Giải Ngữ Văn 9 - Tập 2 trang 69
Lời giải chi tiết SGK Lớp 9 · Môn Ngữ Văn · Trang 69–70
Phần TRI THỨC NGỮ VĂN (Trang 67)
Trang này chủ yếu là phần lý thuyết, cung cấp kiến thức nền tảng cho học sinh trước khi đọc văn bản. Nội dung gồm:
1. Thông tin khách quan và ý kiến chủ quan
Tóm tắt kiến thức:
- Thông tin khách quan: Là những thông tin có thể kiểm chứng được, thường xuất hiện dưới dạng bản tin, số liệu thống kê, phát hiện của nhà nghiên cứu, kết quả thí nghiệm...
- Ý kiến chủ quan: Là quan điểm cá nhân của người viết, thường được đánh dấu bằng các cụm từ như: tôi nghĩ, tôi tin, tôi cảm thấy, theo quan điểm của tôi, chúng tôi cần,... hoặc các từ ngữ thể hiện cảm xúc, nhận xét như: thích, ghét, thú vị, rất đáng ghi nhận, thật sự có giá trị,...
💡 Mẹo nhớ: - Khách quan = Có thể kiểm tra, chứng minh được (số liệu, sự kiện) - Chủ quan = Có từ "tôi nghĩ", "theo tôi", hoặc từ cảm xúc (thích, ghét, hay, dở)
2. Nghĩa và cách dùng tên viết tắt của các tổ chức quốc tế quan trọng
Tóm tắt kiến thức:
- Tên viết tắt được tạo từ các chữ cái đầu tiên của các từ trong cụm từ tiếng Anh
- Ví dụ:
- ASEAN = Association of South East Asian Nations (Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á)
- WTO = World Trade Organization (Tổ chức Thương mại Thế giới)
Phần VĂN BẢN ĐỌC (Trang 67)
Giới thiệu 3 văn bản sẽ học:
- Văn bản 1: Đấu tranh cho một thế giới hòa bình – Gabriel García Márquez
- Văn bản 2: Biến đổi khí hậu – mối đe dọa sự tồn vong của hành tinh chúng ta – António Guterres
- Văn bản 3: Bài ca chúc Tết thanh niên – Phan Bội Châu
VĂN BẢN 1 (Trang 68)
Câu hỏi TRƯỚC KHI ĐỌC
Đề bài: Em hãy cho biết đất nước nào đã phải hứng chịu những quả bom nguyên tử đầu tiên trên thế giới. Vì sao hằng năm ở đất nước đó, người ta vẫn tổ chức tưởng niệm ngày bị ném bom nguyên tử?
Cách giải
Bước 1: Xác định đất nước bị ném bom nguyên tử đầu tiên
Đất nước đó là Nhật Bản. Cụ thể:
- Ngày 6/8/1945: Mỹ ném quả bom nguyên tử đầu tiên mang tên "Little Boy" xuống thành phố Hiroshima
- Ngày 9/8/1945: Mỹ ném quả bom nguyên tử thứ hai mang tên "Fat Man" xuống thành phố Nagasaki
Bước 2: Giải thích lý do tổ chức tưởng niệm hằng năm
Nhật Bản tổ chức tưởng niệm hằng năm vì những lý do sau:
- Tưởng nhớ các nạn nhân: Hai quả bom đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm nghìn người (khoảng 140.000 người ở Hiroshima và 70.000 người ở Nagasaki chết ngay lập tức, chưa kể những người chết sau đó do nhiễm phóng xạ)
- Nhắc nhở thế giới về hậu quả khủng khiếp của vũ khí hạt nhân: Đây là bài học đau thương để nhân loại không lặp lại sai lầm
- Kêu gọi hòa bình: Lễ tưởng niệm là dịp để kêu gọi thế giới chung tay xóa bỏ vũ khí hạt nhân, xây dựng một thế giới hòa bình
- Gìn giữ ký ức lịch sử: Để các thế hệ sau hiểu được giá trị của hòa bình và cái giá phải trả cho chiến tranh
Đáp án: - Đất nước đầu tiên hứng chịu bom nguyên tử là Nhật Bản (Hiroshima ngày 6/8/1945 và Nagasaki ngày 9/8/1945) - Lý do tổ chức tưởng niệm: Để tưởng nhớ các nạn nhân, nhắc nhở nhân loại về hậu quả khủng khiếp của vũ khí hạt nhân, và kêu gọi thế giới gìn giữ hòa bình.
Câu hỏi THEO DÕI (trong khi đọc văn bản)
Câu hỏi 1: Nhân loại đang đối mặt với nguy cơ gì?
Đề bài: Nhân loại đang đối mặt với nguy cơ gì?
Cách giải
Dựa vào đoạn văn bản, ta thấy tác giả đề cập đến:
- Ngày 8/8/1986, có hơn 50.000 đầu đạn hạt nhân được bố trí trên khắp hành tinh
- Mỗi người (kể cả trẻ con) đang ngồi trên một thùng 4 tấn thuốc nổ
- Nếu tất cả nổ tung sẽ làm biến mất mọi dấu vết của sự sống trên Trái Đất
- Về lý thuyết, có thể tiêu diệt tất cả các hành tinh xoay quanh Mặt Trời và phá hủy thế thăng bằng của Hệ Mặt Trời
Đáp án: Nhân loại đang đối mặt với nguy cơ bị hủy diệt bởi vũ khí hạt nhân. Số lượng đầu đạn hạt nhân khổng lồ (hơn 50.000 đầu đạn) có thể xóa sổ mọi sự sống trên Trái Đất, thậm chí phá hủy cả Hệ Mặt Trời.
Câu hỏi 2: Cách sử dụng lí lẽ để tác động đến tình cảm và nhận thức của người nghe, người đọc
Đề bài: Cách sử dụng lí lẽ để tác động đến tình cảm và nhận thức của người nghe, người đọc.
Cách giải
Tác giả Gabriel García Márquez đã sử dụng lí lẽ rất khéo léo:
1. Dùng số liệu cụ thể, chính xác:
- "Hơn 50.000 đầu đạn hạt nhân"
- "4 tấn thuốc nổ" cho mỗi người
- "Cách đây 41 năm" (tính từ khi ngành công nghiệp hạt nhân ra đời)
→ Số liệu cụ thể tạo độ tin cậy, giúp người đọc hình dung rõ mức độ nguy hiểm
2. Dùng hình ảnh so sánh dễ hiểu:
- So sánh mỗi người đang "ngồi trên một thùng 4 tấn thuốc nổ"
- So sánh nguy cơ hạt nhân với "thanh gươm Đa-mô-clét" (thanh gươm treo lơ lửng trên đầu, có thể rơi xuống bất cứ lúc nào)
- So sánh với "dịch hạch" – căn bệnh từng giết chết hàng triệu người
→ Hình ảnh gần gũi giúp người đọc cảm nhận được sự nguy hiểm đang cận kề
3. Lập luận logic, chặt chẽ:
- Đưa ra thực trạng → Phân tích hậu quả → Kết luận về mức độ nghiêm trọng
4. Sử dụng câu hỏi tu từ:
- "Chúng ta đang ở đâu?" → Khiến người đọc phải suy nghĩ, tự vấn
Đáp án: Tác giả sử dụng lí lẽ bằng cách: - Đưa ra số liệu cụ thể (50.000 đầu đạn, 4 tấn thuốc nổ/người) để tạo độ tin cậy - Dùng hình ảnh so sánh gần gũi, dễ hiểu (thùng thuốc nổ, thanh gươm Đa-mô-clét, dịch hạch) - Lập luận logic: thực trạng → hậu quả → kết luận - Dùng câu hỏi tu từ để khơi gợi suy nghĩ Cách này vừa tác động đến lý trí (bằng số liệu, logic) vừa tác động đến tình cảm (bằng hình ảnh gợi cảm, sự lo lắng) của người đọc.
🎯 Ghi nhớ: - Thông tin khách quan = Có thể kiểm chứng (số liệu, sự kiện, kết quả nghiên cứu) - Ý kiến chủ quan = Quan điểm cá nhân (có từ "tôi nghĩ", "theo tôi", hoặc từ cảm xúc) - Văn bản nghị luận hay thường kết hợp số liệu cụ thể + hình ảnh so sánh + lập luận logic để thuyết phục người đọc