Giải Ngữ Văn 8 - Tập 1 trang 83

Lưu ý: Hai trang trong hình thực tế là trang 81 và 82 của sách. Trang 81 trình bày phần Tri thức Ngữ văn (lý thuyết), trang 82 bắt đầu Văn bản 1 với phần Trước khi đọc gồm 2 câu hỏi. Dưới đây là lời giải cho các câu hỏi có trong trang.

---

Phần Tri thức Ngữ văn (trang 81)

Trang này không có bài tập. Đây là phần lý thuyết, tóm tắt nội dung chính:

• Thơ trào phúng: Dùng tiếng cười để phê phán cái xấu, cái chưa hay. Nghệ thuật thường dùng: so sánh, ẩn dụ, nói quá… tạo giọng hài hước, mỉa mai, châm biếm.
• Từ Hán Việt: Từ phức gốc Hán, mỗi tiếng gọi là yếu tố Hán Việt (ví dụ: sĩ tử, nhân văn, nhân đạo…).
• Sắc thái nghĩa của từ ngữ: Phần nghĩa bổ sung cho nghĩa cơ bản, thể hiện thái độ, cảm xúc của người dùng đối với đối tượng được nói đến.

---

Văn bản 1 – Trước khi đọc (trang 82)

Câu 1

Đề bài: Nhà nước phong kiến xưa tổ chức các kì thi cho sĩ tử tham gia nhằm mục đích gì?

Cách 1 — Trả lời trực tiếp

Nhà nước phong kiến tổ chức các kì thi nhằm mục đích:

• Tuyển chọn nhân tài để bổ nhiệm làm quan, giúp vua cai trị đất nước.
• Khuyến khích việc học hành, tạo con đường tiến thân cho người dân (chủ yếu là nam giới).
• Xây dựng bộ máy quan lại có năng lực, biết chữ nghĩa, am hiểu đạo lý để quản lý xã hội.

Đáp án gợi ý: Nhà nước phong kiến tổ chức các kì thi chủ yếu nhằm tuyển chọn người tài, bổ nhiệm làm quan phục vụ triều đình và đất nước.

Cách 2 — Mở rộng thêm

Ngoài mục đích chính là tuyển quan, các kì thi còn có ý nghĩa:

• Tạo sự công bằng tương đối: ai học giỏi đều có cơ hội đỗ đạt, không phân biệt giàu nghèo (về lý thuyết).
• Duy trì hệ tư tưởng Nho giáo, giáo dục đạo đức trung – hiếu – lễ – nghĩa cho dân chúng.
• Nâng cao uy tín triều đình qua việc trọng dụng người có học.

---

Câu 2

Đề bài: Sau cuộc thi (thể thao, nghệ thuật, giáo dục,...) thường sẽ có một buổi lễ xướng danh và trao giải. Mục đích của lễ xướng danh là gì?

Cách 1 — Trả lời ngắn gọn

Mục đích của lễ xướng danh:

• Công bố kết quả, vinh danh những người đạt thành tích xuất sắc trước đông đảo mọi người.
• Tôn vinh, khen thưởng người thắng cuộc, thể hiện sự ghi nhận của cộng đồng.
• Khích lệ, động viên mọi người tiếp tục cố gắng, phấn đấu.

Đáp án gợi ý: Lễ xướng danh nhằm công bố kết quả, vinh danh người đạt giải trước công chúng, đồng thời khích lệ tinh thần phấn đấu của mọi người.

Cách 2 — Liên hệ với bài thơ sắp học

Trong bối cảnh bài thơ "Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu" của Trần Tế Xương, lễ xướng danh vốn là dịp trang trọng, vinh dự. Tuy nhiên, tác giả sẽ dùng chính khung cảnh này để châm biếm sự lố lăng, nhố nhăng của xã hội thực dân nửa phong kiến. Hiểu mục đích cao đẹp ban đầu của lễ xướng danh sẽ giúp ta thấy rõ hơn tiếng cười trào phúng trong bài thơ.

---

🎯 Ghi nhớ: - Thơ trào phúng = dùng tiếng cười để phê phán cái xấu. - Từ Hán Việt = từ phức gốc Hán, mỗi tiếng là một yếu tố Hán Việt. - Sắc thái nghĩa = phần nghĩa bổ sung thể hiện thái độ, cảm xúc của người nói/viết.

💡 Mẹo nhớ: "Trào phúng – cười phúng phính" → thơ trào phúng luôn gắn với tiếng cười (hài hước, mỉa mai, châm biếm).