Giải Khoa Học Tự nhiên 8 trang 97
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 97–98
Đây là phần đầu của Bài 23 "Tác dụng của dòng điện" (sách Khoa học tự nhiên 8 – Kết nối tri thức). Cô tóm tắt lý thuyết và trả lời chi tiết toàn bộ câu hỏi có trên hai trang.
Tóm tắt lý thuyết
Khi có dòng điện trong mạch, ta không nhìn thấy các hạt mang điện dịch chuyển, nhưng nhận biết được dòng điện qua các tác dụng của nó. Dòng điện có 4 tác dụng cơ bản:
| Tác dụng | Biểu hiện | Ví dụ |
|---|---|---|
| Nhiệt | Vật dẫn nóng lên khi có dòng điện chạy qua | Bàn là, bếp điện |
| Phát sáng | Làm đèn (LED, đèn bút thử điện...) phát sáng | Đèn LED |
| Hoá học | Gây ra biến đổi hoá học (tách chất khỏi dung dịch) | Mạ điện |
| Sinh lí | Tác động lên cơ thể sinh vật | Châm cứu điện (y học) |
- I – Tác dụng nhiệt: Vật dẫn nóng lên khi có dòng điện chạy qua gọi là tác dụng nhiệt.
- II – Tác dụng phát sáng: Dòng điện làm đèn LED phát sáng khi mắc đúng chiều (cực dương đèn nối cực dương nguồn). Đèn LED tiết kiệm điện, ít toả nhiệt, tuổi thọ rất cao (đến 100 000 giờ), còn dùng trong y học (trẻ hoá da, trị mụn, trị vàng da sơ sinh).
Câu hỏi mở đầu
Đề: Em có thể kể ra dòng điện có những tác dụng gì?
Trả lời: Dòng điện có các tác dụng cơ bản sau:
- Tác dụng nhiệt
- Tác dụng phát sáng
- Tác dụng hoá học
- Tác dụng sinh lí
Thí nghiệm phần I – Tác dụng nhiệt
Đề: Đóng công tắc K. Quan sát hiện tượng xảy ra với các mảnh giấy. Hiện tượng đó chứng tỏ điều gì?
Trả lời:
- Khi đóng công tắc K, dòng điện chạy qua sợi dây sắt AB làm dây nóng lên. Các mảnh giấy vắt trên dây bị cháy sém và rơi xuống.
- Hiện tượng này chứng tỏ khi có dòng điện chạy qua, dây sắt nóng lên đến mức làm cháy giấy. Đó chính là tác dụng nhiệt của dòng điện.
Giải thích: Dòng điện đi qua vật dẫn làm vật dẫn toả nhiệt và nóng lên. Đây là bằng chứng trực quan cho tác dụng nhiệt.
Câu hỏi mục I (ô hỏi-đáp)
Đề: Nêu một số ví dụ trong đời sống ứng dụng tác dụng nhiệt của dòng điện.
Trả lời: Một số thiết bị ứng dụng tác dụng nhiệt của dòng điện:
- Bàn là (bàn ủi) điện
- Bếp điện, nồi cơm điện
- Ấm đun nước siêu tốc
- Máy sấy tóc
- Lò sưởi điện, lò nướng điện
- Bóng đèn sợi đốt (dây tóc nóng sáng)
Giải thích: Các thiết bị này hoạt động dựa vào việc dòng điện làm dây dẫn (dây điện trở) nóng lên, sinh ra nhiệt để làm nóng, đun nấu hoặc sưởi ấm.
Thí nghiệm phần II – Tác dụng phát sáng
Đề: Đóng công tắc K, quan sát đèn LED. Đảo ngược hai đầu dây đèn LED, đóng công tắc K. Đèn LED có sáng không?
Trả lời:
- Khi mắc đúng chiều (đóng K lần đầu): đèn LED phát sáng, vì dòng điện đi qua đèn theo đúng chiều cho phép.
- Khi đảo ngược hai đầu dây đèn LED rồi đóng K: đèn LED không sáng.
Giải thích: Đèn LED là một điốt phát quang, chỉ cho dòng điện đi qua theo một chiều nhất định (cực dương đèn nối cực dương nguồn). Khi đảo ngược, dòng điện không thể đi qua nên đèn không sáng. Vai trò của điện trở R là bảo vệ đèn LED khỏi bị hỏng do dòng điện quá lớn.
Câu hỏi mục II (ô hỏi-đáp)
Đề: Qua thí nghiệm, rút ra kết luận gì về tác dụng của dòng điện.
Trả lời: Dòng điện có thể làm phát sáng bóng đèn (như đèn LED). Đó là tác dụng phát sáng của dòng điện. Riêng với đèn LED, dòng điện chỉ làm đèn sáng khi chạy qua đèn đúng chiều.
Phần III – Tác dụng hoá học mới chỉ liệt kê dụng cụ chuẩn bị (nguồn 6 V, bóng đèn pin, công tắc K, bình dung dịch CuSO₄, hai thỏi than) mà chưa có câu hỏi, nên phần này sẽ được tiếp tục ở trang sau. Khi em gửi trang tiếp theo, cô sẽ giải nốt nhé.