Giải Ngữ Văn 9 - Tập 2 trang 107
Lời giải chi tiết SGK Lớp 9 · Môn Ngữ Văn · Trang 107–108
Hai trang này không có bài tập kiểu hỏi – đáp, mà là phần bài viết tham khảo và hướng dẫn các bước viết. Mình sẽ tóm tắt lý thuyết và phân tích kĩ từng phần để bạn dễ vận dụng.
Phần 1: Phân tích bài viết tham khảo – "Bia Vĩnh Lăng"
Đây là bài thuyết minh mẫu để học sinh quan sát cách triển khai. Nội dung tóm tắt:
| Đoạn | Nội dung chính | Chức năng (theo ghi chú bên lề) |
|---|---|---|
| Mở đầu | Bia dựng năm 1433, mặt tiền hướng nam, làm bằng đá trầm tích nguyên khối (cao 2,79 m, rộng 1,94 m, dày 27 cm), đặt trên lưng rùa đá lớn | Nêu thông tin cơ bản về thời điểm xuất hiện và toạ độ không gian |
| Tiếp | Là một trong những tấm bia đẹp nhất Việt Nam về mĩ thuật và kĩ thuật; nay chỉ còn nền móng và chân tảng | Đánh giá chung về giá trị và tình trạng hiện tại |
| Năm 1960–1961 | Nhà bia được tôn tạo, nền vuông cạnh 8,8 m, hai tầng mái cong, 16 cột theo kiến trúc thời Lê trung hưng | (kèm hình minh hoạ "Nhà bia Vĩnh Lăng") |
| Tiếp | Bia ghi thân thế, sự nghiệp vua Lê Thái Tổ; văn bia do Nguyễn Trãi soạn, Vũ Văn Phỉ viết chữ | Đưa thông tin về các đặc điểm làm nên giá trị nổi bật |
| Kết | Là công trình điêu khắc đá nghệ thuật giá trị, được xếp hạng Bảo vật Quốc gia ngày 30‑12‑2013 | Khẳng định lại ý nghĩa và giá trị của di tích |
Bài học rút ra về bố cục một bài thuyết minh di tích:
- Mở bài: giới thiệu khái quát (vị trí, thời điểm, đánh giá chung).
- Thân bài: trình bày chi tiết đặc điểm, cấu trúc, lịch sử, giá trị.
- Kết bài: khẳng định ý nghĩa, vị thế của di tích.
Mẹo: bài này còn cho thấy người viết biết bóc tách một đối tượng nhỏ (bia Vĩnh Lăng) ra khỏi quần thể lớn (Khu di tích Lam Kinh) để thuyết minh tập trung, sâu kĩ.
Phần 2: Thực hành viết theo các bước – Bước 1 "Trước khi viết"
a. Lựa chọn đề tài
Những điểm cần nhớ:
- Mọi danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử ở Việt Nam và thế giới đều có thể làm đối tượng thuyết minh.
- Một đối tượng có thể tồn tại độc lập, hoặc là một bộ phận trong chỉnh thể lớn hơn.
- Nên chọn đối tượng mà mình hiểu rõ và có đủ tư liệu nhất.
- Nếu chỉ viết về một bộ phận, các đối tượng liên quan vẫn được nhắc đến trong những câu dẫn dắt (như bài mẫu chỉ viết riêng về bia Vĩnh Lăng dù nó thuộc quần thể Lam Kinh).
Mục đích viết: giúp người đọc nắm thông tin cơ bản và bồi đắp tình cảm yêu mến, trân trọng đối tượng.
Người đọc: những ai quan tâm đến danh lam, di tích được thuyết minh.
b. Tìm ý
Sách gợi ý hình thành ý bằng cách trả lời bộ câu hỏi sau. Mình sắp xếp lại cho dễ nhớ:
- Đối tượng là gì? Đặt tên thế nào? – Tránh dùng tên bao hàm quá nhiều nếu không định thuyết minh đầy đủ tất cả.
- Đối tượng nằm ở đâu? Gần hay xa trung tâm? – Nên lấy trung tâm hành chính tỉnh hoặc thành phố lớn làm mốc định vị.
- Thông tin chung nào khẳng định vị trí, ý nghĩa, giá trị?
- Đặc điểm nổi bật, khác biệt độc đáo so với các đối tượng cùng loại là gì? – Có thể hỏi sâu về vẻ đẹp, cấu trúc, quá trình hình thành, sự kiện lịch sử liên quan.
- Chuyên gia và du khách đánh giá ra sao?
- Đối tượng đóng vai trò gì trong phát triển kinh tế – xã hội – văn hoá của địa phương và đất nước?
Gợi ý vận dụng
Khi tự viết, bạn hãy chọn một di tích quê mình (ví dụ: đình làng, chùa, thành cổ...), trả lời lần lượt 6 câu hỏi tìm ý ở trên, rồi sắp xếp theo bố cục ba phần như bài "Bia Vĩnh Lăng". Như vậy bài thuyết minh sẽ vừa đủ thông tin vừa mạch lạc.
Nếu bạn gửi đúng ảnh trang 107 – 108 (phần "Viết bài", "Chỉnh sửa bài viết" hoặc bài tập cụ thể), mình sẽ giải tiếp phần đó cho bạn nhé.