Giải Ngữ Văn 9 - Tập 2 trang 67

Trang 65: Bài thơ "Miền quê" và phần ĐỌC MỞ RỘNG

Nội dung trang 65

Trang này gồm:

• Bài thơ "Miền quê" của Nguyễn Khoa Điềm (trích từ Thơ Nguyễn Khoa Điềm, Tuyển tập 40 năm do tác giả chọn, NXB Văn học, Hà Nội, 2011, tr. 72)
• Phần ĐỌC MỞ RỘNG với 3 yêu cầu/bài tập

---

Câu 1

Đề bài: Tìm đọc một số truyện trinh thám và một số bài thơ sáu chữ, bảy chữ, tám chữ. Ghi vào nhật kí đọc sách những thông tin quan trọng mà em thu nhận được từ văn bản.

Hướng dẫn thực hiện

Bước 1: Tìm đọc truyện trinh thám

Một số truyện trinh thám phù hợp với học sinh lớp 9:

• "Sherlock Holmes" của Arthur Conan Doyle (bản dịch tiếng Việt)
• "Thám tử lừng danh Conan" (truyện tranh)
• "Những vụ kỳ án" của các tác giả Việt Nam

Bước 2: Tìm đọc thơ sáu chữ, bảy chữ, tám chữ

• Thơ sáu chữ: "Miền quê" (Nguyễn Khoa Điềm) – như bài trong SGK
• Thơ bảy chữ: "Qua Đèo Ngang" (Bà Huyện Thanh Quan), "Thương vợ" (Trần Tế Xương)
• Thơ tám chữ: "Nhớ rừng" (Thế Lữ), "Tràng giang" (Huy Cận)

Bước 3: Ghi nhật kí đọc sách

Mẫu ghi nhật kí đọc sách:

Gợi ý: Em nên đọc ít nhất 1-2 truyện trinh thám và 2-3 bài thơ thuộc các thể loại khác nhau để có cái nhìn đa dạng.

---

Câu 2

Đề bài: Trao đổi với các bạn về:

• Chủ đề, không gian, thời gian, chi tiết, cốt truyện, nhân vật chính, lời người kể chuyện trong một truyện trinh thám em đã đọc; những thay đổi trong suy nghĩ, tình cảm, lối sống và cách thưởng thức, đánh giá của em sau khi đọc truyện.
• Chủ đề và căn cứ để xác định chủ đề; cảm xúc, cảm hứng chủ đạo của người viết; những nét độc đáo về hình thức của bài thơ sáu chữ, bảy chữ, tám chữ em đã đọc thể hiện qua bố cục, kết cấu, ngôn ngữ, biện pháp tu từ.

Hướng dẫn thực hiện

Phần A: Trao đổi về truyện trinh thám

Khi trao đổi, em cần trình bày các ý sau:

1. Các yếu tố của truyện:

• Chủ đề: Truyện nói về vấn đề gì? (phá án, tìm hung thủ, giải mã bí ẩn...)
• Không gian: Câu chuyện diễn ra ở đâu? (thành phố, làng quê, biệt thự...)
• Thời gian: Xảy ra khi nào? Trong bao lâu?
• Chi tiết: Những chi tiết quan trọng giúp phá án là gì?
• Cốt truyện: Tóm tắt diễn biến chính của câu chuyện
• Nhân vật chính: Thám tử/người điều tra là ai? Tính cách như thế nào?
• Lời người kể chuyện: Ai kể? Ngôi thứ mấy? Giọng điệu ra sao?

2. Những thay đổi của bản thân sau khi đọc:

• Suy nghĩ: Em học được gì về cách tư duy logic, quan sát?
• Tình cảm: Em có cảm xúc gì với nhân vật, với công lý?
• Lối sống: Em có muốn rèn luyện kỹ năng quan sát, suy luận không?
• Cách thưởng thức: Em đánh giá thế nào về nghệ thuật kể chuyện?

Phần B: Trao đổi về thơ sáu chữ, bảy chữ, tám chữ

1. Về chủ đề:

• Bài thơ nói về điều gì?
• Căn cứ xác định: dựa vào nhan đề, hình ảnh trung tâm, câu thơ then chốt

2. Về cảm xúc, cảm hứng chủ đạo:

• Tác giả bộc lộ tình cảm gì? (yêu thương, nhớ nhung, tự hào, buồn bã...)
• Cảm hứng chủ đạo xuyên suốt bài thơ là gì?

3. Về nét độc đáo hình thức:

• Bố cục: Bài thơ chia làm mấy phần? Mỗi phần nói gì?
• Kết cấu: Các khổ thơ liên kết với nhau như thế nào?
• Ngôn ngữ: Từ ngữ có gì đặc sắc? (từ láy, từ cổ, từ địa phương...)
• Biện pháp tu từ: So sánh, ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ... được sử dụng ra sao?

Ví dụ với bài "Miền quê": - Chủ đề: Tình yêu quê hương, nỗi nhớ về miền quê thanh bình - Cảm hứng chủ đạo: Hoài niệm, trìu mến - Hình thức: Thơ sáu chữ, nhịp thơ đều đặn, hình ảnh giản dị (mảnh trăng, đàn trâu, tiếng ếch, lúa mềm...)

---

Câu 3

Đề bài: Học thuộc lòng một số đoạn thơ, bài thơ sáu chữ, bảy chữ, tám chữ mà em yêu thích.

Hướng dẫn thực hiện

Bước 1: Chọn bài thơ/đoạn thơ yêu thích

Gợi ý một số bài thơ hay:

• Thơ sáu chữ: "Miền quê" (Nguyễn Khoa Điềm)
• Thơ bảy chữ: "Qua Đèo Ngang", "Chiều hôm nhớ nhà"
• Thơ tám chữ: "Nhớ rừng", "Tràng giang"

Bước 2: Phương pháp học thuộc hiệu quả

1. Đọc hiểu nội dung: Hiểu ý nghĩa từng câu, từng khổ thơ
2. Chia nhỏ: Học từng khổ, sau đó ghép lại
3. Đọc to nhiều lần: Đọc diễn cảm, chú ý nhịp thơ, vần thơ
4. Viết ra giấy: Vừa viết vừa đọc giúp nhớ lâu hơn
5. Liên tưởng hình ảnh: Tưởng tượng cảnh vật, nhân vật trong thơ
6. Ôn lại thường xuyên: Mỗi ngày đọc lại 1-2 lần

💡 Mẹo nhớ: "Hiểu rồi mới thuộc, thuộc rồi mới nhớ" – Đừng học vẹt, hãy cảm nhận bài thơ trước khi học thuộc.

---

Trang 66: Giới thiệu Bài 8 – TIẾNG NÓI CỦA LƯƠNG TRI

Nội dung trang 66

Trang này không có bài tập. Đây là trang giới thiệu bài học mới.

Tóm tắt nội dung:

Tên bài: Bài 8 – TIẾNG NÓI CỦA LƯƠNG TRI

Lời đề từ: "Lương tri là một ngọn đuốc mà người ta phải cố gắng duy trì trong tình trạng cháy sáng." – Xa-mu-en Giôn-xơn (Samuel Johnson)

Giới thiệu bài học:

• Tiếng nói lương tri là tiếng nói của lí trí sáng suốt, tình cảm chân thành, tinh thần trách nhiệm cao
• Tiếng nói đó có khả năng đánh thức phần tốt đẹp nhất trong mỗi người, hướng con người đến hành động đúng đắn
• Hai văn bản nghị luận trong bài đề cập vấn đề hệ trọng, liên quan đến sự tồn vong của cá nhân và nhân loại
• Kết nối với bài thơ về chí sĩ cách mạng, thể hiện sự kì vọng về vai trò của tuổi trẻ với vận mệnh đất nước

Yêu cầu cần đạt:

1. Nhận biết và phân tích được luận đề, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng tiêu biểu trong văn bản
2. Biết nhận xét, đánh giá tính chất đúng và sai của vấn đề đặt ra trong văn bản
3. Phân biệt được cách trình bày vấn đề khách quan và chủ quan
4. Hiểu được nghĩa và cách dùng tên viết tắt các tổ chức quốc tế quan trọng (UN, UNESCO, UNICEF, WHO, WB, IMF, ASEAN, WTO...)
5. Viết được một bài văn nghị luận về một vấn đề cần giải quyết

---

🎯 Ghi nhớ: - Phần ĐỌC MỞ RỘNG giúp em mở rộng kiến thức qua việc tự đọc thêm sách - Khi ghi nhật kí đọc sách, cần ghi đầy đủ thông tin về tác phẩm và cảm nhận cá nhân - Học thuộc thơ cần kết hợp hiểu nội dung và cảm nhận vẻ đẹp của bài thơ - Bài 8 sẽ học về văn nghị luận với chủ đề "Tiếng nói của lương tri"