Giải Khoa Học Tự nhiên 8 trang 103
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 103–104
TRANG 101
Trang này không có bài tập. Đây là phần tổng kết cuối bài học về cường độ dòng điện và hiệu điện thế, gồm ba mục:
An toàn điện
- Nguồn điện dùng trong thí nghiệm cần có hiệu điện thế nhỏ hơn 40 V.
- Khi tiếp xúc với nguồn trên 40 V, dòng điện qua cơ thể có thể vượt 70 mA, gây hại cho người.
- Mạng điện trong nhà là 220 V, nên không để cơ thể chạm trực tiếp vào ổ điện hay dây điện hở, vì nguy hiểm đến tính mạng.
EM ĐÃ HỌC
- Cường độ dòng điện đặc trưng cho tác dụng mạnh, yếu của dòng điện.
- Cường độ dòng điện đo bằng ampe kế, đơn vị là ampe (A), miliampe (mA).
- Khả năng sinh ra dòng điện của pin (hay acquy) đo bằng hiệu điện thế giữa hai cực.
- Hiệu điện thế đo bằng vôn kế, đơn vị là vôn (V), milivôn (mV), kilôvôn (kV).
EM CÓ THỂ
- Dùng ampe kế đo cường độ dòng điện trong mạch.
- Dùng vôn kế đo hiệu điện thế của nguồn điện.
- Chọn được nguồn điện an toàn khi làm thí nghiệm.
💡 Mẹo nhớ: "Ampe đo dòng, Vôn đo thế." Cứ thấy chữ A là dòng điện, chữ V là hiệu điện thế.
TRANG 102 — Bài 25: Thực hành đo cường độ dòng điện và hiệu điện thế
Phần lớn trang này là mục tiêu, dụng cụ chuẩn bị và cách tiến hành thí nghiệm. Có một câu hỏi mở đầu cần trả lời.
Câu hỏi mở đầu
Đề bài: Một học sinh cho rằng: "Bóng đèn tiêu thụ dòng điện, do đó cường độ dòng điện sẽ giảm sau khi đi qua bóng đèn." Em có đồng ý với bạn học sinh đó không? Làm thế nào để kiểm tra ý kiến của mình?
Cách giải
Bước 1 — Phân tích ý kiến của bạn học sinh
Bạn cho rằng bóng đèn "tiêu thụ" dòng điện, nên dòng điện chạy ra khỏi đèn sẽ yếu đi. Ý kiến này chưa đúng.
Cần phân biệt hai khái niệm:
- Dòng điện là dòng các hạt mang điện chuyển động. Cường độ dòng điện cho biết có bao nhiêu điện tích đi qua mỗi giây.
- Năng lượng điện mới là cái bóng đèn tiêu thụ. Đèn biến năng lượng điện thành ánh sáng và nhiệt.
Bóng đèn tiêu thụ năng lượng điện, chứ không phải "ăn bớt" dòng điện. Các hạt điện đi vào đèn bao nhiêu thì đi ra bấy nhiêu.
Bước 2 — Kết luận về cường độ dòng điện
Mạch điện trong Hình 25.1 là mạch nối tiếp (chỉ có một vòng kín). Trong mạch nối tiếp, cường độ dòng điện ở mọi vị trí đều bằng nhau.
Vậy dòng điện trước khi vào đèn (vị trí 1) và sau khi ra khỏi đèn (vị trí 2) là như nhau, không hề giảm.
Bước 3 — Cách kiểm tra bằng thí nghiệm
Dùng đúng thí nghiệm trong bài để kiểm tra:
- Mắc ampe kế ở vị trí (1) (trước bóng đèn), đo được cường độ dòng điện I₁.
- Sau đó mắc ampe kế ở vị trí (2) (sau bóng đèn), đo được cường độ dòng điện I₂.
- So sánh hai giá trị.
Kết quả thực tế sẽ cho thấy:
I₁ = I₂ Cường độ dòng điện trước và sau bóng đèn bằng nhau. Vậy ý kiến của bạn học sinh là sai.
💡 Mẹo nhớ: Mạch nối tiếp giống một đường ống nước một vòng: nước chảy qua chỗ hẹp hay rộng thì lượng nước mỗi giây vẫn như nhau. Dòng điện cũng vậy, "vào bao nhiêu ra bấy nhiêu".
Tóm tắt phần chuẩn bị và cách tiến hành (để các em làm thí nghiệm)
I – Chuẩn bị
- Ba nguồn điện: 1,5 V; 3 V; 6 V.
- Bóng đèn pin 6 V – 0,5 A.
- Một ampe kế (giới hạn đo từ 0,5 A trở lên, độ chia nhỏ nhất 0,01 A).
- Một vôn kế (giới hạn đo 6 V, độ chia nhỏ nhất 0,1 V).
- Một công tắc, dây nối và mẫu báo cáo.
II – Cách tiến hành (1. Đo cường độ dòng điện)
- Mắc mạch với pin 1,5 V theo sơ đồ Hình 25.1, công tắc đang ngắt (mạch hở).
- Đóng công tắc, đo cường độ dòng điện I₁ ở vị trí (1), ghi vào Bảng 25.1.
- Chuyển ampe kế sang vị trí (2), đo I₂, ghi vào bảng.
- Lặp lại thí nghiệm với pin 3 V và pin 6 V.
💡 Lưu ý khi mắc ampe kế: Mắc nối tiếp với đèn, và nối đúng chiều: chốt (+) của ampe kế nối về phía cực (+) của nguồn. Sai chiều, kim sẽ quay ngược.
🎯 Ghi nhớ: - Trong mạch nối tiếp, cường độ dòng điện ở mọi điểm đều bằng nhau (I₁ = I₂). - Bóng đèn tiêu thụ năng lượng điện, không làm giảm cường độ dòng điện. - Ampe kế mắc nối tiếp để đo dòng điện; vôn kế mắc song song để đo hiệu điện thế.