Giải Ngữ Văn 7 - Tập 1 trang 51
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Ngữ Văn · Trang 51–52
Hai trang này nằm trong phần Viết của bài học, nội dung chủ yếu là hướng dẫn cách làm bài chứ không có bài tập có lời giải cụ thể. Mình sẽ tóm tắt và làm rõ từng phần để em dễ nắm nhé.
Phần A (tiếp theo): Tập làm một bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ
Bước 2: VIẾT BÀI
Đây là các lưu ý khi đặt bút viết một bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ:
- Suy nghĩ về đề tài đã chọn: hình dung các hình ảnh nổi bật, để lại ấn tượng sâu đậm; xác định cảm xúc của em với đối tượng; chọn từ ngữ khắc hoạ rõ hình ảnh và diễn tả chính xác cảm xúc.
- Quyết định thể thơ (bốn chữ hoặc năm chữ) và viết một, hai dòng đầu tiên đúng thể đã chọn để diễn tả ấn tượng, cảm xúc nổi bật. Chú ý phần vần ở tiếng cuối để tiếp tục gieo vần chân ở các dòng sau. Có thể ngắt nhịp linh hoạt theo cảm xúc.
- Những dòng tiếp theo triển khai cụ thể hơn: miêu tả chi tiết đặc điểm đối tượng, kể về đối tượng; có thể diễn đạt dưới hình thức tâm tình, trò chuyện với đối tượng.
- Sử dụng từ ngữ biểu đạt cảm xúc và các biện pháp tu từ như so sánh, nhân hoá, ẩn dụ, điệp ngữ…
- Kết thúc bài thơ bằng nhiều cách: dùng hình ảnh gây ấn tượng, nêu cảm nghĩ về đối tượng, dùng câu hỏi tu từ… để tạo dư âm trong lòng người đọc.
Bước 3: CHỈNH SỬA
Sau khi viết xong, đọc lại bài thơ và kiểm tra theo bảng gợi ý sau:
| Tiêu chí | Yêu cầu đối với bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ |
|---|---|
| Hình thức nghệ thuật | Số tiếng trong mỗi dòng (bốn tiếng hoặc năm tiếng) |
| Các dòng thơ bắt vần với nhau (vần liền, vần cách, vần hỗn hợp) | |
| Nhịp thơ phù hợp với cảm xúc | |
| Hình ảnh để biểu đạt cảm xúc | |
| Biện pháp tu từ để tăng tính gợi hình, gợi cảm | |
| Nội dung | Cảm xúc của em |
| Thông điệp mà em gửi gắm qua bài thơ |
Phần B: Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc sau khi đọc một bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ
Phần này nối tiếp kĩ năng đã học ở lớp 6, hướng dẫn em viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ.
Yêu cầu đối với đoạn văn
- Giới thiệu được bài thơ và tác giả. Nêu được ấn tượng, cảm xúc chung về bài thơ.
- Diễn tả được cảm xúc về nội dung và nghệ thuật, đặc biệt chú ý tác dụng của thể thơ bốn chữ hoặc năm chữ trong việc tạo nên nét đặc sắc của bài thơ.
- Khái quát được cảm xúc về bài thơ.
Phân tích bài viết tham khảo
Bài tham khảo: "Đồng dao mùa xuân – một bài thơ xúc động về người lính".
Đây là đoạn văn mẫu để em quan sát cấu trúc. Sách đánh dấu rõ từng phần ứng với yêu cầu trên:
| Phần của đoạn văn | Tác dụng tương ứng |
|---|---|
| Câu mở đầu giới thiệu bài thơ Đồng dao mùa xuân của Nguyễn Khoa Điềm | Giới thiệu tên bài thơ và tác giả |
| "Tác phẩm thể hiện tình cảm tiếc thương, sự trân trọng, lòng biết ơn…" | Nêu ấn tượng, cảm xúc chung về bài thơ |
| Phân tích hình ảnh người lính, các câu thơ, nhịp điệu thể thơ bốn chữ, biện pháp tu từ (so sánh, ẩn dụ, điệp ngữ, nói giảm nói tránh) | Diễn tả cảm xúc về nội dung và nghệ thuật |
| Câu kết khẳng định sự hi sinh thầm lặng và sự tiếp nối thiêng liêng giữa các thế hệ | Khái quát cảm xúc về bài thơ |
Điểm đáng học ở bài mẫu này:
- Mở đoạn giới thiệu gọn tên bài thơ, tác giả, đề tài (người lính hi sinh ở Trường Sơn).
- Thân đoạn vừa dẫn chứng thơ ("Anh không về nữa", "Anh thành ngọn lửa…"), vừa nêu cảm nhận, cho thấy người viết hiểu sâu tác phẩm.
- Chú ý phân tích tác dụng của thể thơ bốn chữ và các biện pháp tu từ – đúng yêu cầu đặc thù của dạng đoạn văn này.
- Kết đoạn nâng lên thành thông điệp lớn: sự tiếp nối giữa các thế hệ làm nên đất nước muôn đời.
Một lưu ý nhỏ về số trang: ảnh em gửi thực ra là trang 50 và 51 của sách (góc dưới có đánh số), nhưng nội dung mình đã đọc và giải đầy đủ rồi nhé. Vì đây là phần hướng dẫn viết nên không có bài tập kèm đáp án, chỉ có lý thuyết và bài viết tham khảo để em học theo.