Giải Khoa Học Tự nhiên 8 trang 95

Đây là phần tiếp theo của Bài 22 "Mạch điện đơn giản" trong sách Khoa học tự nhiên 8 (Kết nối tri thức). Trang ảnh hiển thị số 93 và 94, nên cô giải theo đúng nội dung hai trang này nhé.

Tóm tắt lý thuyết

Dòng điện một chiều:

• Dòng điện cung cấp bởi pin hoặc acquy có chiều không đổi gọi là dòng điện một chiều.
• Quy ước: chiều dòng điện trong mạch là chiều đi từ cực dương (+) của nguồn, qua dây nối và các dụng cụ tiêu thụ điện, rồi trở về cực âm (−) của nguồn.

Các thiết bị bảo vệ và cảnh báo trong mạch điện:

• Cầu chì: bộ phận chính là đoạn dây chì nóng chảy ở nhiệt độ thấp. Khi dòng điện tăng đột ngột quá mức, dây chì nóng chảy và ngắt mạch.
• Cầu dao tự động: tự động ngắt mạch khi dòng điện tăng quá mức; sau khi sửa xong có thể đóng lại để dùng tiếp.
• Rơle: điều khiển đóng, ngắt mạch tự động, dùng cho mạch điều khiển và những dòng điện lớn.
• Chuông điện: ứng dụng hoạt động của nam châm điện, phát ra âm thanh khi có dòng điện chạy qua.

Bài 4 (trang 93): Vẽ chiều dòng điện trong Hình 22.3

Đề: Dòng điện cung cấp bởi pin hoặc acquy có chiều không đổi gọi là dòng điện một chiều. Người ta quy ước chiều dòng điện trong mạch điện là chiều từ cực dương của nguồn điện qua dây nối và các dụng cụ tiêu thụ điện tới cực âm của nguồn điện. Vẽ mũi tên chỉ chiều dòng điện trong các sơ đồ mạch điện ở Hình 22.3.

Lời giải:

Nguyên tắc chung: đi ra từ cực (+), chạy theo dây nối qua đèn Đ và khóa K, rồi quay về cực (−).

Mạch a): Nguồn ở phía trên, cực (+) bên phải, cực (−) bên trái.

• Dòng điện đi ra từ cực (+) (bên phải) → chạy xuống dọc dây bên phải → qua đèn Đ → qua khóa K (ở dưới) → đi lên dây bên trái → về cực (−).
• Chiều dòng điện: theo chiều kim đồng hồ.

Mạch b): Nguồn ở phía trên, cực (+) bên trái, cực (−) bên phải, khóa K ở góc trên phải.

• Dòng điện đi ra từ cực (+) (bên trái) → xuống dây bên trái → qua đèn Đ (ở dưới) → lên dây bên phải → qua khóa K → về cực (−).
• Chiều dòng điện: ngược chiều kim đồng hồ.

Mạch c): Đèn Đ ở phía trên, nguồn ở phía dưới bên phải với cực (+) bên trái, cực (−) bên phải; khóa K ở dưới bên trái.

• Dòng điện đi ra từ cực (+) → chạy sang trái → qua khóa K → đi lên dây bên trái → qua đèn Đ (ở trên) → xuống dây bên phải → về cực (−).
• Chiều dòng điện: ngược chiều kim đồng hồ.

Mẹo nhớ: cứ xác định cực (+) rồi "xuất phát" từ đó, đi một vòng qua các thiết bị về cực (−) là vẽ đúng mũi tên.

Câu hỏi (trang 93): Cầu chì trong gia đình

Đề: Trong mạng điện gia đình em có sử dụng cầu chì không? Nếu có thì cầu chì được mắc ở vị trí nào? Có công dụng gì?

Trả lời:

• Có, nhiều gia đình vẫn sử dụng cầu chì.
• Vị trí mắc: cầu chì được mắc nối tiếp với mạch điện, thường đặt ngay sau công tơ điện (đồng hồ điện) hoặc ở đầu các nhánh rẽ vào các thiết bị.
• Công dụng: bảo vệ mạch điện và thiết bị. Khi xảy ra sự cố làm dòng điện tăng quá mức (quá tải, đoản mạch/chập điện), dây chì nóng chảy và tự ngắt mạch, tránh cháy nổ và hư hỏng thiết bị.

Câu hỏi (trang 93): Cầu dao tự động

Đề: Trong mạng điện nhà em có sử dụng cầu dao tự động không? Nó được đặt ở vị trí nào? Có công dụng gì?

Trả lời:

• Có, hiện nay hầu hết các nhà đều dùng cầu dao tự động (aptomat).
• Vị trí: đặt trong tủ điện hoặc bảng điện chính, ngay sau công tơ điện, và ở đầu mỗi nhánh điện trong nhà.
• Công dụng: tự động ngắt mạch khi dòng điện tăng quá mức (quá tải hoặc chập điện), bảo vệ thiết bị và phòng tránh sự cố. Khác cầu chì, sau khi xử lý xong ta chỉ cần gạt bật lại để dùng tiếp mà không phải thay mới.

Câu hỏi (trang 94): Rơle trong gia đình

Đề: Trong gia đình em có thiết bị điện nào dùng rơle? Rơle trong các thiết bị đó có công dụng gì?

Trả lời:

• Một số thiết bị có dùng rơle: tủ lạnh, máy điều hòa, máy bơm nước (rơle phao/áp suất), ổn áp, bình nóng lạnh, nồi cơm điện, bàn là (rơle nhiệt)...
• Công dụng: tự động đóng, ngắt mạch điện theo điều kiện đặt trước. Ví dụ rơle nhiệt trong bàn là sẽ ngắt điện khi đủ nóng và đóng lại khi nguội, giúp giữ nhiệt độ ổn định và bảo vệ thiết bị.

Câu hỏi (trang 94): Chuông điện trong nhà

Đề: Nhà em có lắp chuông điện không? Chuông điện thường được đặt ở vị trí nào trong nhà? Nó có công dụng gì?

Trả lời:

• Nhiều nhà có lắp chuông điện (chuông cửa).
• Vị trí: nút bấm đặt ngoài cổng/cửa ra vào, còn bộ phận phát âm thanh đặt bên trong nhà.
• Công dụng: phát ra âm thanh báo hiệu khi có khách bấm nút, giúp người trong nhà biết có người đến.

EM ĐÃ HỌC (chốt kiến thức trang 94)

• Mạch điện đơn giản gồm: nguồn điện, dây nối, công tắc và các thiết bị tiêu thụ năng lượng điện.
• Quy ước chiều dòng điện: từ cực dương của nguồn, qua dây nối và các dụng cụ tiêu thụ, tới cực âm của nguồn.
• Cầu chì, cầu dao tự động, rơle có tác dụng bảo vệ mạch điện; chuông điện có tác dụng phát tín hiệu bằng âm thanh.

EM CÓ THỂ (gợi ý vận dụng trang 94)

• Nhận biết các thiết bị bảo vệ mạch điện trong gia đình (cầu chì, aptomat...).
• Tìm hiểu cấu tạo, hoạt động của đèn pin và vẽ sơ đồ mạch điện của đèn pin.
• Tự mắc một mạch điện đơn giản để trang trí gồm: pin, dây nối, bóng đèn, công tắc.