Giải Khoa Học Tự nhiên 8 trang 39

⚠️ Lưu ý: Phần ảnh gửi kèm hiển thị số trang 37 – 38 ở chân trang. Nội dung dưới đây bám sát đúng các câu hỏi xuất hiện trong hai trang này (bài 8: Acid – mục ứng dụng của sulfuric acid, hydrochloric acid, acetic acid).

---

Câu 1

Đề bài: Sử dụng Hình 8.1 để trình bày về các ứng dụng của sulfuric acid.

Trả lời

Sulfuric acid (H₂SO₄) là một acid mạnh, được dùng rất nhiều trong công nghiệp. Dựa vào Hình 8.1, ta thấy H₂SO₄ có 6 nhóm ứng dụng chính:

• Sản xuất phẩm nhuộm: dùng để tạo ra các loại bột màu, phẩm nhuộm cho vải, sợi.
• Sản xuất giấy, tơ sợi: tham gia vào quá trình chế biến bột giấy và sản xuất tơ sợi nhân tạo.
• Sản xuất sơn: là nguyên liệu trong quá trình điều chế các loại sơn màu.
• Sản xuất chất dẻo: dùng trong công nghiệp tạo ra các loại nhựa, chất dẻo (như rổ, giỏ nhựa).
• Sản xuất chất tẩy rửa: góp phần làm ra xà phòng, nước rửa, các sản phẩm tẩy rửa.
• Sản xuất phân bón: đây là ứng dụng lớn nhất, dùng để sản xuất phân lân, phân đạm cho nông nghiệp.

🔑 Đáp án: Sulfuric acid được dùng trong sản xuất phẩm nhuộm, giấy – tơ sợi, sơn, chất dẻo, chất tẩy rửa và phân bón. Trong đó sản xuất phân bón là ứng dụng quan trọng và lớn nhất.

💡 Mẹo nhớ: "Phân – Nhuộm – Giấy – Sơn – Dẻo – Tẩy". Nhớ rằng phần lớn H₂SO₄ trên thế giới đổ về làm phân bón.

---

Câu 2

Đề bài: Sử dụng Hình 8.2 để trình bày về một số ứng dụng của hydrochloric acid.

Trả lời

Hydrochloric acid (HCl) là dung dịch chất lỏng không màu, được dùng nhiều trong công nghiệp. Dựa vào Hình 8.2, HCl có 3 ứng dụng chính:

• Tẩy gỉ thép: HCl phản ứng với lớp gỉ (oxide sắt) bám trên bề mặt kim loại, làm sạch thép trước khi sơn, mạ hoặc gia công.
• Tổng hợp chất hữu cơ: HCl là nguyên liệu để điều chế nhiều hợp chất hữu cơ trong công nghiệp hóa chất, sản xuất nhựa.
• Xử lí pH nước bể bơi: thêm một lượng nhỏ HCl giúp điều chỉnh, hạ độ pH của nước, giữ nước trong và an toàn cho người bơi.

🔑 Đáp án: Hydrochloric acid được dùng để tẩy gỉ thép, tổng hợp chất hữu cơ và xử lí (điều chỉnh) pH nước bể bơi.

💡 Mẹo nhớ: "Tẩy – Tổng – Tinh": Tẩy gỉ, Tổng hợp hữu cơ, làm nước bể bơi trong (Tinh).

---

Câu 3

Đề bài: Sử dụng Hình 8.3 để trình bày về các ứng dụng của acetic acid.

Trả lời

Acetic acid (CH₃COOH) là chất lỏng không màu, có vị chua. Trong giấm ăn có chứa acetic acid với nồng độ 2 – 5%. Dựa vào Hình 8.3, acetic acid có 4 ứng dụng chính:

• Sản xuất sợi poly (vinyl acetate): dùng làm nguyên liệu sản xuất tơ sợi nhân tạo, keo dán.
• Sản xuất sơn: tham gia điều chế một số loại sơn.
• Chế biến thực phẩm: dùng làm giấm ăn, gia vị, chất bảo quản và muối chua thực phẩm.
• Sản xuất dược phẩm: là nguyên liệu để điều chế một số loại thuốc.

🔑 Đáp án: Acetic acid được dùng trong sản xuất sợi poly (vinyl acetate), sản xuất sơn, chế biến thực phẩm và sản xuất dược phẩm.

💡 Mẹo nhớ: Acetic acid có vị chua nên gần gũi với giấm ăn và chế biến thực phẩm nhất.

---

Câu 4 — Hoạt động: Tìm hiểu ứng dụng của một số acid quan trọng (ý 1)

Đề bài: Hãy tìm hiểu về nhu cầu sử dụng và ứng dụng của một trong các acid sau: HCl, H₂SO₄, CH₃COOH và trình bày trước lớp.

Trả lời (gợi ý chọn H₂SO₄ – sulfuric acid)

Sulfuric acid được mệnh danh là "máu của ngành công nghiệp", vì lượng tiêu thụ của nó phản ánh mức độ phát triển công nghiệp của một quốc gia.

Nhu cầu sử dụng:

• Đây là hóa chất được sản xuất và tiêu thụ nhiều bậc nhất trên thế giới, với hàng trăm triệu tấn mỗi năm.
• Nhu cầu tăng cao trong nông nghiệp (làm phân bón) và công nghiệp hóa chất.

Các ứng dụng chính:

• Khoảng 60% lượng H₂SO₄ dùng để sản xuất phân bón (phân lân, phân đạm).
• Sản xuất phẩm nhuộm, sơn, chất dẻo, chất tẩy rửa.
• Sản xuất giấy, tơ sợi nhân tạo.
• Dùng làm dung dịch trong ắc quy (bình điện) của xe máy, ô tô.
• Tinh chế dầu mỏ, luyện kim, xử lí kim loại.

🔑 Đáp án: Sulfuric acid có nhu cầu sử dụng rất lớn, là nguyên liệu quan trọng cho phân bón, hóa chất, ắc quy và nhiều ngành công nghiệp khác.

📝 Gợi ý trình bày: Em có thể làm thành sơ đồ tư duy với H₂SO₄ ở giữa, các nhánh tỏa ra là từng lĩnh vực ứng dụng kèm hình ảnh minh họa.

---

Câu 5 — Hoạt động: Tìm hiểu ứng dụng của một số acid quan trọng (ý 2)

Đề bài: Việc sử dụng acid không đúng cách sẽ gây ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí. Em hãy tìm hiểu về các tác hại này và trình bày trước lớp.

Trả lời (gợi ý các tác hại)

Nếu xả thải hoặc dùng acid bừa bãi, acid sẽ gây ô nhiễm nghiêm trọng cho cả ba môi trường:

Ô nhiễm môi trường nước:

• Nước thải chứa acid đổ ra sông, hồ làm giảm pH của nước.
• Cá, tôm và sinh vật dưới nước bị chết, phá vỡ hệ sinh thái.
• Nguồn nước bị nhiễm acid không dùng được cho sinh hoạt, tưới tiêu.

Ô nhiễm môi trường đất:

• Acid ngấm vào đất làm đất bị chua, mất chất dinh dưỡng.
• Cây trồng còi cọc, kém phát triển, năng suất giảm.
• Các vi sinh vật có lợi trong đất bị tiêu diệt.

Ô nhiễm môi trường không khí:

• Khí thải chứa SO₂, NO₂ từ nhà máy gặp hơi nước tạo thành mưa acid.
• Mưa acid ăn mòn công trình, tượng đá, kim loại.
• Mưa acid làm hư hại rừng cây, hoa màu và gây hại cho sức khỏe con người.

🔑 Đáp án: Dùng acid sai cách làm nước nhiễm acid (giết sinh vật), làm đất bị chua (cây kém phát triển) và tạo mưa acid trong không khí (ăn mòn công trình, hại cây và người).

💡 Mẹo nhớ: "Nước chết cá – Đất hóa chua – Trời mưa acid" là ba hậu quả lớn nhất.

---

🎯 Ghi nhớ (Em đã học): - Acid là hợp chất trong phân tử có nguyên tử hydrogen liên kết với gốc acid. Khi tan trong nước, acid tạo ra ion H⁺. - Công thức phân tử của acid gồm một hay nhiều nguyên tử hydrogen và gốc acid. - Dung dịch acid làm giấy quỳ tím chuyển sang màu đỏ. Một số kim loại tác dụng với dung dịch acid tạo thành muối và khí hydrogen. - Các acid như sulfuric acid, hydrochloric acid, acetic acid... có nhiều ứng dụng quan trọng trong sản xuất và đời sống.

🛡️ Em có thể (an toàn khi dùng acid): - Loại bỏ cặn (cáu) trong ấm đun nước bằng cách dùng giấm ăn hoặc nước quả chanh (vì chúng chứa acid yếu). - Khi dùng sản phẩm tẩy rửa có acid mạnh: cần đeo găng tay, không để dính vào da và quần áo.