Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 136
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 136–137
Bài 32: Thực hành – Chứng minh thân vận chuyển nước và lá thoát hơi nước
III – Kết quả
Câu 1
Đề bài: Hoàn thành bảng ghi kết quả thí nghiệm theo mẫu Bảng 32.1.
Cách giải
| Thí nghiệm | Hiện tượng/Kết quả |
|---|---|
| Chứng minh thân vận chuyển nước | Cuống lá và lá cần tây đổi màu theo màu nước pha (xanh hoặc đỏ). Khi cắt ngang cuống lá, nhìn qua kính lúp thấy các mạch dẫn (mạch gỗ) bị nhuộm màu rõ ràng. |
| Chứng minh lá thoát hơi nước | Chậu B (cây còn lá): mặt trong túi nylon xuất hiện nhiều giọt nước nhỏ bám trên thành túi. Chậu A (cây đã ngắt hết lá): mặt trong túi nylon hầu như không có hoặc rất ít giọt nước. |
Câu 2
Đề bài: Giải thích kết quả của các thí nghiệm và rút ra kết luận.
Cách giải
Thí nghiệm 1 – Thân vận chuyển nước:
- Nước pha màu được hút từ cốc lên qua mạch gỗ trong thân (cuống lá) của cây cần tây.
- Nước mang theo chất màu đi lên, làm cho cuống lá và gân lá đổi màu.
- Khi cắt ngang cuống, ta thấy rõ vị trí các mạch gỗ bị nhuộm màu.
Kết luận: Thân cây (mạch gỗ) có chức năng vận chuyển nước và muối khoáng từ rễ lên lá.
Thí nghiệm 2 – Lá thoát hơi nước:
- Chậu B (còn lá): Lá cây thoát hơi nước ra ngoài. Hơi nước gặp túi nylon ngưng tụ thành giọt nước bám trên thành túi.
- Chậu A (không có lá): Không có lá nên không có bộ phận thoát hơi nước, túi nylon gần như khô.
Kết luận: Lá cây là cơ quan thoát hơi nước chủ yếu của cây.
Trả lời các câu hỏi
Câu hỏi 1
Đề bài: Tại sao trong thí nghiệm chứng minh thân vận chuyển nước phải sử dụng nước pha màu?
Cách 1 — Giải thích trực tiếp
- Nước thông thường không có màu, nên khi nước đi trong mạch gỗ, ta không thể nhìn thấy bằng mắt thường.
- Khi pha màu vào nước, chất màu sẽ theo nước đi lên trong mạch gỗ.
- Nhờ đó, ta quan sát được đường đi của nước qua sự đổi màu của cuống lá và lá.
Đáp án: Phải dùng nước pha màu để dễ dàng quan sát đường đi của nước trong mạch gỗ bằng mắt thường. Chất màu đóng vai trò "chất chỉ thị", giúp ta nhận biết nước đã được vận chuyển đến đâu.
Cách 2 — Phân tích vai trò đối chứng
- Nước pha màu là cách đơn giản nhất để "đánh dấu" dòng nước.
- Nếu dùng nước trong suốt, dù nước có được vận chuyển lên, ta cũng không có bằng chứng trực quan để chứng minh.
- Sự đổi màu của cuống lá chính là bằng chứng cho thấy nước đã di chuyển từ cốc lên qua thân.
Câu hỏi 2
Đề bài: Tại sao trong thí nghiệm chứng minh lá thoát hơi nước phải trùm túi nylon trong suốt, kín toàn bộ phần lá cây?
Cách 1 — Giải thích từng yếu tố
- Trùm kín: Để hơi nước thoát ra từ lá không bay ra ngoài không khí mà bị giữ lại trong túi. Hơi nước ngưng tụ thành giọt nước trên thành túi, giúp ta quan sát được.
- Trong suốt: Để ánh sáng vẫn chiếu vào lá, lá tiếp tục quang hợp và thoát hơi nước bình thường. Nếu dùng túi tối màu, lá không nhận được ánh sáng, quá trình thoát hơi nước sẽ bị ảnh hưởng (khí khổng đóng lại).
- Kín toàn bộ phần lá: Đảm bảo toàn bộ hơi nước thoát ra đều được thu lại, kết quả chính xác hơn.
Đáp án: Trùm túi nylon trong suốt và kín để: (1) thu giữ hơi nước thoát ra từ lá, giúp hơi nước ngưng tụ thành giọt dễ quan sát; (2) túi trong suốt cho ánh sáng xuyên qua, đảm bảo lá thoát hơi nước bình thường; (3) buộc kín để hơi nước không thoát ra ngoài, kết quả thí nghiệm đáng tin cậy.
Cách 2 — So sánh nếu không làm đúng
| Nếu không... | Hậu quả |
|---|---|
| Không trùm kín | Hơi nước bay ra không khí, không quan sát được |
| Dùng túi màu đen | Lá không nhận ánh sáng → khí khổng đóng → ít thoát hơi nước → kết quả sai |
| Không trùm hết lá | Một phần hơi nước mất đi, kết quả không chính xác |
🎯 Ghi nhớ: - Thân cây vận chuyển nước và muối khoáng nhờ hệ thống mạch gỗ (đi từ rễ lên lá). - Lá là cơ quan thoát hơi nước chủ yếu, hơi nước thoát qua khí khổng ở mặt lá.
💡 Mẹo nhớ: "Mạch gỗ đưa nước LÊN, mạch rây đưa chất hữu cơ XUỐNG" — nhớ: Gỗ = Go up (đi lên).