Giải Ngữ Văn 7 - Tập 2 trang 79
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Ngữ Văn · Trang 79–80
Giới thiệu chung
Trang 78-79 thuộc phần VĂN BẢN ĐỌC với chủ đề về biến đổi khí hậu. Phần này giới thiệu 3 văn bản:
- Văn bản 1: Thủy tiên tháng Một - Thô-mát L. Phrít-man (Thomas L. Friedman)
- Văn bản 2: Lễ rửa làng của người Lô Lô - Phạm Thùy Dung
- Văn bản 3: Bản tin về hoa anh đào - Nguyễn Vĩnh Nguyên
VĂN BẢN 1: Thủy tiên tháng Một
TRƯỚC KHI ĐỌC
Câu 1
Đề bài: "Thời tiết bây giờ khó lường thật!" – Đó là lời nhận xét ta vẫn thường nghe. Em có cảm nhận gì về những lo lắng ẩn chứa trong đó?
Cách giải
Bước 1: Hiểu ý nghĩa câu nói
Câu nói "Thời tiết bây giờ khó lường thật!" thể hiện sự ngạc nhiên, lo ngại của con người trước những thay đổi bất thường của thời tiết.
Bước 2: Phân tích những lo lắng ẩn chứa
Những lo lắng ẩn chứa trong câu nói này bao gồm:
- Lo lắng về sức khỏe: Thời tiết thất thường khiến con người dễ mắc bệnh, khó thích nghi.
- Lo lắng về cuộc sống hàng ngày: Khó lên kế hoạch cho các hoạt động ngoài trời, đi lại, du lịch.
- Lo lắng về sản xuất nông nghiệp: Nông dân khó dự đoán mùa vụ, cây trồng có thể bị ảnh hưởng.
- Lo lắng về thiên tai: Thời tiết bất thường có thể dẫn đến bão lũ, hạn hán, gây thiệt hại lớn.
- Lo lắng về tương lai: Nếu thời tiết ngày càng khó lường, cuộc sống sẽ ra sao?
Gợi ý trả lời: Câu nói "Thời tiết bây giờ khó lường thật!" chứa đựng nhiều lo lắng của con người. Đó là nỗi lo về sức khỏe khi thời tiết thay đổi đột ngột, lo về việc khó lên kế hoạch cho cuộc sống hàng ngày. Đặc biệt, câu nói còn thể hiện sự bất an trước những hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng gay gắt, mưa bão bất thường, rét đậm kéo dài. Sâu xa hơn, đó là nỗi lo về biến đổi khí hậu và tương lai của Trái Đất.
Câu 2
Đề bài: Qua quan sát trực tiếp hoặc qua tìm hiểu các nguồn thông tin, em đã biết được những thay đổi bất thường nào trong nhịp sinh trưởng và tập tính của một số loài sinh vật? Những thay đổi bất thường ấy đã gợi lên trong em cảm nhận, suy nghĩ gì?
Cách giải
Bước 1: Liệt kê những thay đổi bất thường ở sinh vật
Một số thay đổi bất thường có thể quan sát được:
| Loài sinh vật | Thay đổi bất thường |
|---|---|
| Hoa đào, hoa mai | Nở sớm hoặc muộn hơn so với Tết Nguyên đán |
| Chim di cư | Thay đổi thời gian và lộ trình di cư |
| Côn trùng | Xuất hiện nhiều hơn vào mùa đông ấm |
| Cây ăn quả | Ra hoa, kết trái trái mùa |
| Động vật ngủ đông | Thức dậy sớm hơn bình thường |
| Ếch, nhái | Sinh sản sớm hơn do thời tiết ấm |
Bước 2: Nêu cảm nhận, suy nghĩ
Gợi ý trả lời: Những thay đổi bất thường em biết: - Hoa đào ở miền Bắc có năm nở rất sớm (trước Tết cả tháng), có năm lại nở muộn. - Chim én về muộn hơn so với trước đây. - Một số loài hoa thường nở vào mùa xuân lại nở vào mùa đông. - Muỗi xuất hiện nhiều hơn vào những ngày đông ấm. Cảm nhận và suy nghĩ: - Em cảm thấy lo lắng vì đây là dấu hiệu cho thấy khí hậu đang thay đổi nghiêm trọng. - Những thay đổi này ảnh hưởng đến chuỗi thức ăn và hệ sinh thái. - Con người cần có hành động cụ thể để bảo vệ môi trường, giảm thiểu biến đổi khí hậu. - Mỗi người nên có ý thức hơn trong việc tiết kiệm năng lượng, trồng cây xanh, hạn chế rác thải.
CÂU HỎI THEO DÕI (trong khi đọc văn bản)
Câu hỏi Theo dõi 1 (trang 78)
Đề bài: Những cách gọi tên khác nhau đối với hiện tượng biến đổi khí hậu trên Trái Đất.
Cách giải
Dựa vào nội dung văn bản, tác giả đề cập đến các cách gọi tên khác nhau:
Đáp án: Hiện tượng biến đổi khí hậu được gọi bằng nhiều tên khác nhau: - "Sự nóng lên của Trái Đất" (Global Warming) – cách gọi phổ biến, nghe khá "êm ái" - "Sự bất thường của Trái Đất" – cụm từ do Hân-tơ Lo-vin (Hunter Lovins) đặt ra, nhấn mạnh tính chất nghiêm trọng hơn Tác giả cho rằng cách gọi "sự bất thường của Trái Đất" phản ánh đúng bản chất vấn đề hơn, vì nó không chỉ là "nóng lên một chút" mà còn dẫn đến nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan khác nhau.
Câu hỏi Theo dõi 2 (trang 79)
Đề bài: Giải thích của tác giả về sự xuất hiện đồng thời hai thái cực của thời tiết.
Cách giải
Theo nội dung văn bản, tác giả giải thích hiện tượng này như sau:
Đáp án: Tác giả giải thích tại sao thời tiết có thể đồng thời ở hai thái cực (ẩm ướt hơn và khô hạn hơn cùng một lúc): 1. Nguyên nhân gốc: Nhiệt độ trung bình tăng → Trái Đất nóng lên → đất bốc hơi nhiều hơn. 2. Hệ quả kép: - Những khu vực có khí hậu khô tự nhiên sẽ càng khô hơn (vì nước bốc hơi nhanh). - Đồng thời, tốc độ bay hơi của nước tăng → đưa nhiều hơi nước hơn vào không khí → những khu vực gần diện tích mặt nước rộng sẽ có lượng mưa cao hơn, dẫn đến mưa bão lớn. 3. Kết luận: Cùng một nguyên nhân (Trái Đất nóng lên) nhưng gây ra hai hiện tượng trái ngược: nơi này mưa bão nhiều hơn, nơi khác hạn hán kéo dài hơn.
Chú ý (trang 79)
Nội dung: Hiện tượng được nhắc ở đây chứa đựng lời giải thích về nhân đề của văn bản.
💡 Giải thích: Nhan đề "Thủy tiên tháng Một" nói về hiện tượng hoa thủy tiên (vốn thường nở vào tháng Ba) lại nở từ đầu tháng Một – đây là sự bất thường do biến đổi khí hậu gây ra.
Thông tin bổ sung
Chú thích trong văn bản:
- Min-ne-xô-ta (Minnesota): một tiểu bang của Hoa Kỳ, có biệt danh là "Vùng đất của vạn hồ"
- Thoai-lai Dôn (Twilight Zone): chương trình truyền hình viễn tưởng, kinh dị của Mỹ, do Rốt Xơ-linh sản xuất
- Thái cực: điểm đầu mút của một phía trong sự đối lập với điểm đầu mút của phía kia
🎯 Ghi nhớ: - Biến đổi khí hậu không chỉ là "Trái Đất nóng lên" mà còn gây ra nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan, bất thường. - Một nguyên nhân có thể dẫn đến nhiều hệ quả trái ngược nhau (vừa mưa nhiều hơn, vừa hạn hán hơn). - Sự thay đổi nhịp sinh trưởng của sinh vật (như hoa nở trái mùa) là dấu hiệu cảnh báo về biến đổi khí hậu. - Mỗi người cần có ý thức bảo vệ môi trường để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.