Giải Ngữ Văn 8 - Tập 1 trang 27

Phần bài tập (trang 27)

Câu 3

Đề bài: Trong những trường hợp giao tiếp sau đây, trường hợp nào cần tránh dùng từ ngữ địa phương?

a. Phát biểu ý kiến tại một đại hội của trường
b. Trò chuyện với những người thân trong gia đình
c. Viết biên bản cuộc họp đầu năm của lớp
d. Nhắn tin cho một bạn thân
e. Thuyết minh về di tích văn hoá ở địa phương cho khách tham quan

---

Cách 1 — Phân tích theo tính chất giao tiếp (trang trọng hay thân mật)

Bước 1: Xác định nguyên tắc sử dụng từ ngữ địa phương.

Từ ngữ địa phương chỉ nên dùng trong giao tiếp thân mật, không mang tính nghi thức. Trong các tình huống trang trọng, chính thức hoặc giao tiếp với người không cùng vùng miền, cần dùng từ ngữ toàn dân để đảm bảo mọi người đều hiểu.

Bước 2: Phân loại từng trường hợp.

Bước 3: Kết luận.

Đáp án: Các trường hợp cần tránh dùng từ ngữ địa phương là: a, c, e. - a – Đại hội trường là sự kiện trang trọng, có nhiều người nghe, cần dùng từ ngữ toàn dân cho rõ ràng. - c – Biên bản là văn bản hành chính, yêu cầu ngôn ngữ chuẩn mực, chính xác. - e – Khách tham quan có thể đến từ nhiều vùng miền khác nhau, dùng từ địa phương sẽ gây khó hiểu.

---

Cách 2 — Phân tích theo đối tượng giao tiếp

Nguyên tắc: Nếu đối tượng giao tiếp là người cùng vùng miền, thân quen → có thể dùng từ địa phương. Nếu đối tượng là đông người, nhiều vùng miền, hoặc văn bản lưu trữ → cần tránh.

• a. Đối tượng: toàn trường (đông người, nhiều thành phần) → Cần tránh
• b. Đối tượng: người thân (cùng gia đình, cùng vùng) → Không cần tránh
• c. Đối tượng: văn bản lưu trữ chính thức → Cần tránh
• d. Đối tượng: bạn thân (hiểu nhau, thân mật) → Không cần tránh
• e. Đối tượng: khách tham quan (có thể từ nhiều nơi) → Cần tránh

Đáp án: Cần tránh dùng từ ngữ địa phương ở trường hợp a, c, e.

---

💡 Mẹo nhớ: "Trang trọng – toàn dân, thân mật – địa phương." Khi nào giao tiếp mang tính chính thức, công khai, hoặc với người lạ → dùng từ toàn dân. Khi nào nói chuyện riêng tư, thân thiết → có thể dùng từ địa phương thoải mái.

---

Phần Văn bản 3 – "Ta đi tới" (trang 27 – 28)

Trang 27 – 28 trình bày văn bản đọc "Ta đi tới" (trích) của nhà thơ Tố Hữu. Đây là phần đọc văn bản, không có câu hỏi bài tập ở hai trang này. Các câu hỏi sau khi đọc sẽ nằm ở các trang tiếp theo.

Tóm tắt nội dung văn bản:

Bài thơ "Ta đi tới" được Tố Hữu sáng tác năm 1954, thể hiện niềm vui chiến thắng và khí thế hào hùng của dân tộc sau chín năm kháng chiến chống Pháp. Đoạn trích nói về:

• Hình ảnh con đường đất nước rộng mở, từ Bắc Sơn, Đình Cả, Thái Nguyên đến Tây Bắc, Điện Biên…
• Vẻ đẹp tươi sáng của đất nước sau ngày giải phóng
• Niềm tự hào về chín năm kháng chiến gian khổ nhưng kiên cường
• Niềm hân hoan khi trở về Thủ đô, đất nước hồi sinh: "Tre làng ta lại mọc / Chuối vườn ta xanh chồi / Trâu ta ra bãi ra đồi"

Chú thích quan trọng:

• Sông Lô: phụ lưu tả ngạn của sông Hồng, chảy từ Trung Quốc sang các tỉnh Hà Giang, Tuyên Quang, Phú Thọ, Vĩnh Phúc.
• Bình Ca: bến Bình Ca, nơi diễn ra chiến thắng lịch sử năm 1947.
• Khu Ba: khu vực Đông Bắc Bộ (Quảng Ninh, Hải Phòng, Hải Dương, Hưng Yên…).
• Khu Bốn: khu vực Bắc Trung Bộ (Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh…).
• Sông Thao: đoạn sông Hồng từ biên giới Việt – Trung đến trước khi hợp lưu với sông Đà.

---

🎯 Ghi nhớ: Từ ngữ địa phương phù hợp trong giao tiếp thân mật, nhưng cần tránh trong các tình huống trang trọng, chính thức hoặc khi giao tiếp với người không cùng vùng miền. Luôn đặt câu hỏi: "Người nghe/đọc có hiểu từ này không?" để quyết định nên dùng từ toàn dân hay từ địa phương.

---

📝 Bài văn mẫu

Đề bài: Trong những trường hợp giao tiếp sau đây, trường hợp nào cần tránh dùng từ ngữ địa phương?