Giải Ngữ Văn 8 - Tập 1 trang 59
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn Ngữ Văn · Trang 59–60
Trang 57: Giới thiệu Bài 3 – "Lời sông núi"
Trang này mở đầu chủ đề bằng hai câu thơ của Nguyễn Đình Thi:
"Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất Những buổi ngày xưa vọng nói về."
Ý nghĩa chủ đề bài học:
- Suốt chiều dài lịch sử, nhiều thế hệ người Việt đã hi sinh để dựng và giữ nước. Gia tài quý báu nhất là lòng yêu nước, sự gắn bó máu thịt với quê hương.
- Bài học giới thiệu một số văn bản nghị luận đặc sắc, do những nhân vật lịch sử trọng trách viết ra, kết tinh hào khí chống giặc ngoại xâm. Các văn bản ra đời ở những thời đại khác nhau nhưng đều đồng điệu ở tình yêu nước.
- Kết nối chủ đề là một bài thơ nổi tiếng ra đời hơn một nghìn năm trước, thể hiện ý chí độc lập, tự chủ (gợi đến Nam quốc sơn hà).
Yêu cầu cần đạt (những điều em sẽ học được):
- Nhận biết được nội dung bao quát; luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng trong văn bản nghị luận.
- Phân tích mối liên hệ giữa các yếu tố đó; phân biệt lí lẽ, bằng chứng khách quan với ý kiến chủ quan của người viết.
- Liên hệ nội dung văn bản với vấn đề xã hội đương đại.
- Nhận biết đặc điểm, chức năng các kiểu đoạn văn: diễn dịch, quy nạp, song song, phối hợp.
- Viết được văn bản nghị luận về một vấn đề đời sống.
- Biết thảo luận, trình bày lại ý kiến nhóm.
- Có tinh thần yêu nước, trách nhiệm với cộng đồng.
Trang 58: Tri thức ngữ văn
Đây là phần kiến thức nền quan trọng, em cần học thuộc ý chính.
1. Luận đề, luận điểm trong văn bản nghị luận
| Khái niệm | Nội dung cần nhớ |
|---|---|
| Luận đề | Là vấn đề được luận bàn trong văn bản, có tính bao trùm, xuyên suốt. Mỗi văn bản nghị luận thường chỉ có một luận đề. Luận đề có thể nêu ở nhan đề, ở một số câu, hoặc khái quát từ toàn bộ nội dung. |
| Luận điểm | Là các ý triển khai những khía cạnh khác nhau của luận đề. Qua luận điểm, ta thấy được ý kiến cụ thể của người viết. |
2. Mối liên hệ giữa luận đề – luận điểm – lí lẽ – bằng chứng
Bốn yếu tố này liên hệ chặt chẽ và có tính tầng bậc:
LUẬN ĐỀ
┌────────┼────────┐
Luận điểm 1 Luận điểm 2 Luận điểm n
┌────┴────┐ ┌────┴────┐ ┌────┴────┐
Lí lẽ Bằng Lí lẽ Bằng Lí lẽ Bằng
chứng chứng chứngCách hiểu sơ đồ:
- Văn bản trước hết phải có một luận đề.
- Từ luận đề, người viết triển khai thành các luận điểm.
- Mỗi luận điểm muốn thuyết phục cần được làm rõ bằng các lí lẽ.
- Mỗi lí lẽ cần được chứng minh bằng các bằng chứng cụ thể.
3. Các kiểu đoạn văn
Diễn dịch, quy nạp, song song, phối hợp được phân biệt dựa vào cách tổ chức nội dung, liên quan đến vị trí câu chủ đề (câu nêu nội dung bao quát).
- Đoạn văn diễn dịch: câu chủ đề đặt ở đầu đoạn, các câu sau triển khai chi tiết để làm rõ chủ đề. (Ý chung → ý cụ thể)
- Đoạn văn quy nạp: triển khai nội dung cụ thể trước, rồi mới khái quát bằng câu chủ đề đặt ở cuối đoạn. (Ý cụ thể → ý chung)
(Hai kiểu còn lại – song song và phối hợp – sẽ được trình bày tiếp ở trang sau, tức trang 59.)
Nếu em muốn mình giải đúng nội dung trang 59–60 (thường là phần tiếp theo của Tri thức ngữ văn và văn bản đọc đầu tiên), em chụp lại đúng hai trang đó gửi mình nhé, mình sẽ giải chi tiết từng câu hỏi cho em.