Giải Ngữ Văn 7 - Tập 2 trang 14

PHẦN BÀI TẬP (Trang 14)

Câu 2

Đề bài: Cho biết trong những câu sau, câu nào là nói quá, câu nào là nói khoác. Từ đó, nêu sự khác nhau giữa nói khoác và nói quá.

a. Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày. (Ca dao)

b. Trời nóng quá, mồ hôi nhỏ xuống ướt sũng cả sàn nhà.

c. Đời người có một gang tay

Ai hay ngủ ngày còn có nửa gang. (Ca dao)

d. Bài văn này tôi chỉ làm vào trong năm phút, thế mà vẫn viết được ba trang.

---

Cách giải

Bước 1: Phân biệt nói quá và nói khoác

Bước 2: Xác định từng câu

a. "Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày"

✅ Đây là NÓI QUÁ

• Phóng đại mức độ đổ mồ hôi để nhấn mạnh sự vất vả của người nông dân khi cày ruộng giữa trưa nắng.
• Mục đích: ca ngợi sự cần cù, chịu khó; khiến người đọc cảm thông, trân trọng người lao động.

b. "Mồ hôi nhỏ xuống ướt sũng cả sàn nhà"

✅ Đây là NÓI KHOÁC

• Nói sai sự thật vì mồ hôi không thể nhiều đến mức làm ướt sũng cả sàn nhà.
• Mục đích: khoe khoang, phóng đại một cách vô lý để gây chú ý.

c. "Đời người có một gang tay / Ai hay ngủ ngày còn có nửa gang"

✅ Đây là NÓI QUÁ

• Phóng đại để nhấn mạnh: đời người rất ngắn ngủi, nếu lười biếng ngủ nhiều thì càng lãng phí thời gian.
• Mục đích: khuyên răn con người sống chăm chỉ, quý trọng thời gian.

d. "Bài văn này tôi chỉ làm vào trong năm phút, thế mà vẫn viết được ba trang"

✅ Đây là NÓI KHOÁC

• Nói sai sự thật để khoe tài viết nhanh.
• Mục đích: khoe khoang năng lực bản thân một cách thiếu trung thực.

Bước 3: Kết luận sự khác nhau

🎯 Sự khác nhau giữa nói quá và nói khoác: - Nói quá: Là biện pháp tu từ, dùng trong văn chương để tăng sức biểu cảm, gây ấn tượng. Người nghe hiểu đó chỉ là cách nói phóng đại, không phải sự thật. - Nói khoác: Là nói sai sự thật nhằm khoe khoang, lừa dối. Người nói muốn người nghe tin điều đó là thật.

💡 Mẹo nhớ: "Nói quá để hay, nói khoác để khoe"

---

Câu 3

Đề bài: Hãy đặt 4 câu, mỗi câu sử dụng một trong các cụm từ có biện pháp tu từ nói quá sau đây:
a. buồn nẫu ruột
b. rụng rời chân tay
c. cười vỡ bụng
d. mệt đứt hơi

---

Cách giải

Giải thích nghĩa các cụm từ nói quá:

• Buồn nẫu ruột: buồn rất nhiều, buồn đến mức như ruột gan héo úa
• Rụng rời chân tay: sợ hãi hoặc lo lắng đến mức tay chân như muốn rời ra
• Cười vỡ bụng: cười rất nhiều, cười to đến mức như bụng muốn vỡ
• Mệt đứt hơi: mệt đến mức như không còn thở được

Đặt câu:

a. Buồn nẫu ruột: "Nghe tin con thi trượt, mẹ buồn nẫu ruột cả ngày không ăn được cơm."

b. Rụng rời chân tay: "Khi thấy con rắn bò ngang đường, em sợ rụng rời chân tay."

c. Cười vỡ bụng: "Xem chương trình hài kịch tối qua, cả nhà cười vỡ bụng."

d. Mệt đứt hơi: "Chạy xong 10 vòng sân trường, Nam mệt đứt hơi, phải ngồi nghỉ một lúc lâu."

💡 Mẹo nhớ: Các cụm từ nói quá thường dùng bộ phận cơ thể (ruột, chân tay, bụng, hơi) kết hợp với từ chỉ mức độ cực đại để diễn tả cảm xúc mạnh mẽ.

---

PHẦN VĂN BẢN 5: CON HỔ CÓ NGHĨA (Trang 14 – 15)

Thông tin: Đây là văn bản đọc hiểu, tác giả Vũ Trinh (1759 – 1828), trích từ Lan Trì kiến văn lục.

Trang 14 – 15 trình bày nội dung văn bản "Con hổ có nghĩa" - kể về hai câu chuyện:

1. Bà đỡ Trần ở huyện Đông Triều được hổ đực mời đi đỡ đẻ cho hổ cái, sau đó được hổ tặng bạc để trả ơn.
2. Bác tiều phu ở huyện Lạng Giang cứu hổ bị hóc xương, sau đó hổ mang thú rừng đến trả ơn suốt nhiều năm, thậm chí đến viếng khi bác qua đời.

Đây là phần văn bản để đọc, chưa có câu hỏi bài tập. Các câu hỏi đọc hiểu sẽ xuất hiện ở các trang tiếp theo.

---

🎯 Ghi nhớ: - Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại để tăng sức biểu cảm, gây ấn tượng. - Nói khoác là nói sai sự thật để khoe khoang, lừa dối. - Phân biệt hai khái niệm này dựa vào mục đích và ngữ cảnh sử dụng.