Giải Ngữ Văn 8 - Tập 1 trang 21
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn Ngữ Văn · Trang 21–22
Trang này không có bài tập. Đây là phần văn bản đọc hiểu — trích đoạn từ tác phẩm "Hoàng Lê nhất thống chí" (Hồi thứ mười bốn), kể về sự kiện vua Quang Trung dụ quân lính và tiến quân ra Bắc đánh quân Thanh.
Tóm tắt nội dung
Trang 19
- Vua Quang Trung duyệt binh và dụ quân lính: Vua cưỡi voi ra doanh yên ủi quân sĩ, truyền cho tất cả ngồi nghe lệnh. Nội dung lời dụ gồm:
- Nhắc lại truyền thống chống giặc phương Bắc của dân tộc (Trưng Nữ Vương, Đinh Tiên Hoàng, Lê Đại Hành, Trần Hưng Đạo, Lê Thái Tổ).
- Tố cáo tội ác của quân Thanh xâm lược.
- Kêu gọi quân lính đồng tâm hiệp lực đánh đuổi giặc.
- Cảnh cáo kẻ hai lòng sẽ bị xử nghiêm.
- Quân lính hưởng ứng: Tất cả đều nói "Xin vâng lệnh, không dám hai lòng!"
- Vua Quang Trung nói với các tướng lĩnh (Sở, Lân): Phê phán họ nghe tiếng giặc đã chạy trước, nhắc phép "quân thua chém tướng", nhưng cũng thể hiện sự khoan dung vì biết họ là hạng võ dũng.
Trang 20
- Vua Quang Trung đánh giá tình hình và nêu kế hoạch:
- Khen ngợi tài năng của Ngô Thì Nhậm trong việc giữ thế phòng thủ, kích thích lòng quân địch kiêu căng.
- Tuyên bố tự mình cầm quân, phương lược đã tính sẵn, chắc chắn mười ngày sẽ đuổi được quân Thanh.
- Dự tính lâu dài: sau chiến thắng, cần mười năm nuôi dưỡng lực lượng để nước giàu quân mạnh.
- Đề cao vai trò ngoại giao của Ngô Thì Nhậm trong tương lai.
- Hẹn ngày chiến thắng: Vua hẹn mồng 7 Tết sẽ vào thành Thăng Long mở tiệc ăn mừng.
- Tiến quân và chiến thắng ban đầu: Quân Tây Sơn ra đến sông Giản, nghĩa binh (quân Lê Chiêu Thống) tan vỡ chạy trước. Đến sông Thanh Quyết, quân Thanh cũng chạy. Vua Quang Trung đuổi đến Phú Xuyên, bắt sống hết, không để tên nào trốn thoát — khiến quân Thanh ở Hà Hồi và Ngọc Hồi không hề hay biết.
Các câu hỏi "Theo dõi" và "Dự đoán" trong bài đọc
Đây là các câu hỏi gợi ý đọc hiểu (in trong khung cam bên lề), không phải bài tập chính thức nhưng mình sẽ trả lời để các em hiểu bài tốt hơn:
Câu hỏi 1: Nội dung lời dụ quân lính của vua Quang Trung
(Khung "Theo dõi" — trang 19)
Trả lời:
Lời dụ quân lính của vua Quang Trung gồm các nội dung chính:
- Khẳng định chủ quyền dân tộc: Nước Nam và phương Bắc là hai nước riêng biệt, phân chia rõ ràng từ xưa.
- Tố cáo tội ác quân Thanh: Từ đời Hán đến nay, giặc phương Bắc nhiều lần cướp bóc, giết hại nhân dân, vơ vét của cải.
- Nêu gương anh hùng dân tộc: Trưng Nữ Vương, Đinh Tiên Hoàng, Lê Đại Hành, Trần Hưng Đạo, Lê Thái Tổ — tất cả đều đánh thắng và đuổi được giặc.
- Kêu gọi đồng lòng: Yêu cầu quân lính đồng tâm hiệp lực, dựng nên công lớn.
- Cảnh cáo nghiêm khắc: Kẻ hai lòng sẽ bị giết chết ngay, không tha.
🎯 Nhận xét: Lời dụ vừa khơi dậy lòng yêu nước, tự hào dân tộc, vừa thể hiện uy quyền của người lãnh đạo — kết hợp giữa tình và lý rất chặt chẽ.
Câu hỏi 2: Lời của vua Quang Trung nói với các tướng lĩnh
(Khung "Theo dõi" — trang 19)
Trả lời:
Khi gặp Sở và Lân (hai tướng đã bỏ chạy trước quân Thanh), vua Quang Trung:
- Phê phán: Nhắc phép binh "quân thua chém tướng", tội của họ đáng chết vạn lần.
- Khoan dung: Nhưng vẫn tha vì biết họ là hạng "võ dũng" (có sức mạnh nhưng thiếu mưu lược), chỉ biết gặp giặc là đánh chứ không biết tùy cơ ứng biến.
- Giao nhiệm vụ mới: Để Ngô Thì Nhậm lo việc ngoại giao, còn các tướng sẽ theo vua đánh trận.
🎯 Nhận xét: Qua đoạn này, ta thấy Quang Trung là người vừa nghiêm khắc vừa bao dung, biết dùng người đúng chỗ.
Câu hỏi 3: Dự đoán kết quả trận đánh giữa quân Tây Sơn và quân Thanh
(Khung "Dự đoán" — trang 20)
Đề bài: Theo em, kết quả trận đánh giữa quân Tây Sơn và quân Thanh sẽ như thế nào? Dựa vào đâu em dự đoán như vậy?
Trả lời:
Dự đoán: Quân Tây Sơn sẽ chiến thắng hoàn toàn.
Căn cứ để dự đoán:
- Tinh thần quân sĩ rất cao: Sau lời dụ của vua, tất cả đều đồng lòng, sẵn sàng chiến đấu.
- Người chỉ huy tài giỏi: Vua Quang Trung tự mình cầm quân, có phương lược tính sẵn, tự tin hẹn ngày chiến thắng (mồng 7 Tết).
- Yếu tố bất ngờ: Quân Tây Sơn tiến nhanh, bắt sống hết quân tiền trạm, khiến quân Thanh ở phía sau không hề hay biết — mất hoàn toàn khả năng phòng bị.
- Quân Thanh chủ quan: Đang trong dịp Tết, quân Thanh kiêu căng, không ngờ bị tấn công.
- Truyền thống lịch sử: Như vua Quang Trung đã nhắc, dân tộc ta luôn đánh thắng giặc phương Bắc khi đồng lòng.
🎯 Ghi nhớ: Khi đọc văn bản tự sự, ta có thể dự đoán diễn biến dựa vào: lời nói, hành động của nhân vật; tình thế hai bên; và các chi tiết "báo hiệu" mà tác giả cài sẵn trong văn bản.
📝 Bài văn mẫu
Đề bài: Theo em, kết quả trận đánh giữa quân Tây Sơn và quân Thanh sẽ như thế nào? Dựa vào đâu em dự đoán như vậy?