Giải Ngữ Văn 7 - Tập 2 trang 71
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Ngữ Văn · Trang 71–72
Nhận xét chung về nội dung trang
Hai trang này thuộc phần hướng dẫn viết bài văn nghị luận về một vấn đề trong đời sống (trình bày ý kiến phản đối). Nội dung chủ yếu là lý thuyết và hướng dẫn, không có bài tập dạng câu hỏi cụ thể yêu cầu học sinh làm.
Tuy nhiên, trang có một số yêu cầu thực hành ngầm mà học sinh cần thực hiện. Dưới đây là phần tóm tắt và hướng dẫn chi tiết.
Tóm tắt nội dung lý thuyết
1. Cách thuyết phục người đọc trong bài nghị luận phản đối
Ý kiến tán thành hay phản đối phải có cơ sở, cần trình bày:
- Lí lẽ rõ ràng
- Bằng chứng cụ thể, xác thực
Ví dụ về ba ý phản đối:
- Không thể lấy cớ việc lớn để trốn tránh việc nhỏ
- Không làm việc nhỏ là biểu hiện của thái độ thiếu trách nhiệm và biếng nhác
- Đánh đồng việc nhỏ với việc vô nghĩa để từ chối là điều không thể chấp nhận
2. Cách lập dàn ý
| Phần | Nội dung |
|---|---|
| Mở bài | Nêu vấn đề nghị luận và bày tỏ ý kiến phản đối |
| Thân bài | Ý 1: Trình bày thực chất của ý kiến, quan niệm cần bàn luận |
| Ý 2: Phản đối các khía cạnh của ý kiến (lí lẽ, bằng chứng) | |
| Ý 3: Nhận xét tác động tiêu cực của ý kiến đối với đời sống | |
| Kết bài | Nêu ý nghĩa của việc thể hiện ý kiến phản đối |
3. Cách viết bài
- Mở bài: Nêu vấn đề nghị luận, có thể bắt đầu bằng tình huống hoặc giới thiệu trực tiếp
- Thân bài: Mỗi ý triển khai trong một đoạn văn riêng, rõ ràng, mạch lạc
- Kết bài: Khẳng định lại ý nghĩa của việc bàn luận
4. Chỉnh sửa bài viết
Bảng đối chiếu yêu cầu và gợi ý chỉnh sửa:
| Yêu cầu | Gợi ý chỉnh sửa |
|---|---|
| Nêu cụ thể vấn đề nghị luận và ý kiến cần phản đối | Chỉnh sửa nếu còn mơ hồ |
| Trình bày rõ sự phản đối | Diễn đạt cho rõ nếu chưa thể hiện rõ ràng |
| Đưa ra lí lẽ và bằng chứng thuyết phục | Củng cố lí lẽ, bổ sung bằng chứng nếu thiếu |
| Nêu ý nghĩa của việc phản đối | Bổ sung nếu chưa nêu hoặc chưa rõ |
| Rà soát lỗi từ ngữ, câu, đoạn văn | Sửa những lỗi phát hiện được |
Phần "Nói và nghe" - Trình bày ý kiến về một vấn đề đời sống
Đây là phần giới thiệu kỹ năng nói và nghe liên quan đến chủ đề "Trải nghiệm để trưởng thành".
Nội dung chính:
- Khi trình bày ý kiến, người nghe có thể tán thành hoặc phản bác
- Nếu được tán thành → tự tin hơn
- Nếu gặp phản bác → cần kiểm tra lại ý kiến, điều chỉnh nếu chưa đúng, bảo vệ nếu xác đáng
Bài tập thực hành (yêu cầu ngầm)
Dựa trên nội dung hướng dẫn, học sinh cần thực hiện:
Yêu cầu 1: Lập dàn ý cho bài văn nghị luận phản đối
Hướng dẫn thực hiện:
Chọn một vấn đề đời sống mà em muốn phản đối, sau đó lập dàn ý theo mẫu:
Ví dụ với đề bài: Phản đối quan niệm "Học sinh chỉ cần học giỏi, không cần làm việc nhà"
Dàn ý mẫu: I. Mở bài: - Giới thiệu vấn đề: Một số người cho rằng học sinh chỉ cần tập trung học, không cần làm việc nhà - Nêu ý kiến phản đối: Đây là quan niệm sai lầm, cần xem xét lại II. Thân bài: - Ý 1: Giải thích quan niệm trên (cho rằng việc học là quan trọng nhất, việc nhà mất thời gian) - Ý 2: Phản đối quan niệm + Làm việc nhà giúp rèn luyện kỹ năng sống + Thể hiện trách nhiệm với gia đình + Giúp cân bằng giữa học tập và lao động - Ý 3: Tác động tiêu cực nếu theo quan niệm này + Trẻ thiếu kỹ năng tự lập + Ỷ lại, không biết chia sẻ công việc III. Kết bài: - Khẳng định: Học sinh cần vừa học tốt vừa biết làm việc nhà - Ý nghĩa: Giúp phát triển toàn diện
Yêu cầu 2: Tự chỉnh sửa bài viết theo bảng gợi ý
Hướng dẫn thực hiện:
Sau khi viết xong bài văn, em đối chiếu với 5 tiêu chí trong bảng và tự đánh giá:
- ✅ Vấn đề nghị luận đã rõ chưa?
- ✅ Sự phản đối đã thể hiện rõ ràng chưa?
- ✅ Lí lẽ có vững chắc không? Bằng chứng có đủ không?
- ✅ Đã nêu ý nghĩa của việc phản đối chưa?
- ✅ Có lỗi chính tả, ngữ pháp, diễn đạt không?
💡 Mẹo nhớ cấu trúc bài nghị luận phản đối: "Mở - Giải - Phản - Hại - Kết" - Mở: Nêu vấn đề + ý kiến phản đối - Giải: Giải thích quan niệm cần bàn - Phản: Phản đối bằng lí lẽ, bằng chứng - Hại: Nêu tác hại/tác động tiêu cực - Kết: Khẳng định ý nghĩa
🎯 Ghi nhớ: - Bài văn nghị luận phản đối cần có lí lẽ rõ ràng và bằng chứng cụ thể - Luôn lập dàn ý trước khi viết để bài văn mạch lạc, logic - Sau khi viết xong, cần đối chiếu với yêu cầu để chỉnh sửa hoàn thiện - Khi trình bày ý kiến (nói), cần sẵn sàng tiếp nhận phản hồi và điều chỉnh nếu cần