Giải Ngữ Văn 7 - Tập 1 trang 67
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Ngữ Văn · Trang 67–68
Giới thiệu chung
Hai trang sách trên thuộc văn bản "Người thầy đầu tiên" (trích) của nhà văn Ai-tơ-ma-tốp. Đây là phần văn bản đọc, kể về câu chuyện của thầy giáo Đuy-sen và cô học trò An-tư-nai ở một làng quê miền núi.
Trong hai trang sách (66 và 67) không có bài tập mà chỉ có nội dung văn bản kèm theo các hộp "Theo dõi" ở bên lề. Đây là những gợi ý đọc hiểu giúp học sinh chú ý các chi tiết quan trọng trong khi đọc.
Dưới đây mình sẽ giải đáp từng hộp "Theo dõi" để các em hiểu rõ hơn nội dung văn bản.
Hộp Theo dõi 1 (trang 66)
Yêu cầu: Sự thay đổi nhân vật người kể chuyện.
Cách giải
Bước 1: Xác định người kể chuyện ở phần (1).
Ở phần đầu văn bản, người kể chuyện xưng "tôi" – đó là một họa sĩ. Anh ta nhận được thư của bà viện sĩ An-tư-nai Xu-lai-ma-nô-va kể lại câu chuyện đời mình.
Bước 2: Xác định người kể chuyện ở phần (2).
Sang phần (2), người kể chuyện đã thay đổi. Họa sĩ "thay mặt bà An-tư-nai" để kể lại câu chuyện. Vì vậy, nhân vật xưng "tôi" lúc này chính là bà An-tư-nai thuở còn là cô bé.
Bước 3: Nhận xét tác dụng.
Sự thay đổi người kể chuyện giúp câu chuyện trở nên chân thực, xúc động hơn. Người đọc như được nghe chính An-tư-nai kể lại kỉ niệm tuổi thơ của mình với thầy Đuy-sen.
Trả lời: Người kể chuyện chuyển từ nhân vật họa sĩ (phần 1) sang nhân vật An-tư-nai (phần 2). Sự thay đổi này giúp câu chuyện về thầy Đuy-sen được kể từ góc nhìn của chính người trong cuộc, làm tăng tính chân thực và cảm xúc.
Hộp Theo dõi 2 (trang 67)
Yêu cầu: Ngôn ngữ đối thoại của các nhân vật.
Cách giải
Bước 1: Liệt kê các lời thoại của thầy Đuy-sen.
- "Đi đâu về thế các em gái?"
- "An-tư-nai, cái tên hay quá, mà em thì chắc là ngoan lắm phải không?"
- "Thế em con ai?"
- "An-tư-nai ạ, em sẽ dẫn các em khác đi học được chứ?"
- "Các em cứ gọi thầy là thầy. Các em có muốn xem trường không? Vào đây, đừng ngại gì cả."
- "Thôi được, các em chạy về nhà đi..."
Bước 2: Liệt kê các lời thoại của An-tư-nai và các bạn.
- "Nếu thím em cho đi thì em sẽ đi."
- "An-tư-nai."
- "Thưa chú được ạ."
- "Không, chúng em phải về nhà đây."
Bước 3: Nhận xét đặc điểm ngôn ngữ.
- Ngôn ngữ của thầy Đuy-sen: ấm áp, gần gũi, dịu dàng. Thầy gọi các em là "em gái", hỏi han ân cần, động viên khích lệ. Thầy không hề tỏ vẻ bề trên mà rất thân thiện.
- Ngôn ngữ của An-tư-nai và các bạn: rụt rè, e thẹn, lễ phép. Các em xưng "em", gọi "chú", "thầy", trả lời ngắn gọn vì còn ngại ngùng.
Trả lời: Lời thoại của thầy Đuy-sen thể hiện sự dịu dàng, gần gũi, yêu thương học trò. Lời thoại của các em nhỏ thể hiện sự rụt rè, e thẹn nhưng lễ phép. Cuộc đối thoại cho thấy mối quan hệ thầy trò mới chớm nở đã đầy ấm áp.
Hộp Theo dõi 3 (trang 67)
Yêu cầu: Những chi tiết miêu tả sự quan tâm, chăm sóc các học trò của thầy Đuy-sen.
Cách giải
Bước 1: Tìm các chi tiết trong đoạn văn.
Khi tiết trời sắp sang đông, học trò phải lội qua suối để đi học, nước băng lạnh buốt cóng cả chân. Lúc đó:
- Thầy Đuy-sen bế các em qua suối.
- "Lưng thì cõng, tay thì bế" – thầy vừa cõng vừa bế các em.
- Thầy "lần lượt đưa hết các em sang" – không bỏ sót em nào.
- Thầy còn đắp lò sưởi ở góc nhà, bắc ống khói trên mái để các em đỡ lạnh.
- Thầy trữ sẵn củi để sưởi trong mùa đông.
- Thầy trải rơm dưới nền nhà để các em ngồi học cho ấm.
Bước 2: Nhận xét.
Tất cả những việc làm ấy đều rất cụ thể, thiết thực. Thầy không chỉ dạy chữ mà còn lo cho các em từ cái ăn, cái mặc, chỗ ngồi học, cách qua suối. Thầy quan tâm các em như người cha, người anh trong gia đình.
Trả lời: Thầy Đuy-sen bế và cõng học trò qua suối lạnh, đắp lò sưởi, bắc ống khói, trữ củi sưởi, trải rơm dưới nền nhà. Những chi tiết này cho thấy thầy là người giàu lòng yêu thương, tận tụy, hết lòng vì học trò.
💡 Mẹo nhớ: Khi đọc văn bản tự sự, hãy chú ý ba yếu tố: - Ai kể chuyện? (ngôi kể, người kể) - Nhân vật nói gì? (lời thoại bộc lộ tính cách) - Nhân vật làm gì? (hành động thể hiện phẩm chất)
🎯 Ghi nhớ: Hai trang 66 – 67 thuộc văn bản "Người thầy đầu tiên" giới thiệu hình ảnh thầy giáo Đuy-sen – một người thầy dịu dàng, yêu thương, tận tụy với học trò ở vùng núi nghèo. Sự thay đổi ngôi kể từ họa sĩ sang An-tư-nai giúp câu chuyện trở nên chân thực, xúc động. Các em hãy đọc kĩ văn bản và chú ý các hộp "Theo dõi" để chuẩn bị cho phần trả lời câu hỏi sau khi đọc nhé.