Giải Khoa Học Tự nhiên 8 trang 43

Lưu ý nhỏ nha: số trang in trên ảnh là 41 và 42 (thuộc bài 9 – Acid, base, thang pH). Mình sẽ giải theo đúng nội dung hai trang này.

Tóm tắt lý thuyết

Phản ứng trung hòa và ứng dụng của base

• Các base như KOH, Ca(OH)₂, Mg(OH)₂, Fe(OH)₃... đều phản ứng với dung dịch acid tạo thành muối và nước.
• Phản ứng của base với acid tạo thành muối và nước gọi là phản ứng trung hòa.
• Ví dụ: $Ca(OH)_2 + H_2SO_4 \rightarrow CaSO_4 + 2H_2O$
• NaOH (sodium hydroxide) là base có nhiều ứng dụng: sản xuất nhôm, xà phòng, tơ nhân tạo, pin và acquy, xử lí nước, sản xuất giấy, sản xuất dược phẩm.

Thang pH

• Thang pH gồm các con số từ 1 đến 14, dùng để đánh giá độ acid – base của dung dịch.
• Dung dịch acid có pH < 7; dung dịch base (kiềm) có pH > 7; dung dịch trung tính có pH = 7.
• pH còn dùng để so sánh độ mạnh của các acid (hoặc base) cùng nồng độ. Ví dụ: HCl 0,1 M có pH = 1; CH₃COOH 0,1 M có pH ≈ 3 nên HCl mạnh hơn CH₃COOH.
• Xác định pH bằng chất chỉ thị màu vạn năng (giấy pH) hoặc bằng máy đo pH, bút đo pH khi cần độ chính xác cao.

---

Bài tập trang 41

Phần "Quan sát hiện tượng" (thí nghiệm với chất chỉ thị)

Câu 1. Dung dịch kiềm làm đổi màu chất chỉ thị màu (giấy quỳ tím, dung dịch phenolphthalein) như thế nào?

Trả lời:

• Giấy quỳ tím chuyển sang màu xanh.
• Dung dịch phenolphthalein không màu chuyển sang màu hồng (đỏ hồng).

Giải thích: Đây là dấu hiệu đặc trưng để nhận biết dung dịch có tính base (kiềm).

Câu 2. Nêu hiện tượng xảy ra ở thí nghiệm 2 và rút ra nhận xét.

Trả lời:

• Hiện tượng: Nhỏ từ từ dung dịch acid vào dung dịch base có sẵn phenolphthalein (màu hồng), màu hồng nhạt dần rồi mất hẳn.
• Nhận xét: Acid đã phản ứng với base làm mất tính base của dung dịch. Đây là phản ứng trung hòa giữa acid và base tạo thành muối và nước.

---

Phần câu hỏi (biểu tượng dấu chấm hỏi)

Câu 1. Có hai ống nghiệm không nhãn đựng dung dịch NaOH và dung dịch HCl. Hãy nêu cách nhận biết hai dung dịch trên.

Lời giải:

Dùng giấy quỳ tím để phân biệt:

• Lấy mỗi dung dịch một ít ra ống nghiệm để thử.
• Nhúng giấy quỳ tím vào từng ống:
• Ống làm quỳ tím hóa xanh → dung dịch NaOH (base).
• Ống làm quỳ tím hóa đỏ → dung dịch HCl (acid).

Ngoài ra có thể dùng dung dịch phenolphthalein: ống nào làm phenolphthalein chuyển hồng là NaOH, ống còn lại là HCl.

Câu 2. Ở nông thôn, người ta thường dùng vôi bột rắc lên ruộng để khử chua cho đất. Biết thành phần chính của vôi bột là CaO, CaO tác dụng với H₂O tạo thành Ca(OH)₂ theo phương trình: $CaO + H_2O \rightarrow Ca(OH)_2$. Hãy giải thích tác dụng của vôi bột.

Lời giải:

• Đất chua là đất có tính acid (chứa các acid trong đất).
• Khi rắc vôi bột (CaO) lên ruộng, CaO gặp nước tạo thành Ca(OH)₂ là một base:

$$CaO + H_2O \rightarrow Ca(OH)_2$$

• Ca(OH)₂ là base nên xảy ra phản ứng trung hòa với acid có trong đất, làm giảm độ chua (giảm tính acid) của đất, giúp đất bớt chua, phù hợp hơn cho cây trồng.

---

Bài tập trang 42 (mục III – Thang pH)

Thực hành "Xác định pH của một số dung dịch bằng giấy pH"

Câu 1. Đọc giá trị pH của từng dung dịch và cho biết dung dịch nào có tính acid, dung dịch nào có tính base.

Lời giải (giá trị pH gần đúng thường thu được khi làm thí nghiệm):

Kết luận:

• Dung dịch có tính acid: nước chanh, nước ngọt có gas, giấm ăn (pH < 7).
• Dung dịch có tính base: nước rửa bát, dung dịch baking soda (pH > 7).
• Nước lọc trung tính (pH ≈ 7).

(Giá trị cụ thể có thể chênh lệch chút ít tùy mẫu thử, nhưng phân loại acid/base thì như trên.)

Câu 2. Tính chất chung của dung dịch các chất có giá trị pH < 7 và của dung dịch các chất có giá trị pH > 7 là gì?

Lời giải:

• Dung dịch có pH < 7: có tính acid. Làm quỳ tím chuyển đỏ, có vị chua, có thể phản ứng với base, với một số kim loại...
• Dung dịch có pH > 7: có tính base (kiềm). Làm quỳ tím chuyển xanh, làm phenolphthalein hóa hồng, có thể phản ứng với acid (phản ứng trung hòa).

Nhận xét thêm: pH càng xa giá trị 7 thì tính acid (pH càng nhỏ) hoặc tính base (pH càng lớn) càng mạnh.

---

Nếu em muốn, mình có thể vẽ thêm sơ đồ thang pH kèm màu giấy quỳ để dễ nhớ hơn nha.