Giải Ngữ Văn 8 - Tập 1 trang 107

Tóm tắt nội dung trang 105

Trang 105 là phần cuối đoạn trích kịch, ghi lại màn đối thoại giữa ông Giuốc-đanh và người hầu Ni-côn:

• Ni-côn nhìn thấy bộ trang phục "sang trọng" mới may của ông Giuốc-đanh thì cười không nhịn được, cười suốt cả đoạn ("Hí, hí, hí!").
• Ông Giuốc-đanh tức giận, dọa nạt ("tao vả cho vỡ mặt", "một cái tát bằng trời giáng") nhưng Ni-côn vẫn không thể ngừng cười.
• Cuối cùng Ni-côn còn xin ông cứ đánh nhưng cho cô được cười cho thỏa thích.
• Đoạn trích trích từ: *Mô-li-e, Trưởng giả học làm sang, Tuấn Đô dịch, NXB Kim Đồng, Hà Nội, 2021, tr. 59 – 67.*

Phần hộp "Theo dõi" gợi ý người đọc chú ý: Lời đề nghị của Ni-côn (xin được cười cho thỏa).

→ Tiếng cười của Ni-côn chính là tiếng cười châm biếm cái lố bịch trong bộ dạng "học làm sang" của ông Giuốc-đanh.

---

Tóm tắt phần lý thuyết trang 106 (mục SAU KHI ĐỌC)

Về tác giả Mô-li-e (1622 – 1673):

• Là một trong những nhà viết hài kịch lớn nhất nước Pháp và thế giới.
• Hài kịch của ông là tiếng cười khỏe khoắn, yêu đời, vui nhộn mà sâu sắc, thâm trầm.
• Mỗi nhân vật chính là hiện thân của một tính cách: đạo đức giả, hà tiện, thông thái rởm, học đòi, ảo tưởng...
• Các vở tiêu biểu: Tác-tuýp (1664), Lão hà tiện (1668), Trưởng giả học làm sang (1670), Người bệnh tưởng (1673)...

*Về vở Trưởng giả học làm sang:*

• Phê phán thói học đòi, rởm đời, lố bịch của những người giàu có nhưng ít hiểu biết.
• Họ ham danh vọng hão huyền đến mức lóa mắt, không phân biệt được thật – giả, tốt – xấu.
• Trở thành kẻ lố bịch, ngu ngốc, bị lợi dụng, cợt nhạo mà vẫn không hết ảo tưởng, mù quáng.

---

Trả lời câu hỏi (trang 106)

Câu 1: Trang phục của ông Giuốc-đanh được diễn tả ở những chi tiết nào trong đoạn trích?

Trang phục của ông Giuốc-đanh được khắc họa qua các chi tiết:

• Bộ lễ phục mới may theo "mốt quý tộc", may bằng vải hoa.
• Hoa trên áo bị may ngược (bông hoa chúc đầu xuống dưới) – phó may bảo rằng "những người quý phái đều mặc như thế".
• Đôi bít tất lụa chật, đi rất khó khăn.
• Đôi giày chật khiến ông đau chân.
• Bộ tóc giả và lông đính mũ kèm theo.

→ Những chi tiết này cho thấy bộ trang phục được "đặt làm để học làm sang" nhưng thực chất đầy lỗi và lố bịch.

Câu 2: Hành động cười của Ni-côn cho biết điều gì về bộ trang phục? Nếu là Ni-côn, em có thấy đáng cười không? Vì sao?

Hành động cười của Ni-côn cho biết:

• Bộ trang phục của ông Giuốc-đanh rất kì quặc, buồn cười, lố bịch.
• Trông ông không hề "sang trọng, quý phái" như ông tưởng, mà trái lại trông kệch cỡm, nực cười đến mức người hầu không thể nhịn được ("con không thể nào nhịn được", "tức cười quá").

Nếu em là Ni-côn:

• Em cũng thấy đáng cười, vì:
• Một người không có gu thẩm mỹ, ít hiểu biết lại cố tỏ ra sang trọng nên bộ dạng trở nên lố bịch.
• Hoa may ngược, áo quần lòe loẹt, dáng đi khệnh khạng tạo nên sự đối lập buồn cười giữa ý muốn (sang trọng) và thực tế (quê kệch).
• Tiếng cười ấy vừa là phản ứng tự nhiên, vừa là tiếng cười châm biếm thói học đòi.

Câu 3: Ông Giuốc-đanh đặt làm trang phục với mong muốn gì? Nét tính cách nổi bật là gì? Vì sao ông dễ bị lừa và trở thành đáng cười?

Mong muốn của ông Giuốc-đanh:

• Muốn có bộ trang phục giống giới quý tộc thượng lưu để được coi là người sang trọng, quý phái.
• Khao khát "học làm sang", thay đổi địa vị từ một thị dân giàu có thành quý tộc.

Nét tính cách nổi bật:

• Ngu dốt, ít hiểu biết nhưng lại háo danh, ảo tưởng, thích sĩ diện.
• Mù quáng, dễ tin người, không phân biệt được thật – giả.

Vì sao dễ bị lừa và trở thành đáng cười:

• Vì không có kiến thức, thẩm mỹ thực sự về văn hóa quý tộc nên người thợ may nói gì cũng tin (hoa may ngược lại tin là "mốt quý phái").
• Vì ham danh vọng hão, chỉ cần được khen là "quý tộc", "đức ông" là sung sướng, sẵn sàng thưởng tiền.
• → Bọn thợ may lợi dụng chính lòng háo danh và sự ngu dốt ấy để lừa mị, moi tiền, ăn bớt vải, khiến ông trở thành trò cười trong mắt cả người hầu.

Câu 4: Lời thoại trong các lớp kịch có gì đáng chú ý?

Lời thoại đáng chú ý ở chỗ:

• Sinh động, tự nhiên, mang đậm tính khẩu ngữ, đúng với đời sống.
• Bộc lộ rõ tính cách nhân vật: lời ông Giuốc-đanh thì khoe khoang, dễ tin, dễ tự đắc; lời phó may thì khéo léo, nịnh nọt, lừa phỉnh; lời Ni-côn thì hồn nhiên, châm biếm qua tiếng cười.
• Có tính hài hước, gây cười: nhiều câu nói chứa sự phi lý, mâu thuẫn (như chuyện hoa may ngược, lời tâng bốc "đức ông") tạo nên tiếng cười trào phúng.
• Lời thoại của Ni-côn ở lớp cuối hầu như chỉ gồm tiếng cười ("Hí, hí, hí!") xen lẫn vài câu, nhấn mạnh sự lố bịch không thể che giấu.

Câu 5: Chỉ ra những nét tương phản trong hành động của ông Giuốc-đanh và các nhân vật.

→ Sự tương phản giữa ảo tưởng của ông Giuốc-đanh và cái nhìn tỉnh táo của những người xung quanh chính là nguồn gốc của tiếng cười trào phúng.

Câu 6: Nêu một vài thủ pháp trào phúng trong đoạn trích.

Một số thủ pháp trào phúng tiêu biểu:

• Phóng đại, cường điệu: bộ trang phục lố bịch, tiếng cười không dứt của Ni-côn, lời dọa nạt "tát bằng trời giáng".
• Tạo tình huống mâu thuẫn, phi lý: hoa may ngược lại được tin là mốt quý tộc; người ngu dốt lại tưởng mình sang trọng.
• Xây dựng nhân vật tương phản: ông Giuốc-đanh ảo tưởng >< Ni-côn tỉnh táo cười nhạo.
• Ngôn ngữ hài hước: lời nịnh giả dối, tiếng cười "Hí, hí, hí!" lặp đi lặp lại.
• Lật tẩy bản chất nhân vật qua chính hành động và lời nói của họ.

Câu 7: Nếu được đóng vai ông Giuốc-đanh, em sẽ chọn trang phục, dáng vẻ, điệu bộ như thế nào?

Gợi ý cách thể hiện để làm nổi bật sự lố bịch:

• Trang phục: bộ lễ phục lòe loẹt, màu sắc sặc sỡ, hoa may ngược rõ ràng, mũ lông to quá khổ, bít tất và giày chật khiến dáng đi khập khiễng.
• Dáng vẻ: ưỡn ngực, vênh mặt, đi đứng khệnh khạng, cố tỏ ra oai vệ "quý tộc".
• Điệu bộ: vung tay vung chân điệu đà, ngắm nghía bộ đồ với vẻ tự đắc, đắc ý khi được tâng bốc, tức tối hằm hè khi bị cười.
• Giọng nói: lúc thì khoe khoang hớn hở, lúc thì quát tháo to tiếng nhưng vẫn lộ vẻ ngờ nghệch.

→ Cách diễn này làm bật lên mâu thuẫn giữa ý muốn "sang" và thực tế "quê kệch", tạo tiếng cười.

Câu 8: Theo em, trong cuộc sống hiện nay còn có những người như ông Giuốc-đanh không? Cho ví dụ.

Có, trong cuộc sống hiện nay vẫn còn không ít người mang "tính cách Giuốc-đanh":

• Những người chạy theo hình thức bề ngoài, đua đòi hàng hiệu, xe sang để khoe mẽ dù không hiểu giá trị thực, thậm chí vay nợ để "bằng bạn bằng bè".
• Những người háo danh, thích được tâng bốc, mua bằng cấp, danh hiệu giả để được coi trọng.
• Những người học đòi lối sống sang chảnh trên mạng xã hội: phông bạt, sống ảo, khoe của để được người khác ngưỡng mộ.

Ví dụ: một số bạn trẻ vay tiền mua điện thoại, túi xách đắt tiền chỉ để "sống ảo", chứng tỏ đẳng cấp với người khác, dù điều kiện kinh tế chưa cho phép – đó cũng là biểu hiện của thói "học làm sang".

---

Viết kết nối với đọc (trang 106)

Đề: Viết đoạn văn (khoảng 7 – 9 câu) trình bày suy nghĩ của em về chi tiết phó may may áo ngược hoa trong đoạn trích.

Đoạn văn tham khảo:

Chi tiết phó may may áo ngược hoa là một chi tiết trào phúng đặc sắc trong đoạn trích Trưởng giả học làm sang. Lẽ ra hoa phải hướng lên trên cho đẹp, nhưng phó may lại may chúc đầu xuống dưới – một lỗi sai rõ ràng. Ấy vậy mà khi ông Giuốc-đanh thắc mắc, phó may liền chống chế rằng "những người quý phái đều mặc như thế". Điều đáng cười là ông Giuốc-đanh lập tức tin ngay, còn lấy làm hài lòng vì tưởng mình đã giống giới thượng lưu. Chi tiết này đã phơi bày sự dốt nát, mù quáng và thói háo danh đến lố bịch của ông Giuốc-đanh. Đồng thời, nó cũng vạch trần bản chất gian xảo, khéo lừa của bọn thợ may biết lợi dụng lòng sĩ diện của kẻ học đòi. Qua đó, Mô-li-e đã châm biếm sâu cay thói học làm sang của những kẻ giàu có mà thiếu hiểu biết. Chi tiết nhỏ nhưng giàu sức gợi, khiến người đọc vừa buồn cười vừa thấm thía một bài học về sự chân thực trong cuộc sống.

---

Em muốn thầy/cô triển khai sâu hơn câu nào (ví dụ phân tích thủ pháp trào phúng hay viết thêm bài văn nghị luận) thì cứ nói nhé.