Giải Khoa học tự nhiên 9 trang 61

⚠️ Lưu ý: Hình ảnh được cung cấp thực tế là trang 59 và 60 của sách. Mình sẽ giải các nội dung có trong hai trang này.

---

📄 Trang 59 — Bảng mã màu điện trở

Trang này không có bài tập, chỉ trình bày phần lý thuyết về cách đọc giá trị điện trở 4 vòng màu.

Tóm tắt nội dung:

Bảng quy ước các vòng màu trên điện trở:

Cách đọc điện trở 4 vòng màu:

• Vòng 1 và vòng 2: cho 2 chữ số đầu của giá trị điện trở
• Vòng 3: cho luỹ thừa của 10 nhân với hai số trên
• Vòng 4: cho sai số của điện trở (luôn là vàng ánh kim hoặc bạc)

Công thức tổng quát:

Giá trị điện trở = [Vòng 1][Vòng 2] × 10^[Vòng 3] ± [Vòng 4]

Ví dụ (Hình 11.4): Điện trở có các vòng vàng – tím – đen – vàng ánh kim, tương ứng với 4 ; 7 ; 10^0 ; ± 5%.

→ Giá trị điện trở: 47 × 10^0 ± 5% = 47 Ω ± 5%

💡 Mẹo nhớ thứ tự màu: "Đen Nâu Đỏ Cam Vàng – Lục Lam Tím Xám Trắng" tương ứng với các số 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.

---

📄 Trang 60 — Bài 12: Đoạn mạch nối tiếp, song song

Trang này chủ yếu giới thiệu mục tiêu và lý thuyết của bài. Có một câu hỏi mở đầu ở đầu bài như sau:

Câu hỏi mở đầu

Đề bài: Có hai bóng đèn, một số dây nối, nguồn điện. Mắc các đèn như thế nào vào hai cực của nguồn điện mà khi một bóng đèn bị cháy thì bóng đèn kia vẫn sáng? Vẽ sơ đồ mạch điện.

Cách 1 — Phân tích từ đặc điểm của hai loại mạch

Bước 1: Xét cách mắc nối tiếp.

Khi hai đèn mắc nối tiếp, dòng điện chỉ có một đường đi duy nhất qua cả hai đèn. Nếu một bóng cháy (đứt dây tóc), mạch bị hở → bóng còn lại không sáng.

→ Cách mắc nối tiếp không thoả mãn yêu cầu.

Bước 2: Xét cách mắc song song.

Khi hai đèn mắc song song, mỗi đèn nằm trên một nhánh riêng, có dòng điện riêng đi qua. Nếu một bóng cháy, nhánh đó hở nhưng nhánh kia vẫn kín → bóng còn lại vẫn sáng bình thường.

→ Cách mắc song song thoả mãn yêu cầu.

Kết luận: Phải mắc hai bóng đèn song song với nhau, rồi nối vào hai cực của nguồn điện.

Sơ đồ mạch điện:

        ┌─────────[ Đ1 ]─────────┐
        │                        │
   ●────┤                        ├────● 
   +    │                        │    -
        └─────────[ Đ2 ]─────────┘
            (Nguồn điện ở ngoài)

Mô tả sơ đồ:

• Cực dương (+) của nguồn nối ra một đầu chung
• Từ đầu chung này tách thành 2 nhánh song song: nhánh 1 chứa đèn Đ1, nhánh 2 chứa đèn Đ2
• Hai nhánh gặp nhau ở đầu kia, rồi nối về cực âm (–) của nguồn

Đáp án: Mắc hai bóng đèn song song. Khi một bóng cháy, nhánh chứa bóng đó bị hở, nhưng nhánh kia vẫn kín mạch nên bóng còn lại vẫn sáng.

Cách 2 — Liên hệ thực tế

Quan sát đèn trang trí trong nhà hay đèn ở các phòng học: khi một bóng hỏng, các bóng khác vẫn sáng. Đó là vì các bóng được mắc song song vào lưới điện.

Ngược lại, dây đèn nháy trang trí kiểu cũ thường mắc nối tiếp, nên chỉ cần một bóng cháy là cả dây đèn tắt.

→ Áp dụng cho bài: dùng cách mắc song song giống như các bóng đèn trong nhà.

💡 Mẹo nhớ: - Nối tiếp = "Một đường, một số phận" → một bóng cháy là tắt cả. - Song song = "Mỗi bóng một lối đi" → một bóng cháy, bóng kia vẫn sáng.

---

📚 Tóm tắt lý thuyết trang 60

I – Đoạn mạch nối tiếp

1. Điện trở đoạn mạch nối tiếp

• Đoạn mạch nối tiếp: các điện trở mắc liên tiếp thành một đường duy nhất.
• Điện trở tương đương là điện trở có thể thay thế cho cả đoạn mạch sao cho với cùng hiệu điện thế đặt vào hai đầu, cường độ dòng điện qua đoạn mạch không đổi.

Công thức điện trở tương đương khi mắc nối tiếp:

• Hai điện trở: R_tđ = R₁ + R₂
• n điện trở: R_tđ = R₁ + R₂ + … + R_n

🎯 Ghi nhớ: - Điện trở 4 vòng màu: 2 số đầu × 10^số 3 ± sai số. - Mạch nối tiếp: R_tđ = R₁ + R₂ + … + R_n (cộng dồn các điện trở). - Muốn một bóng cháy mà bóng còn lại vẫn sáng → phải mắc song song.