Giải Ngữ Văn 8 - Tập 1 trang 81
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn Ngữ Văn · Trang 81–82
Trang 79
Phần đọc: Đoạn cuối "Chiếu dời đô" (Thiên đô chiếu)
Đoạn trích là phần kết của bài "Chiếu dời đô" do vua Lý Công Uẩn ban ra, nói về thành Đại La.
Tóm tắt nội dung:
- Đại La từng là kinh đô cũ của Cao Vương, nằm ở vị trí trung tâm trời đất.
- Có thế "rồng cuộn hổ ngồi", đúng hướng nam bắc đông tây, tiện nhìn sông dựa núi.
- Địa thế rộng mà bằng, đất đai cao mà thoáng, dân không lo ngập lụt, muôn vật phong phú.
- Đây là "thắng địa" (đất đẹp), xứng làm kinh đô bậc nhất muôn đời.
- Kết bài, nhà vua hỏi ý quần thần: "Các khanh nghĩ thế nào?" – cách nói khéo léo, vừa khẳng định quyết tâm vừa thể hiện sự dân chủ.
Giải nghĩa từ chú thích:
| Từ | Nghĩa |
|---|---|
| Kinh đô | Nơi đóng đô của nhà vua (ở đây chỉ tòa thành lớn xứng đáng làm kinh đô) |
| Cao Vương | Cao Biền, người đã cho mở rộng La Thành (sau gọi là Đại La) |
| Thế rồng cuộn hổ ngồi | Thế đất đẹp, kì vĩ theo quan niệm người xưa, hợp việc trọng yếu |
| Thắng địa | Đất có địa thế và phong cảnh đẹp |
ĐỌC MỞ RỘNG
Đây là phần hướng dẫn tự đọc, gồm 3 nhiệm vụ. Mình gợi ý cách thực hiện cho từng nhiệm vụ:
Nhiệm vụ 1: Tìm đọc thêm văn bản.
- Tìm đọc: truyện viết về đề tài lịch sử, thơ Đường luật (bát cú và tứ tuyệt) về vẻ đẹp thiên nhiên và cuộc sống xưa, văn bản nghị luận xã hội về đất nước và con người Việt Nam.
- Ghi vào nhật kí đọc sách những thông tin cơ bản thu nhận được.
- Gợi ý: có thể đọc "Qua Đèo Ngang" (Bà Huyện Thanh Quan), "Bạn đến chơi nhà" (Nguyễn Khuyến), các truyện lịch sử về Hai Bà Trưng, Trần Hưng Đạo...
Nhiệm vụ 2: Trao đổi với bạn về ba nhóm vấn đề.
- Với truyện lịch sử: chủ đề, bối cảnh, cốt truyện, nhân vật, ngôn ngữ.
- Với thơ Đường luật (thất ngôn bát cú, tứ tuyệt): chủ đề, các yếu tố thi luật (bố cục, niêm, luật, vần, nhịp, đối).
- Với văn bản nghị luận: luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng; phân biệt bằng chứng khách quan (kiểm chứng được) với ý kiến đánh giá chủ quan của người viết.
Nhiệm vụ 3: Học thuộc lòng.
- Chọn một số đoạn thơ hoặc bài thơ Đường luật (bát cú, tứ tuyệt) em yêu thích để học thuộc.
Trang 80
BÀI 4: TIẾNG CƯỜI TRÀO PHÚNG TRONG THƠ
Trang mở đầu bài học mới, gồm lời đề từ và phần giới thiệu. Không có bài tập.
Lời đề từ:
"Tiếng cười là một trong những đặc quyền của lí trí, chỉ xuất hiện ở loài người." — Thô-mát Ca-lai (Thomas Carlyle)
GIỚI THIỆU BÀI HỌC (tóm tắt):
- Tiếng cười trào phúng có nhiều sắc thái, bật ra từ phản ứng lành mạnh của con người trước cái chưa hay, chưa đẹp, cái tiêu cực, xấu xa. Nó góp phần thanh lọc cuộc sống một cách ý vị, tinh tế, hướng con người đến chân, thiện, mĩ.
- Thơ trào phúng chuyển tải tiếng cười ấy qua ngôn ngữ thi ca. Trong bài này, em sẽ đọc một số bài thơ trào phúng theo thể thất ngôn bát cú và thất ngôn tứ tuyệt, đồng thời củng cố kĩ năng đọc hiểu thơ Đường luật và tiếp cận một văn bản nghị luận.
YÊU CẦU CẦN ĐẠT (tóm tắt):
- Nhận biết một số yếu tố thi luật của thơ thất ngôn bát cú và tứ tuyệt Đường luật: bố cục, niêm, luật, vần, nhịp, đối.
- Nhận biết và phân tích tác dụng của một số thủ pháp nghệ thuật chính của thơ trào phúng.
- Nhận biết nghĩa của một số yếu tố Hán Việt thông dụng và nghĩa của từ, thành ngữ có yếu tố Hán Việt đó; hiểu sắc thái nghĩa của từ ngữ và biết lựa chọn, sử dụng từ ngữ phù hợp với sắc thái.
Hai trang này chủ yếu là nội dung kết bài "Chiếu dời đô", phần hướng dẫn Đọc mở rộng và trang mở đầu Bài 4, nên không có bài tập tính điểm cụ thể. Nếu em cần mình giải sâu các bài đọc hiểu trong Bài 4, gửi tiếp ảnh các trang sau nhé.