Giải Ngữ Văn 7 - Tập 2 trang 15

Hai trang này có hai phần chính: cuối phần luyện tập về biện pháp tu từ nói quá (bài 2, 3) và mở đầu văn bản đọc "Con hổ có nghĩa" của Vũ Trinh. Mình sẽ giải kỹ phần bài tập và tóm tắt phần văn bản nhé.

Tóm tắt lý thuyết: Nói quá

Trong khung lý thuyết, sách nhắc lại:

• Nói quá là biện pháp phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng đến mức phi lí.
• Tác dụng: gây ấn tượng đặc biệt, tăng sức biểu cảm hoặc gây cười.
• Ví dụ: "Dời non lấp biển" (đề cao ý chí, khâm phục con người); "Làm trai cho đáng nên trai / Khom lưng chống gối gánh hai hạt vừng" (chế nhạo kẻ vô tích sự).

Điểm cần phân biệt:

• Nói quá là biện pháp tu từ, phóng đại nhưng nhằm nhấn mạnh, biểu cảm, không có ý lừa dối.
• Nói khoác là khoe khoang, bịa đặt để người khác tin điều không có thật, mang nghĩa tiêu cực.

Bài 2: Phân biệt nói quá và nói khoác

Đề: Cho biết trong những câu sau, câu nào là nói quá, câu nào là nói khoác. Từ đó, nêu sự khác nhau giữa nói khoác và nói quá.

Lời giải từng câu:

• Câu a: Phóng đại "mồ hôi thánh thót như mưa" để nhấn mạnh nỗi vất vả, cực nhọc của người nông dân giữa trưa. Mục đích biểu cảm → nói quá.
• Câu b: Mồ hôi không thể "ướt sũng cả sàn nhà". Câu này phóng đại quá đà, mang tính khoe khoang, khiến người nghe khó tin → nói khoác.
• Câu c: "Đời người có một gang tay" phóng đại để nhấn mạnh đời người ngắn ngủi, khuyên không nên lãng phí thời gian ngủ ngày. Có ý nghĩa sâu sắc → nói quá.
• Câu d: Khoe làm bài "vèo trong năm phút" mà được ba trang là khoác lác, khoe tài không thật → nói khoác.

Sự khác nhau:

• Giống nhau: cả hai đều phóng đại sự vật, hiện tượng so với thực tế.
• Khác nhau:
• Nói quá là biện pháp tu từ, nhằm nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm; không nhằm lừa dối.
• Nói khoác là cách nói sai sự thật để khoe khoang, khoác lác, khiến người khác tin điều không có thật; mang ý nghĩa tiêu cực, đáng chê.

Bài 3: Đặt 4 câu dùng cụm từ nói quá

Đề: Hãy đặt 4 câu, mỗi câu sử dụng một trong các cụm từ có biện pháp tu từ nói quá.

a. buồn nẫu ruột

Nghe tin đội bóng yêu thích thua trận, nó buồn nẫu ruột, cả ngày chẳng thiết ăn uống.

b. rụng rời chân tay

Khi biết mình làm mất chiếc điện thoại mới, em rụng rời chân tay, đứng chết lặng giữa sân.

c. cười vỡ bụng

Tiết mục hài của lớp 7A khiến cả hội trường cười vỡ bụng.

d. mệt đứt hơi

Leo lên đến đỉnh núi, chúng tôi mệt đứt hơi nhưng ai cũng vui sướng.

Lưu ý: mỗi câu đặt sao cho cụm từ nói quá hợp ngữ cảnh, làm tăng sức biểu cảm chứ không gây khó hiểu.

Văn bản 5: Con hổ có nghĩa (Vũ Trinh)

Phần này chưa có câu hỏi, mình tóm tắt để em nắm nội dung:

Tác giả Vũ Trinh (1759–1828), người Kinh Bắc, có tác phẩm văn xuôi nổi tiếng "Lan Trì kiến văn lục". "Con hổ có nghĩa" là truyện thứ 8 trong tập này.

Truyện gồm hai câu chuyện:

• Chuyện thứ nhất: Bà đỡ Trần ở huyện Đông Triều được một con hổ đực đến cõng đi giữa đêm để đỡ đẻ cho hổ cái. Bà giúp hổ cái sinh con an toàn. Hổ đực mừng rỡ, tặng bà một khối bạc hơn mười lạng rồi tiễn bà về. Năm ấy mất mùa, nhờ số bạc đó bà sống qua được.
• Chuyện thứ hai: Bác tiều phu ở huyện Lạng Giang gặp con hổ bị hóc xương bò trong họng. Bác lấy can đảm thò tay gắp khúc xương cứu hổ. Để đền ơn, hổ thường mang thú rừng đến biếu bác. Khi bác qua đời, hổ đến trước mộ gầm gừ tiễn biệt, và mỗi dịp giỗ lại mang hươu, lợn đến đặt ngoài cửa suốt mấy chục năm.

Ý nghĩa: Truyện mượn chuyện loài hổ biết trả ơn để đề cao lối sống ân nghĩa, thủy chung, nhắc nhở con người phải biết ơn và đền đáp người đã giúp đỡ mình.

Một lưu ý nhỏ: ảnh em gửi là trang 14 và 15 của sách (theo số trang in ở góc), dù mình giữ tiêu đề theo yêu cầu của em. Nếu cần mình giải đúng trang 16, em gửi thêm ảnh nhé.