Giải Khoa Học Tự nhiên 8 trang 105
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 105–106
Tóm tắt lý thuyết
Đây là phần thực hành, gồm hai thao tác chính:
Đo hiệu điện thế (mục 2):
- Vôn kế được mắc song song với thiết bị cần đo (bóng đèn, nguồn).
- Khi mắc: nối chốt (+) của vôn kế với phía dòng điện đi vào bóng đèn, chốt (–) với phía dòng điện đi ra.
- Đo hiệu điện thế hai đầu bóng đèn U chính là hiệu điện thế giữa hai vị trí (1) và (2) trong Hình 25.2.
Cách mắc dụng cụ (Hình 25.3):
- Mắc nối tiếp (Hình 25.3a) và mắc song song (Hình 25.3b).
- Ampe kế mắc nối tiếp với dụng cụ cần đo cường độ dòng điện.
- Vôn kế mắc song song với dụng cụ cần đo hiệu điện thế.
Ghi nhớ (EM ĐÃ HỌC):
- Đo cường độ dòng điện: mắc ampe kế sao cho dòng điện đi vào chốt (+), ra chốt (–).
- Đo hiệu điện thế: nối hai chốt vôn kế với hai cực nguồn hoặc hai đầu thiết bị.
- Chọn thang đo phù hợp khi dùng ampe kế và vôn kế.
Hướng dẫn hoàn thành Báo cáo thực hành
Phần này yêu cầu các em tự làm thí nghiệm rồi điền số liệu. Dưới đây là mẫu kết quả tham khảo (giá trị có thể chênh lệch tùy bộ dụng cụ thực tế).
- Mục đích thí nghiệm: Đo cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong mạch điện đơn giản.
- Chuẩn bị – Dụng cụ thí nghiệm:
- Nguồn điện (pin 1,5 V; 3 V; 6 V)
- Bóng đèn pin và đế đèn
- Công tắc (khóa K)
- Ampe kế, vôn kế
- Dây nối
- Các bước tiến hành:
- Mắc mạch điện gồm nguồn – công tắc – bóng đèn nối tiếp, ampe kế mắc nối tiếp trong mạch.
- Đóng công tắc, đọc giá trị cường độ dòng điện ở vị trí 1 và vị trí 2.
- Mắc vôn kế song song với bóng đèn, đọc hiệu điện thế hai đầu đèn.
- Thay lần lượt pin 1,5 V; 3 V; 6 V rồi lặp lại.
- Kết quả thí nghiệm (số liệu tham khảo):
Bảng 25.1. Bảng số liệu đo cường độ dòng điện
| Lần đo | I₁ (A) – Vị trí 1 | I₂ (A) – Vị trí 2 |
|---|---|---|
| Pin 1,5 V | 0,10 | 0,10 |
| Pin 3 V | 0,18 | 0,18 |
| Pin 6 V | 0,30 | 0,30 |
Bảng 25.2. Bảng số liệu đo hiệu điện thế
| Lần đo | U_nguồn (V) | U (V) |
|---|---|---|
| Pin 1,5 V | 1,5 | 1,5 |
| Pin 3 V | 3,0 | 3,0 |
Trả lời câu hỏi Nhận xét
Câu 1: Em có nhận xét gì về giá trị cường độ dòng điện tại các vị trí 1, 2?
Trả lời: Giá trị cường độ dòng điện tại vị trí 1 và vị trí 2 bằng nhau (I₁ = I₂). Lý do: trong đoạn mạch nối tiếp, dòng điện chỉ có một đường đi duy nhất nên cường độ dòng điện như nhau tại mọi điểm trên mạch.
Câu 2: Em có nhận xét gì về các giá trị của hiệu điện thế hai đầu bóng đèn và giá trị hiệu điện thế của nguồn?
Trả lời: Hiệu điện thế hai đầu bóng đèn xấp xỉ bằng hiệu điện thế của nguồn (U ≈ U_nguồn). Lý do: trong mạch chỉ có một bóng đèn, gần như toàn bộ hiệu điện thế của nguồn được đặt vào hai đầu bóng đèn (bỏ qua điện trở dây nối). Khi tăng hiệu điện thế nguồn thì hiệu điện thế hai đầu đèn cũng tăng theo, kéo theo cường độ dòng điện qua đèn tăng và đèn sáng hơn.
Câu 3: So sánh kết quả thí nghiệm giữa các nhóm, lí giải sự khác biệt.
Trả lời: Kết quả giữa các nhóm có thể chênh lệch đôi chút. Nguyên nhân:
- Bóng đèn, pin của mỗi nhóm có thông số và độ mới/cũ khác nhau (pin cũ cho hiệu điện thế thấp hơn).
- Sai số khi đọc trên ampe kế, vôn kế và do chọn thang đo khác nhau.
- Chất lượng dây nối, mối tiếp xúc ở chốt cắm khác nhau gây thêm điện trở.