Giải Ngữ Văn 7 - Tập 1 trang 132
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Ngữ Văn · Trang 132–133
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Trang 132 chứa đoạn trích văn bản "Đất rừng phương Nam" của Đoàn Giỏi (trích từ trang 172 – 175 của tác phẩm gốc). Đây là phần văn bản đọc, không phải bài tập.
b. Thực hiện các yêu cầu
● Chọn phương án đúng (làm vào vở)
Câu 1
Đề bài: Đề tài chính được tác giả khai thác trong văn bản là gì?
A. Thiên nhiên vùng rừng tràm Nam Bộ trong kháng chiến chống Pháp
B. Thiên nhiên và cuộc sống con người vùng rừng tràm Nam Bộ
C. Nạn cháy rừng và những nguy cơ về môi trường vùng rừng tràm Nam Bộ
D. Cuộc sống nơi rừng tràm Nam Bộ trong kháng chiến chống thực dân Pháp
Cách giải
Bước 1: Đọc kỹ đoạn trích và xác định nội dung chính.
Đoạn trích kể về cảnh hai cha con (tía nuôi và cậu bé An) chạy trốn trong rừng khi bom nổ, lửa cháy. Bối cảnh là thời kháng chiến chống Pháp tại vùng rừng tràm Nam Bộ.
Bước 2: Phân tích từng đáp án:
- Đáp án A: Chỉ nói về thiên nhiên, chưa đề cập đến con người → Chưa đầy đủ
- Đáp án B: Nói về thiên nhiên và cuộc sống con người nhưng không nhắc đến bối cảnh kháng chiến → Chưa chính xác
- Đáp án C: Nói về nạn cháy rừng và môi trường → Không đúng trọng tâm
- Đáp án D: Nói về cuộc sống nơi rừng tràm Nam Bộ trong kháng chiến chống Pháp → Đúng và đầy đủ nhất
Đáp án: D
Câu 2
Đề bài: Giữa người kể chuyện và các sự việc trong câu chuyện có mối quan hệ như thế nào?
A. Người kể chuyện là người chứng kiến các sự việc đã xảy ra.
B. Người kể chuyện là một nhân vật trong tác phẩm.
C. Người kể chuyện vừa chứng kiến vừa trực tiếp tham gia vào sự việc.
D. Người kể chuyện được nghe kể lại từ lời một nhân vật khác.
Cách giải
Bước 1: Xác định ngôi kể trong đoạn trích.
Đoạn trích sử dụng ngôi kể thứ nhất, xưng "tôi" (cậu bé An).
Bước 2: Phân tích vai trò của người kể:
- Người kể (cậu bé An) không chỉ chứng kiến mà còn trực tiếp tham gia vào sự việc: cùng tía nuôi chạy trốn, nằm xuống tránh bom, chạy thoát khỏi đám cháy...
Bước 3: Chọn đáp án phù hợp:
- Đáp án A: Chỉ chứng kiến → Chưa đủ
- Đáp án B: Là nhân vật trong tác phẩm → Đúng nhưng chưa cụ thể
- Đáp án C: Vừa chứng kiến vừa trực tiếp tham gia → Đúng và đầy đủ nhất
- Đáp án D: Nghe kể lại → Không đúng
Đáp án: C
● Trả lời câu hỏi
Câu 1
Đề bài: Nêu những chi tiết tiêu biểu giúp em nhận biết thời gian, không gian của các sự việc xảy ra trong câu chuyện.
Cách giải
Bước 1: Tìm chi tiết về thời gian
- "Giặc đốt rừng, con ơi!" → Thời kỳ kháng chiến chống Pháp
- "Tây đuổi sau lưng nhiều quá!" → Có sự xuất hiện của quân Pháp (Tây)
- Bom nổ, máy bay ném bom → Thời chiến tranh
Bước 2: Tìm chi tiết về không gian
- "Rừng ban nãy còn lặng phắc như tờ" → Rừng tràm
- "Một màn khói đen cuồn cuộn dựng lên trên dãy rừng dọc dài theo sông"
- "Heo rừng, nai, hươu, chồn, cáo, mèo..." → Rừng hoang dã vùng Nam Bộ
- "Lửa cháy khắp bốn phía"
Đáp án: Về thời gian: Câu chuyện diễn ra trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Chi tiết tiêu biểu: "Giặc đốt rừng", "Tây đuổi sau lưng nhiều quá", tiếng bom nổ ầm ầm. Về không gian: Câu chuyện diễn ra tại vùng rừng tràm Nam Bộ. Chi tiết tiêu biểu: rừng rậm với nhiều loài thú hoang (heo rừng, nai, hươu, chồn, cáo...), màn khói đen dựng lên trên dãy rừng dọc theo sông, lửa cháy khắp bốn phía.
Câu 2
Đề bài: Tóm tắt nội dung câu chuyện (khoảng 7 – 10 câu).
Cách giải
Bước 1: Xác định các sự việc chính trong đoạn trích:
- Bom nổ, rừng rung chuyển
- Tía nuôi bảo An nằm xuống tránh bom
- Tía nuôi phát hiện giặc đốt rừng
- Hai cha con chạy thoát thân
- Lửa cháy lan khắp nơi
- Quân Tây đuổi theo phía sau
- Các loài thú rừng cũng hoảng loạn chạy trốn
Bước 2: Viết đoạn tóm tắt
Đáp án: Trong một lần ở rừng tràm, cậu bé An và tía nuôi bất ngờ gặp nạn khi bom nổ ầm ầm, cả vùng rừng rung chuyển dữ dội. Tía nuôi nhanh chóng kéo An nằm xuống đất để tránh bom. Khi nghe tiếng phụt phụt lạ, tía nuôi nhận ra giặc Pháp đang đốt rừng. Một màn khói đen cuồn cuộn dựng lên, lửa bắt đầu lan rộng khắp nơi. Tía nuôi vội vàng kéo An chạy thoát thân, bỏ lại cả hai thùng mật. Hai cha con cố gắng chạy ngược hướng gió để tránh lửa. Phía sau, quân Tây đuổi theo rất đông. Cùng lúc đó, các loài thú trong rừng như heo rừng, nai, hươu, chồn, cáo cũng hoảng loạn tranh nhau chạy trốn.
Câu 3
Đề bài: Các sự việc trong câu chuyện được kể theo trình tự nào?
Cách giải
Bước 1: Xem xét cách sắp xếp các sự việc trong đoạn trích
Các sự việc được kể lần lượt theo thứ tự xảy ra:
- Đầu tiên: Bom nổ → Nằm xuống tránh bom → Phát hiện giặc đốt rừng → Chạy trốn → Lửa lan rộng → Tây đuổi theo → Thú rừng chạy trốn
Bước 2: Xác định trình tự kể
Đáp án: Các sự việc trong câu chuyện được kể theo trình tự thời gian (trình tự tuyến tính). Sự việc nào xảy ra trước được kể trước, sự việc nào xảy ra sau được kể sau. Cách kể này giúp người đọc dễ dàng theo dõi diễn biến câu chuyện một cách mạch lạc, rõ ràng.
Câu 4
Đề bài: Tìm những chi tiết tiêu biểu thể hiện tính cách của nhân vật người cha – tía nuôi của cậu bé An.
Cách giải
Bước 1: Đọc lại đoạn trích, tìm các chi tiết về lời nói và hành động của tía nuôi
Bước 2: Phân tích từng chi tiết
| Chi tiết | Tính cách thể hiện |
|---|---|
| "An ơi! Nằm xuống mau" | Nhanh nhẹn, phản ứng kịp thời |
| "Chắc là bom lép, đừng ngóc đầu dậy nghe con!" | Bình tĩnh, có kinh nghiệm |
| "Giặc đốt rừng, con ơi!" | Nhạy bén, nhận biết tình huống |
| "Chạy thoát thân đã!" - vất cả nón, kéo con chạy | Quyết đoán, đặt tính mạng con lên trên của cải |
| "Tây đâu mà Tây. Cứ chạy đi!" | Trấn an con, không để con hoảng sợ |
| Chạy ngược hướng gió | Thông minh, am hiểu rừng |
Đáp án: Những chi tiết tiêu biểu thể hiện tính cách của tía nuôi: - Nhanh nhẹn, phản ứng kịp thời: Khi bom nổ, tía nuôi lập tức kéo An nằm xuống đất. - Bình tĩnh, có kinh nghiệm: Nhận ra tiếng bom lép, dặn con đừng ngóc đầu dậy. - Nhạy bén: Nghe tiếng phụt phụt liền nhận ra giặc đang đốt rừng. - Yêu thương con, đặt tính mạng con lên trên của cải: Vất cả nón, bỏ hai thùng mật để kéo con chạy thoát thân. - Thông minh, am hiểu rừng: Biết chạy ngược hướng gió để tránh lửa. - Biết trấn an con: Khi An sợ Tây đuổi, tía nuôi bảo "Cứ chạy đi!" để con không hoảng loạn.
2. VIẾT
Đề bài: Viết đoạn văn (khoảng 10 – 15 câu) phân tích đặc điểm nhân vật người cha – tía nuôi của cậu bé An.
Cách giải
Bước 1: Lập dàn ý
- Mở đoạn: Giới thiệu nhân vật tía nuôi
- Thân đoạn: Phân tích các đặc điểm tính cách qua chi tiết cụ thể
- Kết đoạn: Đánh giá, nhận xét chung
Bước 2: Viết đoạn văn
Đoạn văn tham khảo: Trong đoạn trích "Đất rừng phương Nam" của Đoàn Giỏi, nhân vật tía nuôi của cậu bé An hiện lên với nhiều phẩm chất đáng quý. Trước hết, tía nuôi là người nhanh nhẹn và có kinh nghiệm sống phong phú. Khi bom nổ, ông lập tức kéo An nằm xuống đất, hai khuỷu tay chống xuống, đầu cúi gằm. Ông còn nhận ra đó là bom lép chỉ qua âm thanh, cho thấy sự từng trải của một người sống lâu năm trong vùng chiến sự. Bên cạnh đó, tía nuôi còn là người rất yêu thương con. Khi phát hiện giặc đốt rừng, ông không ngần ngại vất cả nón, bỏ hai thùng mật quý giá để kéo con chạy thoát thân. Với ông, tính mạng của con quan trọng hơn bất cứ của cải nào. Tía nuôi cũng là người thông minh, am hiểu thiên nhiên. Ông biết chạy ngược hướng gió để tránh ngọn lửa đang lan tới. Ngoài ra, ông còn biết trấn an con khi An hoảng sợ vì Tây đuổi phía sau. Câu nói "Tây đâu mà Tây. Cứ chạy đi!" cho thấy sự bình tĩnh và bản lĩnh của người cha. Tóm lại, qua đoạn trích, tía nuôi hiện lên là một người cha mẫu mực: yêu thương con, dũng cảm, thông minh và giàu kinh nghiệm sống.
3. NÓI VÀ NGHE
Đề bài: Trình bày tóm tắt một văn bản truyện em tự tìm đọc có nội dung gần gũi với những văn bản đã học.
Hướng dẫn thực hiện
Bước 1: Chọn một văn bản truyện phù hợp
Em có thể chọn các tác phẩm có nội dung về:
- Thiên nhiên và con người vùng Nam Bộ
- Cuộc sống trong kháng chiến
- Tình cảm gia đình
Gợi ý một số tác phẩm:
- "Đất rừng phương Nam" (các chương khác) – Đoàn Giỏi
- "Quê nội" – Võ Quảng
- "Tuổi thơ dữ dội" – Phùng Quán
Bước 2: Đọc kỹ tác phẩm và ghi chép các ý chính
Bước 3: Lập dàn ý bài nói
- Giới thiệu tên tác phẩm, tác giả
- Tóm tắt nội dung chính
- Nêu nhân vật chính và đặc điểm
- Chia sẻ cảm nhận của bản thân
Bước 4: Luyện tập trình bày trước gương hoặc trước bạn bè
💡 Mẹo nhớ: Khi trình bày, hãy nhớ công thức 3G: Giới thiệu – Giải thích (tóm tắt) – Ghi nhận (cảm nghĩ)
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
1. ĐỌC
a. Đọc đoạn thơ
Trang 133 có đoạn thơ bắt đầu bằng "tôi yêu đất nước này áo rách...". Đây là phần văn bản đọc để thực hiện các yêu cầu ở trang tiếp theo.
🎯 Ghi nhớ: - Ngôi kể thứ nhất: Người kể xưng "tôi", vừa chứng kiến vừa tham gia vào sự việc → Tạo cảm giác chân thực, gần gũi. - Trình tự thời gian: Kể sự việc theo thứ tự xảy ra → Giúp câu chuyện mạch lạc, dễ theo dõi. - Phân tích nhân vật: Dựa vào lời nói, hành động, suy nghĩ của nhân vật để nhận xét tính cách.