Giải Ngữ Văn 8 - Tập 1 trang 65
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn Ngữ Văn · Trang 65–68
Nội dung chính của các trang
Các trang này bao gồm:
- Trang 65: Phần cuối của bài học về đoạn văn diễn dịch và quy nạp (có Bài tập 3) + Phần "Trước khi đọc" của Văn bản 2
- Trang 66: Văn bản "Tinh thần yêu nước của nhân dân ta" (Hồ Chí Minh) - phần đọc hiểu với các câu hỏi "Theo dõi"
BÀI TẬP CẦN GIẢI
Bài 3 (Trang 65)
Đề bài: Lòng yêu nước ban đầu là lòng yêu những vật tầm thường nhất. (Ilya Ehrenburg). Hãy xem đây là câu chủ đề, từ đó, viết hai đoạn văn, một đoạn đặt câu chủ đề ở đầu đoạn (diễn dịch) và một đoạn đặt câu chủ đề ở cuối đoạn (quy nạp).
Cách 1 — Đoạn văn diễn dịch (câu chủ đề ở đầu)
Hướng dẫn: Đoạn văn diễn dịch bắt đầu bằng câu chủ đề, sau đó các câu tiếp theo triển khai, giải thích, chứng minh cho ý chính đó.
Bài làm mẫu:
Lòng yêu nước ban đầu là lòng yêu những vật tầm thường nhất. Đó có thể là tình yêu dành cho con đường làng quen thuộc mỗi sáng em đi học. Đó là nỗi nhớ về mùi hương cơm mẹ nấu mỗi chiều tan trường. Đó còn là hình ảnh cây đa đầu làng, nơi ông bà thường ngồi hóng mát những ngày hè. Tất cả những điều giản dị, bình thường ấy dần dần tích tụ lại, trở thành tình yêu quê hương, đất nước sâu nặng trong lòng mỗi người.
Phân tích cấu trúc:
- Câu 1: Câu chủ đề (in đậm)
- Câu 2, 3, 4: Các ví dụ cụ thể minh họa cho "những vật tầm thường"
- Câu 5: Câu kết, khái quát lại ý nghĩa
Cách 2 — Đoạn văn quy nạp (câu chủ đề ở cuối)
Hướng dẫn: Đoạn văn quy nạp trình bày các ý cụ thể, dẫn chứng trước, sau đó kết luận bằng câu chủ đề ở cuối đoạn.
Bài làm mẫu:
Em yêu tiếng võng kẽo kẹt bà ru mỗi trưa hè. Em nhớ mùi rơm rạ thơm nồng sau mùa gặt. Em thương dòng sông nhỏ chảy qua làng, nơi tuổi thơ em gắn bó với những buổi tắm mát cùng bạn bè. Em trân trọng từng bữa cơm đạm bạc nhưng đầy ắp tình thương của gia đình. Chính từ những điều nhỏ bé, giản dị ấy mà tình yêu quê hương lớn dần trong em. Quả thật, lòng yêu nước ban đầu là lòng yêu những vật tầm thường nhất.
Phân tích cấu trúc:
- Câu 1, 2, 3, 4: Các ví dụ cụ thể về những điều bình dị
- Câu 5: Câu chuyển tiếp, khái quát
- Câu 6: Câu chủ đề (in đậm) - kết luận đoạn văn
💡 Mẹo nhớ: - Diễn dịch = "Đi từ trên xuống" → Câu chủ đề ở Đầu - Quy nạp = "Quy về một điểm" → Câu chủ đề ở cuối (điểm kết)
Câu hỏi "Trước khi đọc" (Trang 65)
Câu 1
Đề bài: Qua những bài học từ môn Lịch sử hoặc qua những truyện lịch sử đã học, đã đọc, hành động yêu nước của nhân vật nào để lại cho em ấn tượng sâu sắc nhất? Vì sao?
Cách giải
Hướng dẫn: Đây là câu hỏi mở, em có thể chọn bất kỳ nhân vật lịch sử nào mà em ấn tượng. Dưới đây là một số gợi ý:
Bài làm mẫu 1 — Hai Bà Trưng:
Nhân vật để lại cho em ấn tượng sâu sắc nhất là Hai Bà Trưng. Năm 40 sau Công nguyên, hai bà đã phất cờ khởi nghĩa chống lại ách đô hộ của nhà Hán. Dù là phụ nữ, hai bà vẫn dũng cảm đứng lên lãnh đạo nhân dân, đánh đuổi quân xâm lược, giành lại độc lập cho đất nước. Em ấn tượng vì hai bà đã chứng minh rằng lòng yêu nước không phân biệt nam hay nữ, và tinh thần bất khuất của người Việt Nam đã có từ rất sớm trong lịch sử.
Bài làm mẫu 2 — Trần Quốc Toản:
Em ấn tượng nhất với Trần Quốc Toản. Khi mới 15-16 tuổi, vì còn nhỏ nên không được dự bàn việc nước, Trần Quốc Toản đã bóp nát quả cam trong tay vì uất ức. Sau đó, ông tự mình chiêu mộ hơn nghìn gia nô, đóng chiến thuyền, may cờ thêu sáu chữ "Phá cường địch, báo hoàng ân" để đánh giặc Nguyên. Em ấn tượng vì dù còn rất trẻ, Trần Quốc Toản đã có lòng yêu nước mãnh liệt và tinh thần tự lập, dám hành động.
Câu 2
Đề bài: Trong cuộc sống hôm nay, con người có thể thể hiện tinh thần yêu nước bằng những cách nào?
Cách giải
Hướng dẫn: Em cần liên hệ tinh thần yêu nước với cuộc sống hiện đại, không chỉ là cầm súng đánh giặc.
Bài làm mẫu:
Trong cuộc sống hôm nay, con người có thể thể hiện tinh thần yêu nước bằng nhiều cách: - Học tập chăm chỉ: Nỗ lực học tập để có kiến thức, sau này đóng góp xây dựng đất nước. - Lao động cần cù, sáng tạo: Làm việc hết mình trong công việc của mình, góp phần phát triển kinh tế. - Bảo vệ môi trường: Giữ gìn cảnh quan thiên nhiên, không xả rác bừa bãi, trồng cây xanh. - Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc: Tôn trọng và phát huy các giá trị truyền thống, phong tục tập quán tốt đẹp. - Ủng hộ hàng Việt Nam: Sử dụng sản phẩm trong nước, góp phần phát triển kinh tế quốc gia. - Tham gia các hoạt động xã hội: Tình nguyện giúp đỡ người khó khăn, đóng góp cho cộng đồng. - Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ: Có ý thức về biển đảo, lãnh thổ quốc gia; lên tiếng trước những hành vi xâm phạm.
Câu hỏi "Theo dõi" trong văn bản (Trang 65-66)
Theo dõi 1 (Trang 65)
Đề bài: Cách mở đầu và câu văn thể hiện nội dung bao quát của văn bản.
Cách giải
Phân tích:
Văn bản mở đầu bằng câu: "Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta."
Nhận xét: - Cách mở đầu trực tiếp, ngắn gọn, rõ ràng. - Câu văn nêu ngay luận điểm chính của toàn bài: lòng yêu nước là truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam. - Đây là cách mở đầu theo kiểu diễn dịch — nêu ý khái quát trước, sau đó mới triển khai chứng minh.
Theo dõi 2 (Trang 66)
Đề bài: Những bằng chứng được sử dụng nhằm làm sáng tỏ điều gì?
Cách giải
Phân tích:
Tác giả nêu các bằng chứng về những trang sử vẻ vang: Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung...
Nhận xét: - Những bằng chứng này nhằm chứng minh rằng: Lịch sử Việt Nam đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại, thể hiện tinh thần yêu nước của dân tộc. - Các vị anh hùng được nhắc đến là tiêu biểu cho truyền thống yêu nước qua các thời kỳ lịch sử. - Qua đó, tác giả khẳng định: Tinh thần yêu nước là truyền thống lâu đời, được truyền từ đời này sang đời khác.
Theo dõi 3 (Trang 66)
Đề bài: Cách nêu bằng chứng ở đây có gì đáng chú ý?
Cách giải
Phân tích:
Tác giả liệt kê bằng chứng theo cấu trúc: "Từ... đến..., từ... đến..."
Nhận xét về cách nêu bằng chứng: 1. Liệt kê theo cặp đối lập: - Từ cụ già tóc bạc → đến các cháu nhi đồng trẻ thơ - Từ kiều bào ở nước ngoài → đến đồng bào vùng tạm bị chiếm - Từ nhân dân miền ngược → đến miền xuôi 2. Bao quát mọi đối tượng: Cách liệt kê này cho thấy tinh thần yêu nước có ở tất cả mọi người, không phân biệt tuổi tác, vùng miền, hoàn cảnh. 3. Tạo nhịp điệu: Câu văn có nhịp điệu đều đặn, hùng hồn, tăng sức thuyết phục. 4. Cụ thể, sinh động: Mỗi đối tượng đều có hành động yêu nước cụ thể (chiến sĩ bám sát giặc, công chức nhịn ăn ủng hộ, phụ nữ khuyên chồng con đi tòng quân...).
Theo dõi 4 (Trang 66)
Đề bài: Cần phải làm gì để phát huy tinh thần yêu nước của nhân dân ta?
Cách giải
Phân tích:
Theo văn bản, tác giả so sánh tinh thần yêu nước như "các thứ của quý" — có khi được trưng bày rõ ràng, có khi cất giấu kín đáo.
Nhiệm vụ cần làm để phát huy tinh thần yêu nước: - Giải thích: Làm cho mọi người hiểu rõ về tinh thần yêu nước. - Tuyên truyền: Lan tỏa, phổ biến rộng rãi trong nhân dân. - Tổ chức: Tập hợp, hướng dẫn mọi người cùng hành động. - Lãnh đạo: Dẫn dắt, chỉ đạo để tinh thần yêu nước được thực hành đúng hướng. Mục đích: Làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.
🎯 Ghi nhớ: - Đoạn văn diễn dịch: Câu chủ đề ở ĐẦU đoạn → triển khai, chứng minh. - Đoạn văn quy nạp: Các ý cụ thể trước → Câu chủ đề ở CUỐI đoạn (kết luận). - Tinh thần yêu nước không chỉ thể hiện trong chiến tranh mà còn trong mọi hành động xây dựng, bảo vệ đất nước trong cuộc sống hàng ngày. - Văn nghị luận của Bác Hồ có đặc điểm: ngắn gọn, rõ ràng, lập luận chặt chẽ, dẫn chứng cụ thể, giàu sức thuyết phục.