Giải Ngữ Văn 7 - Tập 1 trang 45
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Ngữ Văn · Trang 45–46
Mình lưu ý nhỏ trước nhé: theo số trang in ở chân sách, hai ảnh này thực ra là trang 44 và 45. Trang 44 chứa toàn bộ phần câu hỏi của bài thơ Gặp lá cơm nếp (đây mới là phần có bài tập để giải), còn trang 45 là phần mở đầu văn bản Trở gió (chỉ là đoạn đọc, chưa có câu hỏi). Mình sẽ giải kỹ phần câu hỏi và tóm tắt phần văn bản đọc.
Tóm tắt lý thuyết
Phần SAU KHI ĐỌC giới thiệu nhà thơ Thanh Thảo (sinh 1946, quê Quảng Ngãi) – nhà thơ, nhà báo nổi tiếng với những tập thơ, trường ca viết về chiến tranh và thời hậu chiến.
Văn bản 3 Trở gió của Nguyễn Ngọc Tư là một bài tản văn, viết về cảm xúc của tác giả mỗi khi gió chướng (gió mùa đông bắc theo cách gọi Nam Bộ) trở về – báo hiệu một năm sắp hết, Tết sắp đến. Tâm trạng tác giả vừa mừng vừa buồn, lẫn lộn, gợi nhớ tuổi thơ và hình ảnh người má tảo tần lo Tết cho cả nhà.
Bài 1: So sánh hình thức hai bài thơ
Đề: Số tiếng trong một dòng, cách gieo vần, ngắt nhịp và chia khổ của bài thơ Gặp lá cơm nếp có gì khác với bài thơ Đồng dao mùa xuân?
| Tiêu chí | Đồng dao mùa xuân | Gặp lá cơm nếp |
|---|---|---|
| Số tiếng/dòng | 4 tiếng (thơ bốn chữ) | 5 tiếng (thơ năm chữ) |
| Gieo vần | Vần chân, gieo cách | Vần chân, gieo cách |
| Ngắt nhịp | Chủ yếu 2/2 | 2/3 hoặc 3/2, linh hoạt |
| Chia khổ | Số dòng mỗi khổ không đều (có khổ 2 dòng, có khổ 4 dòng) | Mỗi khổ 4 dòng, riêng khổ cuối chỉ 2 dòng |
Lý do trả lời như vậy: điểm khác biệt rõ nhất là số tiếng mỗi dòng (4 chữ so với 5 chữ) và cách chia khổ. Đồng dao mùa xuân chia khổ tự do hơn để tạo giọng kể, còn Gặp lá cơm nếp đều đặn 4 dòng mỗi khổ giúp mạch cảm xúc liền mạch, da diết.
Bài 2: Hoàn cảnh gợi nhớ mẹ và hình ảnh người mẹ
Đề: Hãy nêu nhận xét về hoàn cảnh đã gợi nhắc người con nhớ về mẹ của mình. Trong kí ức của người con, hình ảnh mẹ hiện lên như thế nào?
Trả lời:
- Hoàn cảnh: Người con là người lính, xa nhà đã mấy năm, đang trên đường hành quân ở rừng Trường Sơn. Tình cờ bắt gặp lá cơm nếp, ngửi thấy mùi khói bếp, mùi xôi quen thuộc nên bất chợt nhớ về mẹ. Đây là hoàn cảnh rất tự nhiên: một mùi hương bình dị đánh thức cả miền kí ức.
- Hình ảnh người mẹ trong kí ức: hiện lên giản dị, tảo tần – mẹ "nhặt lá về đun bếp", "thổi cơm nếp". Đó là người mẹ lam lũ, gắn với gian bếp quê nhà, với mùi xôi thơm "suốt đường con". Hình ảnh mẹ vừa thân thương vừa gợi nỗi thương xót khi nhớ "mẹ già".
Vì sao trả lời vậy: mùi vị cơm nếp là chi tiết "chìa khóa" khơi mạch hồi tưởng, nên hình ảnh mẹ luôn đi liền với bếp lửa, nồi xôi – những gì mộc mạc nhất của quê hương.
Bài 3: Tình cảm trong khổ thơ thứ ba
Đề: Trong khổ thơ thứ ba, người con thể hiện những tình cảm, cảm xúc gì? Vì sao những tình cảm, cảm xúc ấy lại cùng trào dâng trong tâm hồn người con khi "gặp lá cơm nếp"?
Trả lời:
Khổ thơ thứ ba:
Ôi mùi vị quê hương Con quên làm sao được Mẹ già và đất nước Chia đều nỗi nhớ thương
- Tình cảm, cảm xúc: nỗi nhớ mẹ và tình yêu quê hương, đất nước. Hai tình cảm này hòa quyện, "chia đều" trong lòng người con.
- Vì sao cùng trào dâng: vì mùi cơm nếp không chỉ là mùi của bữa cơm mẹ nấu mà còn là "mùi vị quê hương". Khi gặp lá cơm nếp, người con đồng thời nhớ tới mẹ (người thân yêu nhất) và quê hương đất nước (nơi chôn rau cắt rốn). Với người lính, tình yêu mẹ và tình yêu Tổ quốc vốn là một, nên chúng cùng dâng lên một lúc.
Bài 4: Cảm nhận về hình ảnh người con
Đề: Em cảm nhận như thế nào về hình ảnh người con trong bài thơ?
Trả lời:
Người con hiện lên là một người lính xa nhà, có tâm hồn nhạy cảm, tinh tế: chỉ một mùi cơm nếp thoảng qua cũng đủ làm dậy lên bao thương nhớ. Đó còn là người con hiếu thảo, yêu mẹ sâu nặng và là người công dân yêu nước, sẵn sàng gác lại tình riêng để chiến đấu. Ở người con, tình cảm gia đình và tình yêu đất nước thống nhất, hài hòa, khiến hình ảnh ấy vừa gần gũi vừa cao đẹp.
Bài 5: Tác dụng của thể thơ năm chữ
Đề: Theo em, thể thơ năm chữ có tác dụng gì trong việc thể hiện cảm xúc của nhà thơ?
Trả lời:
Thể thơ năm chữ ngắn gọn, dồn nén, nhịp điệu nhẹ nhàng và đều đặn, rất gần với lời nói, lời tâm tình. Nhờ vậy nó giúp nhà thơ:
- Bộc lộ cảm xúc một cách chân thành, tự nhiên, tha thiết, không cầu kì.
- Tạo mạch cảm xúc liền mạch, sâu lắng, phù hợp với nỗi nhớ mẹ và tình yêu quê hương lặng lẽ mà da diết.
Bài 6: Viết kết nối với đọc
Đề: Viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) nêu cảm nghĩ về tình cảm của người con đối với mẹ trong bài thơ Gặp lá cơm nếp.
Đoạn văn tham khảo:
Bài thơ Gặp lá cơm nếp của Thanh Thảo đã để lại trong em ấn tượng sâu sắc về tình cảm của người con dành cho mẹ. Người con là một người lính xa nhà đã mấy năm, vậy mà chỉ cần bắt gặp lá cơm nếp, ngửi thấy mùi xôi quen thuộc là bao kí ức về mẹ lập tức ùa về. Trong tâm trí anh, mẹ hiện lên thật giản dị mà thân thương: mẹ nhặt lá về đun bếp, mẹ thổi nồi cơm nếp thơm "suốt đường con". Tình yêu thương ấy còn được nâng lên khi nỗi nhớ mẹ hòa cùng tình yêu đất nước, "chia đều" trong trái tim người con. Qua đó, em thấy người con vừa hiếu thảo, vừa nặng lòng với quê hương. Tình cảm ấy thật cảm động và đáng trân trọng. Đọc bài thơ, em càng thêm yêu thương và biết ơn người mẹ của mình.
Nếu em gửi tiếp ảnh trang 46 (phần câu hỏi của văn bản Trở gió), mình sẽ giải tiếp giúp em nhé.