Giải Ngữ Văn 7 - Tập 1 trang 104
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Ngữ Văn · Trang 104–105
Mình lưu ý nhỏ nhé: ảnh thực tế là trang 103 và 104 của sách (góc trang ghi 103, 104), nên mình để header đúng theo số trang in trên ảnh. Giờ mình cùng đi qua từng phần nha.
Tóm tắt lý thuyết
Phần đầu trang 103 nói về kĩ năng Nói và nghe (trình bày bài nói về hoạt động thiện nguyện):
- Khi trình bày: mở đầu giới thiệu rõ ràng, mạch lạc; phần nội dung tập trung vào hoạt động tiêu biểu, không liệt kê dàn trải; kết thúc khẳng định ý nghĩa và rút ra bài học.
- Điều chỉnh giọng nói, tốc độ phù hợp.
- Dùng ánh mắt, nét mặt, cử chỉ và tương tác với người nghe.
Mục 3 – Sau khi nói: hướng dẫn trao đổi giữa người nghe (góp ý xây dựng, tôn trọng) và người nói (lắng nghe cầu thị, bảo vệ ý kiến hợp lí, tiếp thu góp ý).
Sau đó là phần Củng cố, mở rộng với 2 bài tập.
Bài 1: Lập bảng so sánh hai văn bản
Đề: Kẻ bảng vào vở theo mẫu và điền thông tin ngắn gọn về các văn bản theo gợi dẫn (so sánh bài Mùa xuân nho nhỏ và Gò Me).
Gợi ý điền bảng:
| Nội dung | Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải) | Gò Me (Hoàng Tố Nguyên) |
|---|---|---|
| Tình cảm, cảm xúc của tác giả | Tình yêu thiết tha với mùa xuân thiên nhiên, đất nước; khát vọng được cống hiến một phần nhỏ bé, lặng thầm cho cuộc đời chung. | Nỗi nhớ da diết và tình yêu sâu nặng với quê hương Gò Me (Nam Bộ); niềm tự hào về vẻ đẹp con người và cảnh sắc quê nhà. |
| Biện pháp tu từ nổi bật | Ẩn dụ (mùa xuân nho nhỏ, giọt long lanh), điệp ngữ ("ta làm…"), hoán dụ. | So sánh, nhân hóa, điệp ngữ; cách gợi tả âm thanh, hình ảnh đậm chất Nam Bộ. |
| Hình ảnh đặc sắc | Bông hoa tím biếc, con chim chiền chiện, giọt sương long lanh, cành lộc, mùa xuân nho nhỏ, một nốt trầm. | Con đê cát đỏ, ruộng vây quanh, ao làng trăng tắm, mây trôi, cô gái Gò Me má đỏ, điệu hò. |
Lý do: Bảng giúp nhìn nhanh điểm chung (đều viết về tình yêu quê hương, đất nước) và nét riêng của mỗi bài về cảm xúc, nghệ thuật và hình ảnh. Em hãy điền lại bằng lời của mình cho tự nhiên nhé.
Bài 2: Tìm đọc và nhận xét thơ về đất nước Việt Nam
Đề: Tìm đọc thêm một số bài thơ viết về đất nước Việt Nam. Nhận xét về nét độc đáo của một bài thơ mà em yêu thích (từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ,...).
Gợi ý một số bài thơ:
- Việt Nam quê hương ta – Nguyễn Đình Thi
- Quê hương – Tế Hanh / Đỗ Trung Quân
- Đất nước – Nguyễn Khoa Điềm
- Bài thơ Hắc Hải (Việt Nam đất nước ta ơi) – Nguyễn Đình Thi
Mẫu nhận xét (chọn bài Việt Nam quê hương ta – Nguyễn Đình Thi):
Bài thơ mở đầu bằng câu "Việt Nam đất nước ta ơi / Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn". Em yêu thích hình ảnh "biển lúa" mênh mông và "cánh cò bay lả rập rờn" vì nó vẽ ra một Việt Nam thanh bình, trù phú. Tác giả dùng biện pháp so sánh, nhân hóa và những từ ngữ giàu sức gợi để vừa ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên, vừa thể hiện niềm tự hào về con người Việt Nam cần cù, kiên cường. Nhịp thơ lục bát nhẹ nhàng khiến bài thơ vang lên như một lời ru, dễ đi vào lòng người.
Em nên viết theo cảm nhận thật của mình, nêu rõ: tên bài – tác giả, hình ảnh/từ ngữ em thích, biện pháp tu từ và lý do bài thơ chạm đến cảm xúc của em.
Phần Thực hành đọc (trang 104): Bài thơ "Chiều biên giới" – Lò Ngân Sủn
Đây là phần đọc thực hành, không có câu hỏi bài tập, nhưng sách gợi ý 3 điều cần chú ý khi đọc. Mình hỗ trợ em đọc hiểu luôn nhé.
Định hướng đọc (theo sách):
- Ngôn ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ trong bài.
- Vẻ đẹp riêng của vùng đất biên cương qua cảm nhận nhà thơ.
- Tình cảm với quê hương, đất nước mà bài thơ gợi lên.
Gợi ý cảm nhận:
Về nghệ thuật:
- Điệp ngữ "Chiều biên giới em ơi" mở đầu mỗi khổ tạo nhịp điệu tha thiết, như lời gọi yêu thương, gắn kết toàn bài.
- Biện pháp so sánh dày đặc qua điệp từ "Như": "Như tiếng chim hót gọi", "Như chồi non cỏ biếc", "Như đầu sông đầu suối", "Như quê ta ngọn núi"… làm vẻ đẹp biên cương hiện lên sống động, gần gũi.
- Hình ảnh đặc sắc của vùng cao: mùa hoa đào nở, mùa sở ra cây, lúa lượn bậc thang mây, rừng cây, sông suối, nông trường lộng gió.
Về nội dung – cảm xúc:
- Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp tươi xanh, hùng vĩ, thơ mộng của vùng biên cương Tổ quốc.
- Lồng trong đó là tình yêu đôi lứa hòa quyện với tình yêu quê hương, đất nước: "Tình yêu là vũ khí / Giữ đất trời quê hương".
- Câu kết "Hồn ta như ngọn gió / Thổi giữa trời quê hương" thể hiện niềm tự hào, gắn bó và khát vọng dựng xây, bảo vệ biên cương.
Thông tin tác giả: Lò Ngân Sủn (1945 – 2013), quê ở Lào Cai. Thơ ông trong sáng, mộc mạc, giản dị, thể hiện tâm hồn tinh tế, tha thiết yêu thương. Bài thơ sáng tác ở Hoàng Liên Sơn, 1980.
Nếu em cần, mình có thể soạn thành các câu hỏi đọc hiểu kèm đáp án cho bài "Chiều biên giới" để luyện thêm. Em muốn không?