Giải Ngữ Văn 8 - Tập 1 trang 15

Trước hết mình lưu ý nhỏ: số trang in trên ảnh là 13 và 14 (không phải 15–16). Mình vẫn giữ tiêu đề theo yêu cầu của bạn, nhưng nội dung thực tế là trang 13–14 nhé.

Tóm tắt nội dung văn bản

Đây là đoạn trích từ truyện lịch sử "Lá cờ thêu sáu chữ vàng" của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng (NXB Văn học, Hà Nội, 1997).

Diễn biến chính của đoạn này:

• Trần Quốc Toản (Hoài Văn Hầu) tự ý xuống bến Bình Than, gây sự với quân Thánh Dực để xin được gặp vua bàn việc nước.
• Khi nghe có người chủ hòa, định "cho giặc mượn đường", Quốc Toản phẫn nộ, rút gươm xin vua cho đánh giặc, rồi tự đặt gươm lên gáy chịu tội.
• Vua Thiệu Bảo và Hưng Đạo Vương đều cảm động trước lòng trung nghĩa của chàng, nhưng vẫn không cho chàng dự bàn vì còn quá trẻ.
• Vua khoan dung tha tội, ban cho Quốc Toản một quả cam quý rồi bảo chàng về quê chăm sóc mẹ.
• Quốc Toản vừa tủi vừa hờn vì bị xem là trẻ con, bóp nát quả cam lúc nào không hay. Chàng quyết chí "chiêu binh mãi mã" để lập công đánh giặc.

Đoạn trích làm nổi bật hình tượng người thiếu niên anh hùng: giàu lòng yêu nước, căm thù giặc và có chí khí phi thường.

Giải đáp các câu hỏi bên lề (Theo dõi – Đối chiếu)

Trên hai trang này không có bài tập đánh số, chỉ có các hộp gợi ý đọc hiểu (Theo dõi, Đối chiếu). Mình giải chi tiết từng câu để bạn dễ học.

Câu 1 (Theo dõi): Hoài Văn giải thích như thế nào về hành động của mình?

Hoài Văn nhận mình mang tội lớn nhưng vẫn giải thích bằng lập luận đầy nghĩa khí:

• "Khi quốc biến thì đến đứa trẻ cũng phải lo" – đất nước lâm nguy thì ai cũng có trách nhiệm, không phân biệt tuổi tác.
• Chàng tự thấy mình không thể "ngồi yên như giống cỏ cây" trong khi vua lo việc nước.
• Nhắc đến công ơn được chú nuôi nấng, dạy điều trung nghĩa, chàng "liều chết đến đây chỉ muốn góp một vài lời".

→ Lời giải thích cho thấy Quốc Toản trưởng thành trong suy nghĩa, một lòng vì nước, biết đặt việc nước lên trên sự an nguy bản thân.

Câu 2 (Theo dõi): Thái độ của Trần Quốc Toản thể hiện như thế nào qua lời nói?

Khi nghe có người chủ hòa, đòi "cho giặc mượn đường":

• Quốc Toản "đứng phắt dậy, mắt long lên", liên tiếp gặng hỏi: "Ai chủ hòa? Ai chủ hòa?"
• Chàng dùng điển tích "kế giả đồ diệt Quắc" để vạch trần âm mưu thâm hiểm của giặc.
• Chàng "chạy xồng xộc xuống bến, quỳ xuống tâu vua, tiếng nói như thét": "Xin quan gia cho đánh! Cho giặc mượn đường là mất nước."

→ Thái độ quyết liệt, mạnh mẽ, sục sôi căm thù giặc và tinh thần chủ chiến rõ ràng. Lời nói bộc lộ một thiếu niên có khí phách, dám đối diện trực tiếp với vua để bày tỏ chính kiến.

Câu 3 (Đối chiếu): Cách nhà vua xử lí hành động của Trần Quốc Toản có đúng như dự đoán của em không?

Đây là câu hỏi mở để em đối chiếu với suy đoán của mình trước đó. Gợi ý trả lời:

• Quốc Toản tự ý gây sự, rút gươm – theo phép nước là tội nặng, có thể bị chém đầu (như Chiêu Quốc Vương Ích Tắc đề nghị).
• Nhiều bạn có thể dự đoán vua sẽ trừng phạt nghiêm khắc. Nhưng thực tế vua Thiệu Bảo lại xử lí khoan dung: tha tội, khen chàng "biết lo cho vua, cho nước, chí ấy đáng trọng", còn ban cho quả cam quý.
• → Cách xử lí này thường nằm ngoài dự đoán, thể hiện vua là người sáng suốt, độ lượng, biết trân trọng lòng trung của người trẻ tuổi.

(Em hãy viết theo cảm nhận thật của mình: nếu dự đoán đúng thì giải thích vì sao, nếu sai thì nói rõ điều gì khiến mình bất ngờ.)

Câu 4 (Theo dõi): Tâm trạng của Hoài Văn.

Sau khi được ban cam nhưng vẫn không được dự bàn việc nước, tâm trạng Quốc Toản diễn biến rất phức tạp:

• Chi tiết đắt giá nhất: chàng bóp nát quả cam vua ban lúc nào không hay – "Quả cam đã nát bét, chỉ còn trơ bã."

→ Chi tiết này cho thấy lòng căm thù giặc và ý chí mãnh liệt đã lấn át cả ý thức về món quà quý. Đây là hình ảnh nghệ thuật tiêu biểu, khắc họa sâu sắc khí phách của người anh hùng thiếu niên.

Một số từ ngữ cần ghi nhớ (chú thích trong bài)

• Thờ mẹ: chăm sóc, phụng dưỡng mẹ.
• Quốc biến: đất nước gặp biến cố, nguy nan.
• Thần tử: bề tôi, con cái.
• Giả đồ diệt Quắc: thành ngữ chỉ mưu mượn đường để thôn tính nước khác → cần luôn cảnh giác trước mưu đồ sâu xa của kẻ thù.
• Chiêu binh mãi mã: chiêu mộ binh sĩ, mua ngựa → chuẩn bị một đội quân.
• Mẫu thân: mẹ (cách nói tôn kính).

Nếu bạn cần mình soạn thêm phần phân tích nhân vật Trần Quốc Toản hay viết đoạn văn cảm nhận về chi tiết "bóp nát quả cam", cứ nói nhé.