Giải Khoa Học Tự nhiên 8 trang 141
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 141–142
Hoạt động nhóm (trang 139)
Đề bài:
Làm việc theo nhóm để thực hiện các yêu cầu sau:
- Tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng, hậu quả của một số bệnh về máu, tim mạch.
- Vận dụng hiểu biết về các bệnh đã tìm hiểu, em hãy đề xuất biện pháp phòng bệnh, bảo vệ hệ tuần hoàn và cơ thể. Giải thích cơ sở của các biện pháp đó.
Câu 1 — Nguyên nhân, triệu chứng, hậu quả của một số bệnh về máu, tim mạch
Cách giải
a) Bệnh xơ vữa động mạch:
| Tiêu chí | Nội dung |
|---|---|
| Nguyên nhân | Hàm lượng cholesterol trong máu tăng cao, kết hợp với Ca²⁺ ngấm vào thành mạch. Nguyên nhân gốc: chế độ ăn nhiều chất béo, hút thuốc lá, ít vận động. |
| Triệu chứng | Lòng mạch bị hẹp, huyết áp tăng, dòng máu lưu thông kém, có thể đau ngực, khó thở khi gắng sức. |
| Hậu quả | Tắc mạch, đau tim (nếu tắc ở động mạch vành), đột quỵ (nếu tắc ở động mạch não). |
b) Bệnh cao huyết áp:
| Tiêu chí | Nội dung |
|---|---|
| Nguyên nhân | Ăn mặn, béo phì, ít vận động, căng thẳng kéo dài, hút thuốc lá, uống rượu bia. |
| Triệu chứng | Đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi, huyết áp tối đa ≥ 140 mmHg hoặc tối thiểu ≥ 90 mmHg. |
| Hậu quả | Suy tim, đột quỵ, suy thận, tổn thương mắt. |
c) Bệnh thiếu máu:
| Tiêu chí | Nội dung |
|---|---|
| Nguyên nhân | Thiếu sắt, thiếu vitamin B12, mất máu do chấn thương, bệnh lí tủy xương. |
| Triệu chứng | Da xanh xao, mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, tim đập nhanh. |
| Hậu quả | Cơ thể thiếu oxy, suy giảm sức khỏe, ảnh hưởng đến hoạt động của các cơ quan. |
Câu 2 — Đề xuất biện pháp phòng bệnh và giải thích cơ sở
Cách giải
| Biện pháp | Cơ sở khoa học |
|---|---|
| Ăn uống cân bằng, hạn chế chất béo bão hòa, ăn nhiều rau xanh, trái cây | Giảm lượng cholesterol trong máu → hạn chế xơ vữa động mạch |
| Hạn chế ăn mặn (dưới 5g muối/ngày) | Giảm lượng nước giữ lại trong máu → giảm huyết áp |
| Tập thể dục đều đặn (ít nhất 30 phút/ngày) | Tăng cường lưu thông máu, giúp tim khỏe, giảm mỡ máu |
| Không hút thuốc lá | Thuốc lá làm tổn thương thành mạch, tăng nguy cơ xơ vữa |
| Không uống rượu bia quá mức | Rượu bia làm tăng huyết áp, gây hại cho tim |
| Giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng | Căng thẳng kéo dài làm tăng huyết áp, gây hại hệ tim mạch |
| Khám sức khỏe định kì | Phát hiện sớm bệnh để điều trị kịp thời |
🎯 Ghi nhớ: Phòng bệnh tim mạch cần nhớ: "Ăn sạch – Tập đều – Bỏ thuốc – Giảm stress"
Câu hỏi sau thực hành (trang 140)
Câu 1
Đề bài: Khi thực hiện biện pháp buộc dây garô cần lưu ý những điều gì?
Cách 1 — Trả lời chi tiết
Khi buộc dây garô cần lưu ý:
- Vị trí buộc: Buộc ở vị trí gần sát vết thương, cao hơn vết thương về phía tim (giữa vết thương và tim).
- Lực buộc: Buộc đủ chặt để cầm máu nhưng không quá chặt gây hoại tử mô.
- Thời gian: Cứ 15 – 20 phút phải nới lỏng dây garô một lần (khoảng 1 – 2 phút) để máu lưu thông nuôi phần chi phía dưới, tránh hoại tử.
- Ghi chú thời gian: Ghi lại thời điểm buộc garô để bác sĩ biết khi tiếp nhận bệnh nhân.
- Vật liệu: Dùng dây cao su hoặc dây vải mềm, bản rộng. Không dùng dây thép, dây nhỏ vì dễ cắt vào da.
- Đưa đến cơ sở y tế: Sau khi sơ cứu, phải nhanh chóng đưa nạn nhân đến bệnh viện.
Cách 2 — Tóm tắt dạng ghi nhớ
Đáp án: Lưu ý khi buộc garô: - Buộc cao hơn vết thương (về phía tim) - Nới lỏng mỗi 15 – 20 phút để tránh hoại tử - Dùng dây bản rộng, mềm - Ghi thời gian buộc - Đưa nạn nhân đến cơ sở y tế ngay
💡 Mẹo nhớ: "Cao hơn – Nới đều – Ghi giờ – Đi viện"
Câu 2
Đề bài: Vì sao chỉ dùng biện pháp buộc dây garô để sơ cứu những vết thương chảy máu động mạch ở tay hoặc chân? Những vết thương chảy máu động mạch không phải ở tay, chân cần được xử lí như thế nào?
Cách 1 — Giải thích chi tiết
Phần 1: Vì sao garô chỉ dùng cho tay hoặc chân?
- Tay và chân là các chi có cấu tạo hình trụ, có xương ở giữa. Khi buộc garô, dây ép mạch máu vào xương → chặn dòng máu hiệu quả.
- Các vị trí khác trên cơ thể (cổ, bụng, ngực, đầu) không thể buộc garô vì:
- Cổ: buộc garô sẽ chặn đường thở và máu lên não → nguy hiểm tính mạng.
- Bụng, ngực: không có cấu trúc xương phù hợp để ép mạch, và sẽ cản trở hô hấp.
Phần 2: Xử lí chảy máu động mạch ở vị trí khác:
- Dùng tay hoặc gạc ấn chặt trực tiếp lên vết thương để cầm máu.
- Đặt nhiều lớp gạc, bông lên vết thương rồi băng ép chặt.
- Nếu chảy máu ở cổ: ấn chặt một bên động mạch cảnh (không ấn cả hai bên).
- Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức và đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất.
Cách 2 — Trả lời ngắn gọn
Đáp án: - Garô chỉ dùng cho tay/chân vì đây là các chi hình trụ, có xương bên trong. Dây garô ép mạch máu vào xương giúp cầm máu hiệu quả. Các vị trí khác (cổ, ngực, bụng) không thể buộc garô vì sẽ gây ngạt thở hoặc không có xương để ép. - Vết thương chảy máu động mạch ở vị trí khác: dùng phương pháp ấn trực tiếp (dùng tay hoặc gạc ấn chặt lên vết thương), băng ép, và nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế.
🎯 Ghi nhớ: Garô chỉ dùng cho tay, chân (chi có xương hình trụ). Các vị trí khác → ấn trực tiếp + băng ép + gọi cấp cứu.
Lưu ý: Các trang 139 – 140 trong ảnh chủ yếu là nội dung lý thuyết về xơ vữa động mạch, hướng dẫn thực hành sơ cứu cầm máu, sơ cứu đột quỵ, và đo huyết áp. Các câu hỏi cần giải nằm trong phần hoạt động nhóm (trang 139) và 2 câu hỏi sau thực hành (trang 140).