Giải Khoa Học Tự nhiên 8 trang 193
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 193–194
Tóm tắt lý thuyết
Mục tiêu bài học: Hiểu tác động của con người đến môi trường qua các thời kì, khái niệm ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, sự cần thiết bảo vệ động vật hoang dã và điều tra hiện trạng ô nhiễm ở địa phương.
I – Tác động của con người đối với môi trường qua các thời kì
| Thời kì | Hoạt động chính | Tác động đến môi trường |
|---|---|---|
| Nguyên thuỷ | Hái lượm, săn bắn, dùng lửa, đốt rừng săn thú | Tác động nhẹ, nhưng đốt rừng gây cháy, mất rừng cục bộ |
| Xã hội nông nghiệp | Trồng cây lương thực, chăn nuôi, làm thuỷ lợi | Chặt phá rừng làm nương, thay đổi cảnh quan; đồng thời biết cải tạo đất, thuần hoá cây con |
| Công nghiệp & hậu công nghiệp | Cơ giới hoá, khai thác khoáng sản, năng lượng điện, tự động hoá, CMCN 4.0 | Khai thác tài nguyên mạnh, tăng khí thải; nhưng cũng có công nghệ tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ môi trường |
II – Ô nhiễm môi trường
- Khái niệm: là sự biến đổi tính chất vật lí, hoá học, sinh học của thành phần môi trường không phù hợp quy chuẩn, gây ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ con người, sinh vật và tự nhiên.
- Nguyên nhân chính: chất thải công nghiệp và sinh hoạt (CO, SO₂, CO₂, NO₂…), hoá chất bảo vệ thực vật (thuốc trừ sâu, diệt cỏ), chất phóng xạ.
Bài tập trang 191: Phân tích tác động trong thời kì xã hội nông nghiệp
Đề: Phân tích tác động của các hoạt động dưới đây đến môi trường trong thời kì xã hội nông nghiệp.
a) Cày, xới đất canh tác
- Làm tơi xốp đất, tăng độ phì cho cây trồng (tác động tích cực).
- Tuy nhiên nếu canh tác quá mức, đất dễ bị xói mòn, rửa trôi, bạc màu (tác động tiêu cực).
b) Định cư tại một khu vực nhất định
- Con người tập trung khai thác tài nguyên ở một vùng cố định.
- Dẫn đến chặt phá rừng, mở rộng đất ở và đất canh tác, làm thu hẹp diện tích rừng và môi trường sống của sinh vật hoang dã.
c) Thuần hoá cây dại, thú hoang thành cây trồng, vật nuôi
- Tạo ra giống cây trồng, vật nuôi phục vụ con người.
- Làm giảm số lượng và sự đa dạng của các loài hoang dã trong tự nhiên; thay đổi thành phần loài trong hệ sinh thái.
d) Xây dựng hệ thống kênh, mương… để tưới tiêu nước
- Giúp chủ động nguồn nước, cải tạo đất, mở rộng vùng canh tác (tích cực).
- Nhưng làm thay đổi dòng chảy tự nhiên, có thể gây ngập úng hoặc thay đổi cảnh quan, hệ sinh thái nước.
Kết luận: Thời kì nông nghiệp con người vừa tác động tiêu cực (phá rừng, thu hẹp môi trường sống hoang dã) vừa bắt đầu biết cải tạo môi trường (làm thuỷ lợi, cải tạo đất).
Bài tập trang 192: Tác động của hoạt động trồng trọt và phân loại hoạt động của con người
Câu 1. Trình bày tác động của hoạt động trồng trọt đến môi trường qua các thời kì phát triển xã hội.
Dựa vào Hình 47.1 (trồng trọt qua các thời kì):
| Thời kì | Cách trồng trọt | Tác động đến môi trường |
|---|---|---|
| Nguyên thuỷ | Hái lượm, chưa trồng trọt | Tác động rất ít đến môi trường |
| Nông nghiệp sơ khai | Dùng sức người, cuốc đất bằng tay | Bắt đầu phá rừng làm nương rẫy, tác động nhỏ |
| Nông nghiệp dùng sức kéo | Dùng trâu bò kéo cày | Mở rộng diện tích canh tác, phá rừng nhiều hơn |
| Công nghiệp hoá | Dùng máy cày, máy móc, phân bón, hoá chất | Tác động mạnh: thu hẹp rừng, ô nhiễm đất và nước do hoá chất bảo vệ thực vật, khí thải máy móc |
→ Càng về sau, năng suất trồng trọt càng cao nhưng tác động tiêu cực đến môi trường càng lớn (mất rừng, ô nhiễm đất, nước, không khí).
Câu 2. Liệt kê một số hoạt động của con người làm suy thoái hoặc bảo vệ, cải tạo môi trường tự nhiên.
Hoạt động làm suy thoái môi trường:
- Đốt rừng, chặt phá rừng làm nương rẫy.
- Khai thác khoáng sản quá mức.
- Xả khí thải, chất thải công nghiệp và sinh hoạt chưa qua xử lí.
- Lạm dụng hoá chất bảo vệ thực vật, phân bón hoá học.
- Săn bắt động vật hoang dã.
Hoạt động bảo vệ, cải tạo môi trường:
- Trồng cây gây rừng, phủ xanh đất trống đồi trọc.
- Xây dựng hệ thống thuỷ lợi, cải tạo đất.
- Phát triển công nghệ sạch, năng lượng tái tạo (điện mặt trời, điện gió).
- Xử lí chất thải, rác thải đúng quy trình.
- Bảo tồn động vật hoang dã, lập khu bảo tồn thiên nhiên.
Bạn muốn mình giải tiếp phần còn lại của Bài 47 (mục biến đổi khí hậu, bảo vệ động vật hoang dã) khi có ảnh trang 193–194 thật không? Gửi ảnh là mình làm ngay nhé.