Giải Khoa Học Tự nhiên 8 trang 139

⚠️ Lưu ý nhỏ: Ảnh gửi lên hiển thị số trang 137 và 138 ở góc dưới. Cô vẫn giải đầy đủ toàn bộ câu hỏi trong hai trang này nhé.

Hai trang này chủ yếu là phần lý thuyết về nhóm máu, truyền máu, hệ tuần hoàn và một số bệnh. Trong đó có 3 câu hỏi cần trả lời, cô sẽ giải lần lượt.

---

Phần "Thảo luận nhóm" (mục Nhóm máu và truyền máu)

Câu 1

Đề bài: Vẽ Hình 33.4 vào vở rồi hoàn thành sơ đồ truyền máu bằng cách đánh dấu chiều mũi tên để thể hiện mối quan hệ cho, nhận giữa các nhóm máu.

Cách giải

Trước hết cần nhớ nguyên tắc: máu của người cho không được mang kháng nguyên mà kháng thể của người nhận có thể gây kết dính.

Dựa vào Bảng 33.1:

• Nhóm O: hồng cầu không có kháng nguyên → cho được tất cả các nhóm. Gọi là nhóm cho phổ thông.
• Nhóm AB: huyết tương không có kháng thể α, β → nhận được tất cả các nhóm. Gọi là nhóm nhận phổ thông.
• Nhóm A: chỉ cho được A và AB; chỉ nhận được A và O.
• Nhóm B: chỉ cho được B và AB; chỉ nhận được B và O.

Sơ đồ truyền máu hoàn chỉnh (mũi tên chỉ chiều cho → nhận):

        O  ──────────────┐
       ╱ │ ╲             │
      ╱  │  ╲            │
     A   │   B           │
     │ ╲ │ ╱ │           │
     │  ╲│╱  │           │
     ▼   ▼   ▼           ▼
     A  AB   B          (O cho được cả O)

Viết gọn lại cho dễ nhìn:

• O cho → O, A, B, AB
• A cho → A, AB
• B cho → B, AB
• AB cho → chỉ AB

Sơ đồ chuẩn theo Hình 33.4: hai nhánh O → A → AB và O → B → AB. Ngoài ra mỗi nhóm đều cho được cho chính nhóm mình (O→O, A→A, B→B, AB→AB).

💡 Mẹo nhớ: "O cho khắp – AB nhận khắp". O là người cho hào phóng, AB là người nhận dễ tính.

---

Câu 2

Đề bài: Giả sử một người có nhóm máu A cần được truyền máu, người này có thể nhận những nhóm máu nào? Nếu truyền nhóm máu không phù hợp sẽ dẫn đến hậu quả gì?

Cách giải

Bước 1 – Xác định đặc điểm máu nhóm A.
Người nhóm máu A có:

• Hồng cầu mang kháng nguyên A
• Huyết tương chứa kháng thể β (β gây kết dính kháng nguyên B)

Bước 2 – Xét từng nhóm có thể truyền vào.

• Nhận máu nhóm A: hồng cầu mang A, người nhận không có α nên không bị kết dính → nhận được.
• Nhận máu nhóm O: hồng cầu không có kháng nguyên nên β không kết dính được → nhận được.
• Nhận máu nhóm B: hồng cầu mang B, gặp kháng thể β của người nhận → bị kết dính → không nhận được.
• Nhận máu nhóm AB: hồng cầu mang cả A và B, phần B bị β kết dính → không nhận được.

Đáp án: Người nhóm máu A có thể nhận được máu từ nhóm A và nhóm O.

Bước 3 – Hậu quả khi truyền nhầm nhóm.

Nếu truyền nhóm máu không phù hợp, kháng thể trong huyết tương người nhận sẽ gây kết dính các hồng cầu của máu được truyền. Khối hồng cầu kết dính làm tắc nghẽn mạch máu, hồng cầu bị phá vỡ, gây sốc, suy thận và có thể dẫn đến tử vong.

💡 Mẹo nhớ: Nhóm A nhận được "A và O" – tức là nhận của chính mình và của người cho phổ thông.

---

Phần câu hỏi cuối mục Hệ tuần hoàn

Câu 3

Đề bài: Nêu cấu tạo của hệ tuần hoàn và trình bày sự phối hợp các cơ quan thể hiện chức năng của cả hệ tuần hoàn.

Cách giải

a) Cấu tạo của hệ tuần hoàn

Hệ tuần hoàn gồm hai phần chính:

• Tim: hoạt động như một chiếc bơm, vừa hút vừa đẩy máu lưu thông trong hệ tuần hoàn.
• Hệ mạch: gồm động mạch, mao mạch và tĩnh mạch. Các mạch có dạng ống, nối với nhau tạo thành một hệ thống kín.

b) Sự phối hợp các cơ quan thể hiện chức năng

Tim bơm máu đi theo hai vòng tuần hoàn nối tiếp nhau:

• Vòng tuần hoàn nhỏ (vòng phổi):

Máu từ tim → động mạch phổi → mao mạch phổi (tại đây máu thải khí CO₂ và nhận khí O₂) → tĩnh mạch phổi → trở về tim. Đây là nơi máu được "làm giàu" oxygen.

• Vòng tuần hoàn lớn (vòng cơ thể):

Máu giàu oxygen từ tim → động mạch → mao mạch ở các cơ quan (tại đây xảy ra trao đổi nước, chất khí, chất dinh dưỡng và chất thải giữa máu và tế bào) → tĩnh mạch → trở về tim.

Đáp án: Tim đóng vai trò bơm máu, động mạch đưa máu từ tim đi, mao mạch là nơi trao đổi chất, tĩnh mạch đưa máu về tim. Nhờ sự phối hợp nhịp nhàng giữa tim và hệ mạch qua hai vòng tuần hoàn, hệ tuần hoàn vận chuyển được chất dinh dưỡng, chất khí và các chất khác đến nuôi tế bào, mô của cơ thể.

💡 Mẹo nhớ: "Động đi – Tĩnh về – Mao trao đổi". Động mạch chở máu đi khỏi tim, tĩnh mạch đưa máu về tim, mao mạch là chỗ trao đổi chất.

---

🎯 Ghi nhớ: - Hệ nhóm máu ABO có 4 nhóm: A, B, AB, O. O cho được tất cả, AB nhận được tất cả. - Nhóm A chỉ nhận được A và O. Truyền nhầm nhóm gây kết dính hồng cầu, tắc mạch, nguy hiểm tính mạng. - Hệ tuần hoàn = tim + hệ mạch (động mạch, mao mạch, tĩnh mạch), hoạt động qua vòng tuần hoàn nhỏ (ở phổi) và vòng tuần hoàn lớn (ở cơ thể).