Giải Ngữ Văn 8 - Tập 1 trang 117
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn Ngữ Văn · Trang 117–118
Mình xem kỹ hai trang ảnh rồi. Có một chút lưu ý: số trang in thực tế trên ảnh là 115 và 116, không phải 117–118 như đề bài ghi. Mình để header đúng theo ảnh nhé.
Hai trang này thuộc bài học về viết bài văn nghị luận phê phán một thói xấu của con người (sách Ngữ Văn 8, bộ Kết nối tri thức với cuộc sống). Đây là phần lý thuyết và hướng dẫn cách viết, kèm một đoạn bài viết tham khảo, nên không có bài tập trắc nghiệm hay câu hỏi cần "chọn đáp án". Mình sẽ tóm tắt và phân tích kỹ nội dung để em dễ áp dụng khi làm bài.
Phần 1: Đoạn cuối bài viết tham khảo (Trang 115)
Trang 115 là phần kết của một bài viết mẫu phê phán thói "học đòi" trong giới trẻ. Bên lề sách có các ghi chú chỉ rõ kĩ năng nghị luận đang được sử dụng.
Cấu trúc lập luận của đoạn này
| Đoạn | Nội dung chính | Ghi chú kĩ năng (bên lề) |
|---|---|---|
| 1 | Nêu hiện tượng học đòi và hệ lụy của nó với lối sống thanh thiếu niên | Trình bày ý kiến phê phán |
| 2–4 | Dẫn chứng cụ thể (bắt chước thần tượng, đòi đồ đắt tiền, sống ảo trên mạng); chỉ ra nguyên nhân sai lầm trong cách xác lập giá trị con người | (Triển khai lí lẽ + bằng chứng) |
| 5 | Phản biện ý kiến trái chiều: "bắt chước không phải điều xấu" → phân biệt bắt chước/học hỏi với học đòi | Đối thoại với ý kiến khác |
| 6 | Khẳng định lại tác hại và rút ra bài học: tự soi mình, điều chỉnh hành vi | Khẳng định ý kiến phê phán, rút ra bài học |
Những lí lẽ đáng học hỏi
- "Chiếc áo không làm nên thầy tu" → vẻ bề ngoài không phản ánh giá trị thực bên trong.
- Giá trị con người nằm ở khả năng, trí tuệ, tâm hồn, nhân cách, chứ không phải vẻ phô trương.
- Phân biệt bản chất: học hỏi là bắt chước có suy nghĩ, có chọn lọc; học đòi là bắt chước mù quáng, không xét đến sự phù hợp và hậu quả.
Điểm hay nhất của bài mẫu là biết đối thoại với ý kiến khác (đoạn 5). Người viết không phủ nhận hoàn toàn việc bắt chước, mà chỉ rõ ranh giới khiến nó trở thành thói xấu. Cách lập luận này khiến bài viết thuyết phục và công bằng hơn.
Phần 2: Thực hành viết theo các bước (Trang 116)
Đây là phần hướng dẫn quy trình viết một bài nghị luận phê phán thói xấu.
Bước 1: TRƯỚC KHI VIẾT
a. Lựa chọn đề tài
Em quan sát chính mình và người xung quanh, hoặc tìm trên sách báo, để nhận ra thói xấu cần bàn. Một số đề tài gợi ý:
- Sự tùy tiện khi tham gia giao thông của một số người dân.
- Thói kiêu ngạo, thích chơi trội của một bộ phận thanh thiếu niên.
- Thói lười nhác, hay than vãn.
- Sự ba phải, thiếu chủ kiến khi làm việc nhóm.
- Thói ích kỉ.
- Lối sống ảo mà một số người đang theo đuổi.
Khung bên phải xác định rõ định hướng:
- Mục đích viết: Phê phán một thói xấu của con người trong xã hội hiện đại, thuyết phục người đọc đồng tình với quan điểm của mình.
- Người đọc: Những người quan tâm đến vấn đề xã hội được bàn, đặc biệt là người có quan điểm khác biệt với người viết.
Lưu ý: Xác định rõ "người đọc có thể có quan điểm khác" rất quan trọng, vì nó nhắc em phải chuẩn bị lí lẽ để đối thoại, phản biện như đoạn mẫu ở trang 115.
b. Tìm ý — trả lời các câu hỏi:
- Vấn đề được nêu ra là gì?
Phải nêu rõ thói xấu đó là của đối tượng nào, trong hoàn cảnh nào. Ví dụ bài mẫu giới hạn phạm vi: chỉ bàn về thói học đòi trong giới trẻ hiện nay, cụ thể là lứa tuổi học sinh (chứ không bàn chung chung mọi thời, mọi người).
- Vấn đề đó được hiểu như thế nào? Vì sao đáng phê phán?
Muốn phê phán thì phải hiểu rõ. Cần làm rõ các khía cạnh của vấn đề rồi mới giải thích được vì sao nó đáng phê phán. Bài mẫu đã:
- Dùng từ điển để giải nghĩa "học đòi".
- Đối sánh "học đòi" với "học hỏi" để thấy sự khác biệt về bản chất.
- Chỉ ra hệ lụy: làm ta lố bịch, kệch cỡm, không tương xứng với địa vị, tư cách, không phù hợp với điều kiện hoàn cảnh bản thân.
Bài học rút ra cho em khi viết
Hai kĩ thuật quan trọng để bài nghị luận phê phán thuyết phục:
- Giới hạn phạm vi đề tài rõ ràng (ai, ở đâu, khi nào) để bài không lan man.
- Giải thích khái niệm bằng cách đối sánh (thói xấu cần phê phán đặt cạnh hành vi gần giống nhưng tích cực) để làm bật bản chất đáng chê.
Hai trang này thiên về hướng dẫn quy trình viết nên không có câu hỏi để chấm đáp án. Nếu em cần, mình có thể giúp em chọn một đề tài cụ thể và lập dàn ý mẫu theo đúng các bước trên. Em muốn thử với đề tài nào?