơi nước thoát ra, nó mang theo một lượng nhiệt nên hạ nhiệt độ không khí xung quanh, đồng thời làm tăng độ ẩm. Vì vậy không khí dưới bóng cây mát và ẩm hơn, cho ta cảm giác dễ chịu.
Câu 1 (mục IV): Các yếu tố ảnh hưởng đến trao đổi nước và dinh dưỡng
Đề: Kể tên các yếu tố ảnh hưởng đến trao đổi nước và các chất dinh dưỡng ở thực vật.
Trả lời:
- Đặc điểm của đất: độ ẩm của đất, độ tơi xốp – thoáng khí, hàm lượng khí O₂ trong đất.
- Ánh sáng: là tác nhân gây mở khí khổng, ảnh hưởng đến thoát hơi nước.
- Nhiệt độ: ảnh hưởng đến hấp thụ nước ở rễ, vận chuyển nước trong thân và thoát hơi nước ở lá.
- Độ ẩm không khí: độ ẩm càng thấp thì thoát hơi nước càng mạnh.
Câu 2 (mục IV): Vì sao làm đất tơi xốp và bón lót trước khi trồng?
Đề: Vì sao trước khi trồng cây hoặc gieo hạt, người ta thường làm đất tơi xốp và bón lót một số loại phân?
Trả lời:
- Làm đất tơi xốp: giúp đất thoáng khí, giàu O₂, tạo điều kiện cho rễ hô hấp tốt và tăng khả năng hấp thụ nước, chất khoáng. Đất tơi xốp cũng giúp rễ dễ phát triển, đâm sâu lan rộng.
- Bón lót phân: cung cấp sẵn chất dinh dưỡng trong đất. Khi tưới đủ nước, các chất khoáng này hòa tan và được rễ hấp thụ ngay từ giai đoạn đầu, giúp cây con hoặc hạt nảy mầm có đủ dinh dưỡng để sinh trưởng. (Cây chỉ hút được chất khoáng khi chúng được hòa tan trong nước, nên cần kết hợp giữ ẩm đất.)
Em nắm chắc ý này nhé: mạch gỗ đưa nước đi lên, mạch rây đưa chất hữu cơ đi xuống, và thoát hơi nước chính là "động cơ" kéo cả dòng nước đi lên. Cần mình mở rộng phần nào không?