Giải Ngữ Văn 7 - Tập 2 trang 106

Mình lưu ý nhỏ với em nhé: hai ảnh em gửi thực ra là trang 105 và 106 của sách. Mình sẽ giải toàn bộ nội dung có trên hai trang này, gồm phần cuối văn bản đọc và mục "Sau khi đọc".

Tóm tắt nội dung văn bản

Đoạn trích thuộc bài viết "Bàn về văn học thiếu nhi" của Trần Thanh Địch (NXB Kim Đồng, 1983), phân tích hai tác phẩm "Quê nội" và "Tảng sáng" của Võ Quảng. Người viết bàn về ba phương diện chính:

• Hoàn cảnh, đời sống trong tác phẩm: nông thôn miền Trung (thôn Hòa Phước, bên sông Thu Bồn) sau Cách mạng tháng Tám, một xã hội đang chuyển mình, đổi thay toàn diện.
• Thế giới nhân vật: phong phú, mỗi người một cá tính (Cục, Cù Lao, bà Kiến, ông Hai Dĩ, anh Bốn Linh, anh Trâu Bĩnh, cả những chú chó...) nhưng giống nhau ở sự tích cực làm việc xã hội.
• Người kể chuyện: kể theo ngôi "tôi" – có thế mạnh dẫn dắt bạn đọc đi sâu vào nội tâm nhân vật, nhưng cũng có nhược điểm là tầm nhìn hạn chế.

Cuối cùng, người viết nhận xét chung về sức hấp dẫn của tác phẩm qua hàng loạt trang văn giàu hình ảnh, cảm xúc.

---

Phần "Sau khi đọc" – Trả lời câu hỏi

Câu 1

Đề: Người viết tập trung bàn luận về vấn đề gì trong tác phẩm "Quê nội" của Võ Quảng?

Trả lời: Người viết tập trung bàn luận về sức hấp dẫn, giá trị của tác phẩm "Quê nội" (và "Tảng sáng") thể hiện qua ba yếu tố cốt lõi:

• Nội dung hiện thực (hoàn cảnh, đời sống nông thôn cách mạng).
• Thế giới nhân vật phong phú, sinh động.
• Nghệ thuật kể chuyện bằng ngôi "tôi".

Nói gọn, đây là bài nghị luận phân tích những đặc điểm làm nên giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm.

Câu 2

Đề: Để bàn về vấn đề, người viết đã nêu những ý kiến gì về đặc điểm nội dung, nghệ thuật của tác phẩm? Em căn cứ vào đâu để xác định như vậy?

Trả lời: Người viết nêu các ý kiến sau:

Căn cứ xác định: Em dựa vào các đề mục "Theo dõi" in màu ở lề phải mỗi đoạn. Những đề mục này chỉ rõ trọng tâm từng phần: "Ý kiến của người viết về hoàn cảnh đời sống", "về thế giới nhân vật", "về người kể chuyện", "Nhận xét chung về sức hấp dẫn". Đây là tín hiệu giúp người đọc nhận ra hệ thống ý kiến của tác giả.

Câu 3

Đề: Hãy tìm những lí lẽ, bằng chứng được người viết sử dụng nhằm làm sáng tỏ ý kiến về các đặc điểm của tác phẩm "Quê nội". Cách trình bày bằng chứng của người viết có điều gì đáng chú ý?

Trả lời:

Lí lẽ và bằng chứng tiêu biểu:

• Về nhân vật: tác giả khẳng định "mỗi người đều mang một cá tính riêng" rồi dẫn chứng cụ thể bằng cách kể tên hàng loạt nhân vật – bà Kiến (thuộc làu ca dao tục ngữ, tiếng Tây tiếng Tàu), chị Ba, anh Bốn Linh, chú Năm Mùi, ông Tư Đàm, anh Trâu Bĩnh, và cả những chú chó "mỗi con một tính".
• Về người kể chuyện: lí lẽ là vai "tôi" có thế mạnh và nhược điểm; bằng chứng là phân tích vai "tôi" giúp dẫn người đọc vào suy nghĩ thầm kín của nhân vật, nhưng "không nhìn được xa, không nói được nội tâm... của các nhân vật khác".
• Về sức hấp dẫn chung: tác giả liệt kê một loạt "trang" tiêu biểu – trang tả cảnh đi học ban đêm, trang tả đốm lửa từ que diêm, trang bà Kiến học đánh vần xen ca dao, trang bọn chó rượt đuổi ông Hai Dĩ, trang tả cảnh sông nước...

Điều đáng chú ý trong cách trình bày bằng chứng:

• Bằng chứng được lấy trực tiếp từ tác phẩm, cụ thể, phong phú, sát với từng ý kiến.
• Người viết thường dùng phép liệt kê dồn dập (kể tên nhân vật, kể hàng loạt "trang" tả cảnh) tạo cảm giác tác phẩm thật giàu chi tiết, sống động.
• Lí lẽ và bằng chứng gắn bó chặt chẽ: nêu ý kiến trước, dẫn chứng minh họa ngay sau, khiến lập luận thuyết phục.

Câu 4

Đề: Mối quan hệ giữa mục đích viết và đặc điểm, nội dung chính của văn bản nghị luận phân tích một tác phẩm văn học được thể hiện như thế nào trong bài viết này?

Trả lời:

• Mục đích viết: thuyết phục người đọc về giá trị, sức hấp dẫn của tác phẩm "Quê nội".
• Để đạt mục đích đó, văn bản có các đặc điểm của một bài nghị luận văn học: nêu ý kiến (luận điểm) rõ ràng về từng phương diện, dùng lí lẽ phân tích kết hợp bằng chứng lấy từ tác phẩm để làm sáng tỏ.
• Như vậy, mục đích viết chi phối nội dung và cách triển khai: mọi ý kiến, lí lẽ, bằng chứng đều hướng tới việc khẳng định và làm nổi bật giá trị tác phẩm. Nội dung chính (phân tích nội dung – nhân vật – nghệ thuật kể chuyện) chính là con đường để hiện thực hóa mục đích đó. Mục đích và nội dung gắn bó thống nhất, tạo nên tính mạch lạc, thuyết phục cho bài viết.

---

Phần "Viết kết nối với đọc"

Đề: Tưởng tượng em là một nhà phê bình, hãy viết đoạn văn (khoảng 6 – 8 câu) nêu ý kiến của em về một tác phẩm văn học về đề tài tuổi thơ hoặc quê hương, đất nước mà em đã đọc.

Đoạn văn tham khảo (về truyện "Đất rừng phương Nam" của Đoàn Giỏi):

"Đất rừng phương Nam" của nhà văn Đoàn Giỏi là một tác phẩm hấp dẫn về đề tài quê hương, đất nước mà em đặc biệt yêu thích. Tác phẩm mở ra trước mắt người đọc bức tranh thiên nhiên Nam Bộ vừa hoang sơ, kì vĩ vừa trù phú với rừng tràm, sông nước, chợ nổi và những cánh đồng bát ngát. Trên nền cảnh ấy, nhà văn xây dựng thế giới nhân vật chân chất, nghĩa tình như cậu bé An, chú Võ Tòng, vợ chồng Tía nuôi. Em cảm phục cách tác giả lồng ghép tình yêu thiên nhiên, lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến vào từng trang viết một cách tự nhiên. Lời văn giàu hình ảnh, đậm màu sắc địa phương khiến người đọc như được sống cùng nhân vật trong cuộc hành trình phiêu lưu. Đọc tác phẩm, em không chỉ thêm hiểu về vùng đất phương Nam mà còn thêm yêu quê hương, đất nước mình. Đây thực sự là một tác phẩm đáng đọc đối với mọi lứa tuổi.

---

Em muốn mình giải thêm phần "Đọc và trải nghiệm cùng nhân vật" ở cuối trang 106 không? Phần đó là hướng dẫn hoạt động chứ chưa có câu hỏi cụ thể, nên mình tạm dừng ở đây nhé.