Giải Khoa Học Tự nhiên 8 trang 195
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 195–196
Tóm tắt lý thuyết
Hai trang này tiếp nối bài về bảo vệ môi trường, gồm các ý chính:
- Ô nhiễm do vi sinh vật gây bệnh: vi sinh vật phát triển mạnh trong chất thải (phân động vật, rác, nước thải sinh hoạt, rác thải bệnh viện…) không được thu gom, xử lí đúng cách.
- Biện pháp hạn chế ô nhiễm: xử lí chất thải, dùng năng lượng tái tạo (gió, mặt trời), trồng cây xanh, ứng dụng khoa học kĩ thuật, tăng cường tuyên truyền – giáo dục.
- Biến đổi khí hậu: là sự thay đổi giá trị trung bình các yếu tố khí hậu (nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa…) giữa các giai đoạn dài; nguyên nhân chủ yếu do con người.
- Bảo vệ động vật hoang dã: mỗi loài là một mắt xích của hệ sinh thái; nhiều loài (voi, tê giác, hổ…) đang nguy cơ tuyệt chủng do săn bắt quá mức; cần bảo vệ theo Công ước CITES.
Câu 1 (mục Ô nhiễm môi trường)
Đề: Đọc thông tin và quan sát Hình 47.2, chỉ ra một số nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường.
Trả lời: Quan sát 4 hình ảnh, ta thấy các nguyên nhân:
| Hình | Hoạt động | Nguyên nhân gây ô nhiễm |
|---|---|---|
| 1 | Phun thuốc bảo vệ thực vật trên đồng ruộng | Lạm dụng thuốc trừ sâu, phân bón hóa học → ô nhiễm đất, nước |
| 2 | Khói đen từ ống khói nhà máy | Đốt nhiên liệu, khí thải công nghiệp → ô nhiễm không khí |
| 3 | Nước thải xả trực tiếp ra sông | Nước thải công nghiệp/sinh hoạt chưa xử lí → ô nhiễm nước |
| 4 | Bãi lốp xe, rác thải chất đống | Rác thải rắn khó phân hủy không được thu gom → ô nhiễm đất |
Tổng hợp: ô nhiễm môi trường chủ yếu do hoạt động của con người như sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, khí thải công nghiệp, xả nước thải chưa xử lí và rác thải rắn.
Câu 2 (mục Ô nhiễm môi trường)
Đề: Những hoạt động nào tại trường học, gia đình và địa phương em có thể gây ô nhiễm môi trường?
Trả lời gợi ý:
- Tại trường học: vứt rác bừa bãi, không phân loại rác; sử dụng nhiều đồ nhựa dùng một lần (hộp xốp, túi nilon, ống hút).
- Tại gia đình: đốt rác, đốt rơm rạ; xả nước thải sinh hoạt chưa qua xử lí; dùng nhiều túi nilon, lạm dụng hóa chất tẩy rửa.
- Tại địa phương: chăn nuôi không xử lí chất thải; xả rác ra sông, kênh; phun thuốc trừ sâu quá mức; khí thải từ xe cộ, lò gạch, cơ sở sản xuất nhỏ.
Câu hỏi hoạt động nhóm 1 – Bảng 47.1
Đề: Điều tra tình trạng ô nhiễm môi trường ở địa phương, nêu biểu hiện và nguyên nhân, hoàn thành Bảng 47.1.
Gợi ý hoàn thành bảng:
| Môi trường ô nhiễm | Biểu hiện | Nguyên nhân |
|---|---|---|
| Môi trường nước | Nước sông, ao có màu đen, bốc mùi hôi, cá chết, nổi váng | Nước thải sinh hoạt, công nghiệp, chăn nuôi xả trực tiếp; rác thải vứt xuống nước |
| Môi trường đất | Đất bạc màu, chai cứng, nhiễm độc, ít sinh vật | Lạm dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật; rác thải nhựa, kim loại |
| Môi trường không khí | Bụi nhiều, không khí có mùi khó chịu, khói mù | Khí thải nhà máy, xe cộ; đốt rác, đốt rơm rạ; bụi từ công trình xây dựng |
(Em điều chỉnh theo thực tế nơi mình sống cho phù hợp nhé.)
Câu hỏi hoạt động nhóm 2
Đề: Dựa vào kết quả điều tra và kiến thức đã học, đề xuất biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường ở địa phương và cho biết việc phân loại rác thải từ gia đình giúp ích gì.
Trả lời:
Biện pháp hạn chế ô nhiễm:
- Thu gom, xử lí nước thải, rác thải đúng cách trước khi thải ra môi trường.
- Hạn chế dùng túi nilon, đồ nhựa một lần; tăng tái sử dụng, tái chế.
- Trồng nhiều cây xanh, bảo vệ rừng.
- Sử dụng năng lượng tái tạo (mặt trời, gió); dùng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hợp lí.
- Tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.
Ý nghĩa của việc phân loại rác từ gia đình:
- Giúp tái chế rác hữu cơ thành phân bón, tái chế giấy, nhựa, kim loại → tiết kiệm tài nguyên.
- Giảm lượng rác phải chôn lấp, đốt → giảm ô nhiễm đất, nước, không khí.
- Giúp quá trình xử lí rác nhanh, hiệu quả và an toàn hơn.
Câu hỏi mục III – Biến đổi khí hậu
Đề: Em hãy đề xuất thêm các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu có thể thực hiện ở địa phương.
Trả lời gợi ý:
- Trồng và bảo vệ rừng phòng hộ, rừng ngập mặn ven biển.
- Xây dựng, gia cố hệ thống đê điều, kênh mương chống ngập, chống xói lở.
- Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi chịu hạn, chịu mặn tốt; điều chỉnh lịch mùa vụ.
- Xây nhà chống lũ, làm hồ chứa nước dự trữ cho mùa khô.
- Tiết kiệm điện, nước; sử dụng năng lượng sạch để giảm khí nhà kính.
- Tuyên truyền để người dân chủ động phòng tránh thiên tai.
Phần "Em có thể"
Đề: Thực hiện các hành động góp phần hạn chế ô nhiễm môi trường.
Gợi ý: không xả rác bừa bãi, bỏ rác đúng nơi và phân loại; tích cực trồng và chăm sóc cây xanh; tiết kiệm điện, nước; hạn chế đồ nhựa dùng một lần; tham gia dọn vệ sinh khu phố, trường lớp.
Em ghi nhớ kiến thức cốt lõi trong khung "Em đã học": ô nhiễm môi trường chủ yếu do con người, là nguyên nhân chính dẫn đến biến đổi khí hậu, và để phát triển bền vững thì phải bảo vệ môi trường cùng các loài động vật quý hiếm nhé.
Nếu em cần cô làm rõ thêm phần lý thuyết về tầng ozone hay Công ước CITES, cứ nói nhé.