Giải Ngữ Văn 7 - Tập 1 trang 85
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Ngữ Văn · Trang 85–86
Hai trang này nằm ở phần cuối của bài học (mục Viết/Nói và nghe) và mở đầu phần Thực hành đọc với văn bản "Trong lòng mẹ" của Nguyên Hồng. Mình sẽ giải bài tập số 2 ở trang 84, sau đó tóm tắt và hướng dẫn cách đọc văn bản phần Thực hành đọc.
Bài 2 (trang 84): Lập hồ sơ nhân vật văn học
Đề bài: Chọn một nhân vật văn học em yêu thích và thực hiện các yêu cầu sau:
- a. Liệt kê một số chi tiết tiêu biểu được tác giả sử dụng để miêu tả nhân vật (kẻ bảng theo mẫu và điền thông tin).
- b. Từ bảng đã hoàn thành, hãy chỉ ra đặc điểm của nhân vật.
Đây là bài tập mở, em được tự chọn nhân vật. Mình gợi ý làm mẫu với nhân vật bé Hồng trong đoạn trích "Trong lòng mẹ" (ngay phần Thực hành đọc bên dưới) để em dễ hình dung.
a. Hồ sơ nhân vật: Bé Hồng
| Cách miêu tả nhân vật | Chi tiết trong tác phẩm |
|---|---|
| Ngoại hình | Là cậu bé mồ côi cha, gầy gò, sống trong cảnh thiếu thốn tình thương |
| Hành động | Cúi đầu không đáp khi nghe lời cay độc; nước mắt ròng ròng; cười dài trong tiếng khóc; bám riết, gục đầu vào lòng mẹ khi gặp lại |
| Ngôn ngữ | "Không! Cháu không muốn vào. Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về"; "Sao cô biết mợ con có con?" |
| Nội tâm | Thương mẹ, căm tức những thành kiến tàn ác; đau đớn, tủi nhục nhưng vẫn giữ trọn lòng kính yêu mẹ |
| Mối quan hệ với nhân vật khác | Bị bà cô gieo rắc hoài nghi, gièm pha về mẹ; dành tình yêu thương sâu nặng cho mẹ |
| Lời người kể chuyện nhận xét trực tiếp | Vì kể theo ngôi thứ nhất (nhân vật "tôi"), lời kể bộc lộ trực tiếp cảm xúc thương mẹ, căm ghét hủ tục |
b. Đặc điểm của nhân vật
Từ bảng trên, có thể thấy bé Hồng là một cậu bé:
- Giàu tình cảm, yêu thương mẹ tha thiết và bền bỉ dù phải xa cách lâu ngày.
- Nhạy cảm, có nội tâm sâu sắc, biết phân biệt đâu là sự cay độc giả tạo, đâu là tình thương thật.
- Bản lĩnh, kiên định bảo vệ tình cảm với mẹ, không để những lời gièm pha làm lung lay.
Lưu ý: Đây chỉ là bài làm mẫu. Em hoàn toàn có thể chọn nhân vật khác mình yêu thích (Dế Mèn, Thánh Gióng, cô bé bán diêm...) rồi điền theo cấu trúc bảng tương tự.
Phần Thực hành đọc: "Trong lòng mẹ" (Nguyên Hồng)
Đây là phần đọc tự thực hành, không phải bài tập giải, nên mình tóm tắt nội dung và gợi ý trả lời các vấn đề cần chú ý mà sách nêu ra.
Tóm tắt đoạn trích (trang 84–85): Gần ngày giỗ đầu của cha, mẹ bé Hồng đi tha hương cầu thực ở Thanh Hóa vẫn chưa về. Một hôm bà cô gọi Hồng đến, dùng giọng ngọt ngào nhưng đầy ý cay độc để hỏi chuyện, cố gieo vào đầu cậu sự khinh miệt mẹ. Hồng nhận ra dụng ý xấu nên cúi đầu, kìm nén, vẫn một lòng tin yêu và bảo vệ mẹ. Bà cô càng nói càng độc ác, khiến nước mắt Hồng ròng ròng nhưng cậu chỉ càng thương mẹ và căm tức những hủ tục, thành kiến tàn ác đã đày đọa mẹ mình.
Gợi ý các vấn đề cần chú ý khi đọc:
Đề tài và ngôi kể: Đề tài về tình mẫu tử và số phận người phụ nữ, trẻ em trong xã hội cũ. Truyện kể theo ngôi thứ nhất (nhân vật "tôi" - bé Hồng), giúp bộc lộ trực tiếp, chân thật cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật.
Cảm xúc, suy nghĩ về mẹ khi xa cách và khi gặp mẹ: Khi xa cách, Hồng nhớ thương, đau đáu hướng về mẹ, kìm nén nỗi tủi cực; căm ghét những thành kiến đã chia lìa hai mẹ con. (Cảnh gặp mẹ ở phần sau của đoạn trích sẽ thể hiện niềm hạnh phúc vỡ òa khi được ngồi trong lòng mẹ.)
Nhân vật người cô qua suy nghĩ của Hồng: Là người lạnh lùng, độc ác, giả dối - bề ngoài tươi cười, ngọt ngào nhưng bên trong mang ý đồ gieo rắc hoài nghi, chia rẽ tình mẹ con. Bà là hiện thân của những hủ tục, định kiến hẹp hòi.
Bài học cuộc sống: Tình mẫu tử thiêng liêng, bền vững không gì có thể chia cắt; cần biết yêu thương, bảo vệ người thân và lên án những định kiến, hủ tục tàn nhẫn với con người.
Nếu em cho mình xem các trang tiếp theo (86 trở đi) có câu hỏi cụ thể của bài, mình sẽ giải chi tiết từng câu nhé.