Giải Toán 8 - Tập 1 trang 91
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn ToĂ¡n · Trang 91–92
Chương V: DỮ LIỆU VÀ BIỂU ĐỒ (Thống kê)
Bài 18: THU THẬP VÀ PHÂN LOẠI DỮ LIỆU
HĐ1 (Hoạt động 1)
Đề bài: Nêu các phương pháp thu thập dữ liệu đã được học. Mỗi phương pháp cho một ví dụ.
Cách giải
Có 2 phương pháp thu thập dữ liệu:
1. Thu thập dữ liệu trực tiếp:
- Là việc thu thập dữ liệu thông qua quan sát, làm thí nghiệm, lập bảng hỏi, phỏng vấn,...
- Ví dụ: Đo chiều cao của các bạn trong lớp bằng thước đo và ghi lại kết quả.
2. Thu thập dữ liệu gián tiếp:
- Là việc thu thập dữ liệu từ những nguồn có sẵn như sách, báo, mạng Internet,...
- Ví dụ: Tra cứu dân số các tỉnh thành Việt Nam trên website của Tổng cục Thống kê.
Đáp án: - Thu thập trực tiếp: quan sát, thí nghiệm, phỏng vấn, lập bảng hỏi - Thu thập gián tiếp: từ sách, báo, Internet
💡 Mẹo nhớ: "Trực tiếp - Tự làm, Gián tiếp - Có sẵn"
Luyện tập 1
Đề bài: Em hãy cho biết phương pháp thu thập dữ liệu trong mỗi trường hợp sau là trực tiếp hay gián tiếp.
a) Nam vào website của Tổng cục Thống kê và ghi lại số quận/huyện của các tỉnh, thành phố thuộc đồng bằng Bắc Bộ.
b) Thầy giáo dạy Giáo dục thể chất đã đo và ghi lại thời gian chạy cự li 1000 mét của các bạn học sinh khối 8.
Cách giải
Câu a)
- Nam lấy dữ liệu từ website của Tổng cục Thống kê
- Đây là nguồn dữ liệu có sẵn trên Internet
- Nam không tự đi đếm số quận/huyện
Đáp án câu a: Phương pháp thu thập dữ liệu gián tiếp
Câu b)
- Thầy giáo trực tiếp đo thời gian chạy của học sinh
- Thầy tự thực hiện việc đo đạc và ghi chép
- Dữ liệu được thu thập qua hoạt động quan sát, đo lường trực tiếp
Đáp án câu b: Phương pháp thu thập dữ liệu trực tiếp
HĐ2 (Hoạt động 2)
Đề bài: Cho hai dãy dữ liệu sau về 5 học sinh.
- (A) Chiều cao (đơn vị: cm): 128,1; 132,9; 125,7; 131,3; 133,6
- (B) Số môn thể thao học sinh biết chơi: 2; 1; 5; 2; 3
a) Hai dãy dữ liệu này có phải là số liệu không?
b) Đo chiều cao (kí hiệu là h) một học sinh khác và hỏi về số môn thể thao (kí hiệu là n) mà em đó biết chơi.
- h có thể nhận giá trị bất kì lớn hơn 120 cm và nhỏ hơn 150 cm được không?
- n có thể nhận giá trị lớn hơn 3 và nhỏ hơn 4 được không?
Cách giải
Câu a)
- Dãy (A) gồm các số: 128,1; 132,9; 125,7; 131,3; 133,6
- Dãy (B) gồm các số: 2; 1; 5; 2; 3
- Cả hai dãy đều là các con số
Đáp án câu a: Có, cả hai dãy dữ liệu này đều là số liệu
Câu b)
Xét chiều cao h:
- Chiều cao có thể là 125,5 cm; 130,2 cm; 145,8 cm;...
- Chiều cao có thể nhận bất kì giá trị nào trong khoảng từ 120 cm đến 150 cm
- Đây là số liệu liên tục
Đáp án: h có thể nhận giá trị bất kì lớn hơn 120 cm và nhỏ hơn 150 cm
Xét số môn thể thao n:
- Số môn thể thao phải là số nguyên: 1, 2, 3, 4, 5,...
- Không thể biết chơi 3,5 môn thể thao
- Giữa 3 và 4 không có số nguyên nào
- Đây là số liệu rời rạc
Đáp án: n không thể nhận giá trị lớn hơn 3 và nhỏ hơn 4
Tóm tắt kiến thức quan trọng
Phân loại số liệu:
| Loại số liệu | Đặc điểm | Ví dụ |
|---|---|---|
| Số liệu liên tục | Có thể nhận giá trị tùy ý trong một khoảng | Chiều cao, cân nặng, nhiệt độ |
| Số liệu rời rạc | Chỉ nhận các giá trị riêng lẻ (thường là số nguyên) | Số học sinh, số sản phẩm, số môn thể thao |
🎯 Ghi nhớ: - Thu thập trực tiếp: Tự mình đo, đếm, quan sát, phỏng vấn - Thu thập gián tiếp: Lấy từ nguồn có sẵn (sách, báo, Internet) - Số liệu liên tục: Đo được, có thể là số thập phân bất kì (chiều cao, cân nặng) - Số liệu rời rạc: Đếm được, thường là số nguyên (số người, số đồ vật)
💡 Mẹo nhớ: - "Liên tục - Đo - Dài dài" (đo chiều dài, cân nặng → số thập phân liên tục) - "Rời rạc - Đếm - Đứt đoạn" (đếm số lượng → số nguyên rời rạc)