Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 164

Bài 40: Sinh sản hữu tính ở sinh vật

---

Câu hỏi mở đầu (trang 164)

Đề bài: Cây đậu ở hình bên không được sinh ra từ rễ, thân hay lá của cây mẹ mà lại mọc lên từ một bộ phận đặc biệt là hạt. Đây là ví dụ về sinh sản hữu tính. Vậy sinh sản hữu tính là gì và quá trình này diễn ra như thế nào?

Cách giải

Sinh sản hữu tính là hình thức sinh sản tạo ra cơ thể mới qua sự hợp nhất giữa giao tử đực và giao tử cái (gọi là thụ tinh), tạo nên hợp tử. Hợp tử phát triển thành cơ thể mới.

Quá trình diễn ra:

• Bước 1: Tạo giao tử (giao tử đực và giao tử cái được hình thành trong cơ quan sinh sản).
• Bước 2: Thụ phấn (hạt phấn được chuyển đến đầu nhụy – ở thực vật).
• Bước 3: Thụ tinh (giao tử đực kết hợp với giao tử cái tạo thành hợp tử).
• Bước 4: Hợp tử phát triển thành phôi, hình thành cơ thể mới (hạt chứa phôi → nảy mầm thành cây con).

Đáp án: Sinh sản hữu tính là hình thức sinh sản có sự kết hợp giữa giao tử đực và giao tử cái tạo thành hợp tử, hợp tử phát triển thành cơ thể mới.

---

Câu hỏi giữa bài (trang 164)

Đề bài: Lấy ví dụ các loài sinh vật có hình thức sinh sản hữu tính mà em biết.

Cách giải

Ở thực vật:

• Cây lúa, cây ngô, cây cam, cây chanh, cây bưởi, cây táo, cây đào, cây hoa hồng...

Ở động vật:

• Trâu, bò, lợn, gà, vịt, cá chép, cá rô, voi, hổ, mèo, chó, ếch, rắn...

Đáp án: Ví dụ: cây lúa, cây ngô, cây cam (thực vật); trâu, bò, gà, cá chép, ếch (động vật). Tất cả đều sinh sản bằng cách kết hợp giao tử đực và giao tử cái.

---

Câu 1 (trang 165)

Đề bài: Quan sát Hình 40.1a, mô tả cấu tạo của hoa lưỡng tính. Hoa lưỡng tính có đặc điểm gì khác hoa đơn tính?

Cách 1 — Mô tả theo sơ đồ

Cấu tạo hoa lưỡng tính (Hình 40.1a):

Hoa lưỡng tính gồm các bộ phận:

• Đế hoa: phần đỡ toàn bộ hoa.
• Lá đài: bao bọc bên ngoài, bảo vệ hoa khi còn nụ.
• Tràng hoa (cánh hoa): phần có màu sắc, thu hút côn trùng.
• Nhị hoa (cơ quan sinh sản đực): gồm chỉ nhị và bao phấn (chứa hạt phấn mang giao tử đực).
• Nhụy hoa (cơ quan sinh sản cái): gồm đầu nhụy, vòi nhụy và bầu nhụy (chứa noãn mang giao tử cái).

Điểm khác biệt:

Cách 2 — Trả lời ngắn gọn

Hoa lưỡng tính có đầy đủ cả nhị (cơ quan đực) và nhụy (cơ quan cái) trên cùng một hoa. Hoa đơn tính chỉ có một trong hai: hoặc chỉ có nhị (hoa đực), hoặc chỉ có nhụy (hoa cái).

Đáp án: Hoa lưỡng tính có cả nhị và nhụy trên cùng một hoa. Hoa đơn tính chỉ mang nhị (hoa đực) hoặc chỉ mang nhụy (hoa cái).

💡 Mẹo nhớ: "Lưỡng" nghĩa là hai → Hoa lưỡng tính = có cả HAI giới (đực + cái). "Đơn" nghĩa là một → Hoa đơn tính = chỉ có MỘT giới.

---

Câu 2 (trang 165)

Đề bài: Phân loại hoa đơn tính và hoa lưỡng tính trong Hình 40.2.

Cách giải

Quan sát Hình 40.2, ta xét từng loại hoa xem có cả nhị và nhụy hay chỉ có một trong hai:

a) Hoa dưa chuột:

• Hoa số 1: chỉ có nhụy → Hoa đơn tính (hoa cái)
• Hoa số 2: chỉ có nhị → Hoa đơn tính (hoa đực)

b) Hoa cải:

• Hoa số 3: có cả nhị và nhụy → Hoa lưỡng tính
• Hoa số 4: có cả nhị và nhụy → Hoa lưỡng tính

c) Hoa bưởi:

• Có cả nhị và nhụy → Hoa lưỡng tính

d) Hoa liễu:

• Hoa số 5: chỉ có nhị → Hoa đơn tính (hoa đực)
• Hoa số 6: chỉ có nhụy → Hoa đơn tính (hoa cái)

e) Hoa khoai tây:

• Hoa số 7: có cả nhị và nhụy → Hoa lưỡng tính

g) Hoa táo tây:

• Hoa số 8: có cả nhị và nhụy → Hoa lưỡng tính

Tổng kết:

Đáp án: - Hoa lưỡng tính: hoa cải, hoa bưởi, hoa khoai tây, hoa táo tây (có cả nhị và nhụy). - Hoa đơn tính: hoa dưa chuột, hoa liễu (chỉ có nhị hoặc chỉ có nhụy).

---

🎯 Ghi nhớ: - Sinh sản hữu tính = có sự kết hợp giao tử đực + giao tử cái → hợp tử → cơ thể mới. - Hoa lưỡng tính: có CẢ nhị và nhụy. Hoa đơn tính: chỉ có MỘT (nhị hoặc nhụy). - Nhị = cơ quan đực (chứa hạt phấn). Nhụy = cơ quan cái (chứa noãn).